[Cảnh báo] Lợi không bám vào chân răng nguy hiểm? Dấu hiệu, phương pháp điều trị và cách chăm sóc 

Lợi không bám vào chân răng còn được gọi là lợi rụng, hiện tượng lợi bị tách ra khỏi chân răng, tạo ra các khoảng hở giữa lợi và răng. Tình trạng này thường là dấu hiệu cảnh báo lợi (nướu) không còn ôm sát cổ răng, liên quan đến tụt lợi chân răng, hở chân răng. Vậy lợi không bám vào chân răng có nguy hiểm không, dấu hiệu và phương pháp điều trị như thế nào? Hãy cùng Nha khoa Việt Pháp tìm hiểu qua bài viết sau đây, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Trần Thanh Tùng. 

1. Lợi không bám vào chân răng là gì?

Lợi không bám vào chân răng (hay còn gọi là lợi rụng) là tình trạng phần mô nướu (lợi) bị suy yếu, co rút hoặc mất đi sự bám dính chắc chắn quanh chân răng như bình thường, tạo ra khoảng hở hoặc kẽ hở giữa nướu và răng. Lúc này, nướu không còn ôm sát khiến thân răng trông dài hơn và lộ ngà răng hoặc chân răng ra bên ngoài.

Cơ chế liên kết giữa lợi và răng

Ở trạng thái bình thường khi khỏe mạnh, răng và lợi kết nối chặt chẽ với nhau nhờ hệ thống mô nha chu bao gồm:

• Nướu (lợi): Phần mô mềm bao quanh răng và che phủ một phần xương ổ răng. Ở trạng thái khỏe mạnh, bờ nướu ôm sát quanh cổ răng, góp phần tạo hàng rào bảo vệ mô nha chu trước tác động của vi khuẩn và các yếu tố từ môi trường khoang miệng.
• Dây chằng nha chu: Là một lớp mô liên kết nằm giữa xê-măng chân răng và xương ổ răng. Thành phần quan trọng của cấu trúc này là các bó sợi collagen giúp liên kết chân răng với xương ổ răng. Dây chằng nha chu giúp giữ răng tại vị trí và có khả năng phân bố và hấp thu một phần lực tác động lên răng trong quá trình nhai.
• Xương ổ răng: Phần xương hàm bao quanh và nâng đỡ chân răng. Cùng với dây chằng nha chu, xương ổ răng tạo nên hệ thống giữ răng ổn định trên cung hàm.
• Xê-măng chân răng: Lớp mô khoáng hóa mỏng bao phủ bề mặt chân răng. Đây là vị trí để các sợi của dây chằng nha chu bám vào, góp phần liên kết chân răng với xương ổ răng.

2. Dấu hiệu nhận biết và các mức độ tiến triển lợi không bám vào chân răng

Lợi không bám vào chân răng có thể biểu hiện khác nhau tùy nguyên nhân. Ở giai đoạn đầu, những thay đổi đôi khi chỉ giới hạn ở nướu như sưng đỏ, chảy máu hoặc tụt nướu nhẹ. Khi bệnh nha chu tiến triển và các mô nâng đỡ răng bị tổn thương, khách hàng có thể xuất hiện túi nha chu, mất bám dính, tiêu xương ổ răng và thậm chí răng lung lay.

2.1. Dấu hiệu nhận biết lợi không bám vào chân răng 

Tình trạng lợi không bám vào chân răng có thể biểu hiện thông qua các dấu hiệu nhận biết sau đây:

• Nướu bị tụt, lộ chân răng: Phần nướu bị co rút hoặc tụt xuống thấp, làm lộ rõ cổ răng và chân răng, răng trông dài hơn bình thường, đường viền nướu giữa các răng không đều.
• Chảy máu chân răng: Xuất hiện tình trạng chảy máu nướu, máu chân răng khi đánh răng, dùng chỉ nha khoa hoặc ăn thức ăn cứng.
• Ê buốt chân răng: Cảm giác ê buốt, nhạy cảm xuất hiện thường xuyên khi ăn uống đồ nóng, lạnh, chua hoặc ngọt.
• Hôi miệng: Hơi thở có mùi hôi kéo dài do vi khuẩn tích tụ và sinh sôi trong vùng nướu bị viêm, có thể bao gồm cả khu vực quanh đường viền nướu hoặc trong túi nha chu.
• Lợi sưng đỏ: Lợi sưng tấy, dễ kích ứng và đau nhức, khó chịu khi chạm vào
• Răng lung lay: Răng yếu hơn, bắt đầu có dấu hiệu lung lay và đau khi nhai nếu mức độ viêm nhiễm đã ở giai đoạn nặng.

