Phân biệt viêm nướu và bệnh nha chu?  Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Viêm nướu và bệnh nha chu đều là bệnh lý liên quan đến nướu. Hai bệnh lý này thường bị nhầm lẫn do xuất hiện các biểu hiện như nướu sưng đỏ, chảy máu chân răng… Tuy nhiên, viêm nướu là giai đoạn đầu của bệnh nha chu. Sau đây bác sĩ Trần Thanh Tùng – hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp sẽ tư vấn giúp bạn phân biệt viêm nướu và bệnh nha chu, nguyên nhân dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả.

1. Viêm nướu và viêm nha chu là gì?

Nhiều người thường nhầm lẫn viêm nướu và viêm nha chu là cùng một bệnh lý. Tuy nhiên, đây thực chất là hai giai đoạn khác nhau của cùng một quá trình bệnh lý xảy ra ở vùng nướu và các mô nâng đỡ răng.

1.1. Viêm nướu là gì?

Viêm nướu (gingivitis) là tình trạng mô nướu (lợi) bị viêm do mảng bám vi khuẩn tích tụ quanh răng. Khi các mảng bám này ngày càng dày lên sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây kích ứng mô nướu.

Viêm nướu là giai đoạn sớm nhất của bệnh nha chu. Đây là thời điểm bệnh dễ điều trị nhất vì viêm nhiễm mới xảy ra ở mô nướu, chưa gây tiêu xương hoặc tổn thương mô nâng đỡ răng. Tình trạng viêm nướu có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm.

1.2. Viêm nha chu là gì?

Viêm nha chu (periodontitis) là giai đoạn tiến triển nặng hơn của viêm nướu. Lúc này vi khuẩn tấn công sâu xuống dưới nướu, hình thành túi nha chu chứa nhiều vi khuẩn và mảng bám. Quá trình viêm kéo dài sẽ làm phá hủy dây chằng nha chu và xương ổ răng.

Khi các mô nâng đỡ bị tổn thương có thể dẫn đến tình trạng răng lung lay và mất răng vĩnh viễn nếu không điều trị kịp thời.

2. Sự khác nhau giữa viêm nướu và viêm nha chu

Sự khác nhau giữa viêm nướu và viêm nha chu thể hiện rõ rệt ở mức độ tổn thương, khả năng phục hồi cũng như nguy cơ mất răng. Dưới đây là bảng tổng hợp sự khác nhau giữa hai bệnh lý này, khách hàng có thể tham khảo để biết cách phân biệt:

3. Nguyên nhân gây viêm nướu và viêm nha chu

Viêm nướu và viêm nha chu hình thành do nhiều yếu tố tác động. Dưới đây là những nguyên nhân chính gây ra tình trạng viêm nướu và viêm nha chu mà khách hàng cần biết:

3.1. Vệ sinh răng miệng kém

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm nướu và viêm nha chu. Khi khách hàng đánh răng không đúng cách, chải răng qua loa, không dùng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ sẽ khiến vi khuẩn và thức ăn tích tụ lại, lâu dần hình thành cao răng, vi khuẩn phát triển và gây viêm vùng mô nướu.

Ngoài ra, không lấy cao răng định kỳ cũng khiến mảng bám cứng đầu tồn tại lâu ngày trên răng. Đây là yếu tố làm tình trạng viêm nướu kéo dài và có thể tiến triển thành viêm nha chu nếu không được điều trị kịp thời.

3.2. Hút thuốc lá

Hút thuốc lá chính là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh nha chu nặng. Các chất độc trong thuốc lá sẽ làm giảm lưu lượng máu đến mô nướu, khiến nướu dễ bị tổn thương và khó hồi phục hơn khi bị viêm. 

Ngoài ra, hút thuốc lá còn làm suy giảm khả năng đề kháng tại chỗ của mô nướu, khiến cơ thể khó chống lại vi khuẩn gây bệnh. Bởi vậy, người hút thuốc thường có nguy cơ viêm nha chu cao hơn so với người không hút thuốc.

3.3. Thay đổi nội tiết tố

Sự thay đổi nội tiết tố trong một số giai đoạn sau đây có thể khiến mô nướu trở nên nhạy cảm hơn với mảng bám vi khuẩn:

• Mang thai: Sự thay đổi hormone có thể làm tăng phản ứng viêm của nướu, khiến nướu dễ bị sưng đỏ, chảy máu và nhạy cảm hơn khi đánh răng.
• Dậy thì và mãn kinh: Sự biến động nội tiết cũng có thể làm mô nướu dễ bị kích ứng hơn bình thường.