2.2. Phân loại mức độ nghiêm trọng

Lợi không bám vào chân răng có thể biểu hiện từ những thay đổi khu trú ở nướu đến tổn thương sâu hơn của mô nha chu. Mức độ nghiêm trọng thường được phân loại như sau:

• Mức độ nhẹ (Viêm nướu, tụt lợi nhẹ): Lợi sưng đỏ, dễ chảy máu khi chải răng, đường viền lợi không sát chân răng nhưng chưa phá hủy đáng kể mô nha chu hay xương ổ răng.
• Mức độ trung bình (Tụt lợi kèm viêm nha chu nhẹ đến trung bình): Lợi bị tụt rõ rệt, xuất hiện túi nha chu (khoảng hở giữa răng và lợi) sâu từ 4 – 5mm, dây chằng nha chu suy yếu, tiêu xương ổ răng một phần, răng bắt đầu nhạy cảm.
• Mức độ nặng (Viêm nha chu nặng, tụt lợi nghiêm trọng): Chân răng lộ rõ, túi nha chu sâu trên 6mm chứa nhiều vi khuẩn hoặc mủ, xương ổ răng bị tiêu hủy đáng kể, răng lung lay mạnh và đau nhức khi nhai.

3. Nguyên nhân khiến lợi không bám vào chân răng

Lợi không bám vào chân răng có thể do một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp bao gồm: 

• Viêm nướu kéo dài với các biểu hiện thường gặp như nướu sưng đỏ, dễ chảy máu khi đánh răng hoặc dùng chỉ nha khoa
• Viêm nha chu dẫn đến phá hủy các cấu trúc nâng đỡ răng, bao gồm mô liên kết, dây chằng nha chu và xương ổ răng.
• Cao răng tích tụ dưới nướu tạo điều kiện để mảng bám vi khuẩn tiếp tục bám và tích tụ, việc vệ sinh tại nhà trở nên khó khăn
• Vệ sinh răng miệng kém, đánh răng không đầy đủ, bỏ qua vùng sát đường viền nướu hoặc không làm sạch kẽ răng khiến mảng bám dễ tích tụ
• Chải răng quá mạnh hoặc sai kỹ thuật, thực hiện động tác chà ngang mạnh lặp đi lặp lại có thể gây sang chấn lên vùng cổ răng và nướu
• Sai lệch khớp cắn khiến lực nhai phân bổ không đồng đều, vùng nướu dễ bị tụt hơn
• Nghiến răng tạo ra lực lớn và lặp lại trên răng cùng hệ thống mô nâng đỡ, dẫn đến tổn thương mô nha chu
• Hút thuốc lá ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch và khả năng lành thương của mô nha chu, đồng thời khiến nguy cơ bệnh tiến triển và đáp ứng điều trị kém hơn.
• Một số yếu tố toàn thân như tiểu đường, thay đổi nội tiết chưa được kiểm soát tốt, có thể làm tăng nguy cơ viêm nướu, viêm nha chu 
• Do chỉnh nha và phục hình răng sai kỹ thuật: Lực kéo chỉnh nha (niềng răng) quá mạnh hoặc mão răng sứ, trụ implant lắp không đúng cách có thể gây kích ứng, viêm nhiễm vùng lợi, vi khuẩn tích tụ nhiều, nguy cơ viêm nướu cũng tăng.

4. Hậu quả và biến chứng lợi không bám vào chân răng

Hậu quả của tình trạng lợi không bám vào chân răng sẽ khác nhau tùy nguyên nhân và mức độ tổn thương. Nếu chỉ tụt nướu nhẹ, có thể chỉ liên quan đến thẩm mỹ và ê buốt chân răng. Nhưng nếu nướu không còn bám chắc do viêm nha chu và quá trình phá hủy mô nâng đỡ tiếp tục tiến triển, khách hàng có thể đối mặt với những hậu quả và biến chứng như tiêu xương ổ răng, răng lung lay và tăng nguy cơ mất răng. Cụ thể:

• Mất thẩm mỹ nghiêm trọng: Chân răng bị lộ dài, kẽ hở giữa các răng lớn sẽ khiến thức ăn dễ mắc vào, làm nụ cười kém tự nhiên.
• Nhạy cảm răng và sâu chân răng: Khi nướu tụt và chân răng bị lộ, lớp xê-măng bao phủ chân răng sẽ mỏng và vùng ngà bên dưới có thể trở nên dễ bị kích thích hơn. Khách hàng sẽ bị ê buốt khi ăn đồ nóng, lạnh, chua ngọt… đồng thời tăng nguy cơ sâu chân răng.
• Tăng nguy cơ tiêu xương ổ răng: Viêm nha chu tiến triển và lan sâu xuống vùng xương nâng đỡ răng, lâu dần nếu không được kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ tiêu xương ổ răng.
• Răng lung lay: Khi dây chằng nha chu và xương ổ răng bị phá hủy, răng không còn được nâng đỡ chắc chắn như trước. Lúc này khách hàng sẽ thấy răng bị lung lay, răng bị xô lệch hoặc di chuyển khỏi vị trí ban đầu. 
• Ảnh hưởng sức khỏe toàn thân: Nhiễm trùng nướu nghiêm trọng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân như nhiễm trùng máu và suy giảm sức khỏe tổng thể.
• Làm tăng nguy cơ viêm nha chu tiến triển: Khi nướu bị viêm nhiễm, tụt lợi và vi khuẩn ngày càng phát triển có thể dẫn đến viêm nha chu, hình thành các túi nha chu dưới nướu.
• Hôi miệng kéo dài: Hôi miệng có thể xuất hiện khi mảng bám và vi khuẩn tích tụ nhiều quanh đường viền nướu hoặc trong các túi nha chu.
• Tăng nguy cơ mất răng nếu mô nâng đỡ bị phá hủy nhiều: Nếu viêm nha chu tiếp tục tiến triển mà không được kiểm soát, lượng mô liên kết và xương nâng đỡ răng có thể mất ngày càng nhiều. Khi răng không còn đủ cấu trúc nâng đỡ, độ lung lay tăng và khả năng duy trì răng lâu dài giảm xuống. Ở những trường hợp tổn thương quá nặng, răng có thể mất tự nhiên hoặc bác sĩ phải cân nhắc nhổ răng khi không thể bảo tồn.

5. Phương pháp điều trị lợi không bám vào chân răng

Điều trị tình trạng lợi không bám vào chân răng sẽ cần dựa trên nguyên nhân và mức độ tổn thương thực tế. Dưới đây là một số phương pháp điều trị được bác sĩ khuyến cáo.

Hạn chế và không nên tự ý điều trị tại nhà

Các biện pháp điều trị tại nhà như chấm thuốc, uống thuốc, súc miệng nước muối… chỉ mang tính hỗ trợ tạm thời, không thể loại bỏ hoàn toàn cao răng bám dưới nướu hoặc vi khuẩn nằm sâu trong túi nha chu. 

Do đó, khách hàng không nên tự mua và sử dụng kháng sinh hoặc thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc dùng thuốc không đúng có thể gây tác dụng không mong muốn, che lấp triệu chứng hoặc góp phần làm tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Do đó, khi nướu tụt rõ, thường xuyên chảy máu, hôi miệng kéo dài, xuất hiện khoảng hở giữa nướu và răng hoặc răng lung lay, khách hàng nên đến cơ sở nha khoa uy tín để được bác sĩ chuyên môn kiểm tra.

Các biện pháp can thiệp nha khoa

Tùy vào nguyên nhân khiến lợi không bám vào chân răng, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp sau đây:

• Cạo vôi răng: Bác sĩ sẽ loại bỏ lớp cao răng, mảng bám cứng đầu tích tụ xung quanh cổ răng và dưới nướu để tiêu diệt vi khuẩn gây hại, hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm nướu và tạo điều kiện để mô nướu lành thương sau khi các yếu tố kích thích được kiểm soát.
• Điều trị viêm nha chu chuyên sâu: Nếu đã xuất hiện viêm nha chu và cao răng nằm sâu dưới nướu, bác sĩ sẽ làm sạch sâu bề mặt chân răng, kiểm soát và loại bỏ vi khuẩn cùng các mô viêm. Sau khi điều trị, bác sĩ thường đánh giá lại tình trạng nướu, độ sâu túi nha chu, mức chảy máu và khả năng kiểm soát mảng bám để quyết định có cần điều trị bổ sung hay không.
• Nạo túi nha chu: Được bác sĩ chỉ định thực hiện khi túi nha chu hình thành do các mô nâng đỡ quanh răng bị phá hủy vì viêm nha chu, tạo ra khoảng sâu bất thường giữa nướu và răng. Túi nha chu sẽ được làm sạch triệt để mảng bám, vi khuẩn sâu dưới lợi.
• Phẫu thuật ghép nướu răng (CTG): Được chỉ định thực hiện khi tụt lợi nặng, chân răng hở nhiều. Bác sĩ lấy một mảnh mô liên kết tự thân, cấy ghép vào vùng lợi bị tụt để che phủ chân răng bị lộ, bảo vệ răng và tái tạo thẩm mỹ.
• Sử dụng thuốc điều trị: Tùy vào tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh, thuốc trị viêm hoặc nước súc miệng chuyên dụng để kiểm soát ổ nhiễm trùng. Khách hàng cần sử dụng đúng liều lượng và thời gian theo chỉ dẫn của bác sĩ.
• Can thiệp chỉnh nha: Trong một số trường hợp, niềng răng đúng cách có thể được áp dụng để dịch chuyển răng về đúng vị trí, giúp cân bằng lực nhai. Với những người có thói quen nghiến răng, bác sĩ có thể chỉ định đeo máng bảo vệ răng.