3.4. Bệnh lý toàn thân

Một số bệnh lý toàn thân sau đây có thể ảnh hưởng đến sức khỏe mô nướu và khả năng lành thương của cơ thể:

• Bệnh đái tháo đường: Yếu tố nguy cơ thường gặp, bởi đường huyết kiểm soát kém có thể làm giảm sức đề kháng, khiến nướu dễ viêm nhiễm và chậm hồi phục hơn
• Suy giảm miễn dịch: Khiến cơ thể khó kiểm soát sự phát triển của vi khuẩn trong khoang miệng, từ đó làm tình trạng viêm dễ kéo dài và tiến triển nặng.
• Một số bệnh lý mạn tính khác nếu kết hợp với chế độ vệ sinh không đúng cách có thể làm tình trạng viêm nướu kéo dài và lâu lành hơn.

3.5. Chế độ ăn uống và sinh hoạt

Chế độ ăn uống thiếu cân bằng cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ viêm nướu và viêm nha chu. Cụ thể như:

• Thiếu vitamin C: Ảnh hưởng đến sức khỏe mô nướu và khả năng phục hồi của cơ thể.
• Ăn nhiều đường: Thói quen thường xuyên sử dụng bánh kẹo, nước ngọt hoặc thực phẩm dễ bám dính trên răng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng hình thành mảng bám và thúc đẩy phản ứng viêm tại nướu.
• Căng thẳng kéo dài hoặc ngủ không đủ giấc, sinh hoạt thiếu điều độ có thể làm suy giảm sức đề kháng chung của cơ thể, khiến mô nướu cũng dễ bị vi khuẩn tấn công và khó hồi phục hơn khi đã xảy ra viêm nhiễm.

4. Dấu hiệu nhận biết viêm nướu và viêm nha chu

Mức độ tổn thương, dấu hiệu của viêm nướu và viêm nha chu có sự khác biệt đáng kể. Trong giai đoạn đầu, các triệu chứng thường khá âm thầm nên nhiều người dễ chủ quan hoặc nhầm lẫn với những vấn đề răng miệng thông thường.

4.1. Dấu hiệu viêm nướu

Viêm nướu là giai đoạn sớm của bệnh nha chu, khi tình trạng viêm mới chỉ ở mô nướu xung quanh răng. Các triệu chứng thường tương đối nhẹ nhưng khách hàng cũng không nên chủ quan bỏ qua. Cụ thể như sau: 

• Nướu sưng đỏ: Nước chuyển từ màu hồng nhạt khỏe mạnh sang màu đỏ sẫm hoặc đỏ tươi. Nướu có thể sưng phồng nhẹ, mất đi đường viền săn chắc tự nhiên
• Chảy máu khi đánh răng: Dấu hiệu thường gặp, khách hàng có thể bị chảy máu khi đánh răng, dùng chỉ nha khoa hoặc khi ăn các loại thực phẩm cứng.
• Hơi thở có mùi hôi: Dấu hiệu cho thấy sự tích tụ của vi khuẩn và mảng bám trong khoang miệng đã tạo ra các hợp chất gây mùi khó chịu.
• Nướu nhạy cảm, dễ kích ứng: Khách hàng thường dễ bị đau hoặc khó chịu khi ăn đồ nóng, lạnh, khi chải răng. Một số trường hợp còn có cảm giác ngứa hoặc căng tức nhẹ ở vùng nướu bị viêm.

4.2. Dấu hiệu viêm nha chu

Khi viêm nướu đã tiến triển nặng thành viêm nha chu, các triệu chứng thường nghiêm trọng hơn và có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ răng. Cụ thể:

• Nướu tụt làm lộ chân răng do mô nướu đã bị phá hủy, chân răng lộ dần ra ngoài và cảm giác răng trông dài hơn
• Xuất hiện túi nha chu – nơi chứa vi khuẩn. Túi nha chu càng sâu thì nguy cơ tiêu xương và mất răng càng cao.
• Răng lung lay: Khách hàng có thể cảm nhận răng lung lay khi ăn nhai hoặc thấy vị trí răng có sự thay đổi bất thường trên cung hàm.
• Đau khi ăn nhai: Khách hàng cảm thấy đau hoặc khó chịu khi cắn, nhai thức ăn. Cơn đau thường xuất hiện do tình trạng viêm lan rộng hoặc do mô nâng đỡ răng đã bị tổn thương.
• Có mủ quanh chân răng: Dịch mủ màu trắng hoặc vàng chảy ra từ vùng chân răng kèm theo cảm giác đau nhức, sưng nề và khó chịu.
• Hơi thở hôi kéo dài dù đã vệ sinh răng miệng kỹ lưỡng

5. Viêm nướu có chuyển thành viêm nha chu không?

Viêm nướu có thể chuyển thành viêm nha chu. Tình trạng viêm nha chu đều bắt đầu từ tình trạng viêm nướu không được phát hiện hoặc điều trị kịp thời. Quá trình này thường diễn tiến âm thầm khiến nhiều người đến khi phát hiện bệnh thì tình trạng đã nặng.