Bổ sung dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi

Khách hàng nên duy trì chế độ ăn uống đa dạng, bổ sung các loại dưỡng chất như vitamin B, C, E, kẽm, sắt qua các viên uống hoặc qua thực đơn ăn uống hàng ngày với các thực phẩm như:

• Rau xanh và trái cây.
• Thực phẩm giàu protein như thịt
• Ngũ cốc và các nguồn thực phẩm giàu vi chất phù hợp.

Chế độ dinh dưỡng đầy đủ sẽ cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe mô mềm, xương và quá trình lành thương của cơ thể.

6. Biện pháp phòng ngừa lợi không bám vào chân răng hàng ngày

Phòng ngừa tình trạng nướu tụt, viêm và mất bám dính quanh răng cần bắt đầu từ việc kiểm soát mảng bám, hạn chế các tác động gây sang chấn lên nướu và duy trì sức khỏe nha chu lâu dài. Cụ thể:

• Vệ sinh răng miệng đúng hướng dẫn của bác sĩ: Khách hàng cần tuân thủ chế độ vệ sinh răng miệng đúng cách, chuẩn khoa học theo hướng dẫn của bác sĩ, trong đó chú ý đến các vấn đề sau:
  • Chải răng ít nhất 2 lần mỗi ngày bằng bàn chải lông mềm
  • Thay bàn chải định kỳ khi lông bị mòn, xù
  • Chải răng nhẹ nhàng theo chiều dọc hoặc chuyển động tròn, tuyệt đối không chải ngang để tránh gây tổn thương vùng nướu
  • Hạn chế dùng tăm tre xỉa răng, nên thay thế bằng chỉ nha khoa để làm sạch kẽ răng.
  • Sử dụng nước súc miệng không chứa cồn để bảo vệ mô nướu, tránh kích ứng làm khô niêm mạc miệng
• Chọn sản phẩm chăm sóc phù hợp: Khách hàng nên ưu tiên dùng các loại kem đánh răng chứa fluoride để hỗ trợ phòng ngừa sâu răng, đặc biệt khi người bệnh đã bị tụt nướu và bề mặt chân răng bắt đầu lộ ra ngoài. Với người có tình trạng ê buốt chân răng, có thể lựa chọn kem đánh răng dành cho răng nhạy cảm với các hoạt chất phù hợp.
• Xây dựng chế độ ăn uống khoa học: Khách hàng nên duy trì chế độ ăn đa dạng và đầy đủ dinh dưỡng để duy trì sức khỏe răng, nướu và khả năng lành thương của cơ thể. Cụ thể:
  • Nên ăn đa dạng rau xanh và trái cây
  • Bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin C để mô nướu săn chắc.
  • Hạn chế các đồ ăn cay nóng, nước ngọt có gas, thực phẩm quá cứng hoặc dai gây tổn thương nướu.
• Từ bỏ thói quen xấu: Khách hàng nên từ bỏ các thói quen xấu như sử dụng chất kích thích, đặc biệt tuyệt đối không hút thuốc lá vì khói thói có thể ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch và khả năng lành thương của mô nha chu.
• Khám răng định kỳ: Thăm khám nha khoa thường xuyên để bác sĩ cạo vôi răng định kỳ và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường của nướu trước khi bệnh diễn tiến nặng. Bác sĩ khuyến cáo mỗi người nên thăm khám nha khoa ít nhất 6 tháng/lần hoặc theo tần suất tư vấn của bác sĩ dựa theo tình trạng răng miệng cụ thể.

Lợi không bám vào chân răng là tình trạng nướu không còn ôm sát quanh răng, có thể liên quan đến tụt nướu, mất bám dính nha chu hoặc viêm nha chu. Tình trạng này ảnh hưởng đến thẩm mỹ, có thể gây ê buốt, hôi miệng, sâu chân răng và, nếu liên quan đến bệnh nha chu tiến triển, dẫn đến tiêu xương ổ răng, răng lung lay và tăng nguy cơ mất răng.

Khả năng phục hồi và phương pháp điều trị lợi không bám vào chân răng sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân cũng như mức độ tổn thương. Vì vậy, khi nhận thấy nướu tụt, chân răng lộ rõ, nướu thường xuyên chảy máu, xuất hiện khoảng hở giữa nướu và răng hoặc răng có dấu hiệu lung lay, khách hàng nên đến cơ sở nha khoa để được thăm khám và đánh giá tình trạng nha chu.

Liên hệ ngay Nha khoa Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh chóng.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.