Quá trình tiến triển từ viêm nướu thành viêm nha chu

Viêm nướu tiến triển thành viêm nha chu thường trải qua quá trình sau đây:

• Hình thành mảng bám: Vi khuẩn tích tụ ở cổ răng và kẽ răng. Nếu không được vệ sinh kỹ càng sẽ phát triển mạnh và tạo thành các mảng bám khó làm sạch. Mảng bám có thể khoáng hóa thành cao răng, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn tiếp tục sinh sôi và gây viêm.
• Viêm nướu: Nướu sưng đỏ, phù nề và bắt đầu dễ chảy máu khi đánh răng hoặc ăn nhai. Lúc này, tổn thương vẫn chỉ giới hạn ở mô nướu và chưa ảnh hưởng đến xương ổ răng hay dây chằng nha chu. Nếu được điều trị đúng cách, bệnh hoàn toàn có thể hồi phục mà không để lại hậu quả lâu dài.
• Hình thành túi nha chu: Nướu tách rời khỏi răng tạo thành các túi chứa vi khuẩn và mủ. Đây là dấu hiệu cho thấy bệnh đã bắt đầu chuyển sang giai đoạn viêm nha chu.
• Phá hủy tổ chức quanh răng: Quá trình viêm sẽ lan rộng đến các mô nâng đỡ răng dẫn đến tiêu xương ổ răng, tụt lợi nghiêm trọng, răng lung lay và cuối cùng là mất răng vĩnh viễn.

Những đối tượng có nguy cơ cao bị viêm nha chu

Dưới đây là những đối tượng có nguy cơ tiến triển từ viêm nướu sang viêm nha chu cao hơn những người khác:

• Người hút thuốc lá
• Người bị bệnh tiểu đường
• Người ít chăm sóc răng miệng
• Người có tiền sử bệnh nha chu

6. Điều trị viêm nướu và viêm nha chu

Điều trị viêm nướu và viêm nha chu phụ thuộc vào mức độ tổn thương của mô nha chu tại thời điểm phát hiện bệnh. Mục tiêu chung của điều trị là loại bỏ vi khuẩn, kiểm soát tình trạng viêm, ngăn chặn sự phá hủy mô nâng đỡ răng và duy trì sức khỏe răng miệng lâu dài.

6.1. Điều trị viêm nướu

Việc điều trị viêm nướu thường tương đối đơn giản. Nếu được phát hiện sớm, bác sĩ có thể áp dụng các cách điều trị sau đây để kiểm soát hoàn toàn tình trạng viêm:

• Lấy cao răng: Bác sĩ sẽ sử dụng các dụng cụ chuyên dụng để loại bỏ mảng bám và cao răng tích tụ trên bề mặt răng, dọc theo đường viền nướu. Cách này sẽ loại bỏ các ổ vi khuẩn giúp giảm tình trạng viêm, hạn chế chảy máu nướu và tạo điều kiện để mô nướu phục hồi khỏe mạnh hơn.
• Đánh bóng răng: Bác sĩ đánh bóng răng sau khi lấy cao răng để loại bỏ các mảng bám còn sót lại và làm nhẵn bề mặt men răng. Điều này giúp răng sạch hơn, hạn chế sự bám dính của vi khuẩn và mảng bám trong tương lai.
• Hướng dẫn vệ sinh răng miệng đúng cách: Bác sĩ hướng dẫn người bệnh cách đánh răng đúng kỹ thuật, sử dụng chỉ nha khoa, bàn chải kẽ và các phương pháp vệ sinh phù hợp với tình trạng răng miệng của từng người. Vệ sinh răng miệng đúng cách sẽ giúp ngăn ngừa bệnh tái phát.
• Sử dụng nước súc miệng theo chỉ định: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các loại nước súc miệng chứa hoạt chất kháng khuẩn nhằm hỗ trợ kiểm soát vi khuẩn trong khoang miệng. Khách hàng nên sử dụng đúng theo hướng dẫn chuyên môn và không tự ý lạm dụng trong thời gian dài.

6.2. Điều trị viêm nha chu

Điều trị viêm nha chu sẽ tập trung xử lý các tổn thương ở dây chằng nha chu và xương ổ răng. Tùy mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhằm kiểm soát bệnh và bảo tồn răng thật tối đa. Cách cách điều trị phổ biến gồm:

• Cạo vôi răng và làm sạch dưới nướu: Bác sĩ thực hiện cạo vôi răng dưới nướu để loại bỏ các tác nhân gây bệnh. Đây là bước điều trị nền tảng giúp kiểm soát tình trạng viêm nha chu.
• Làm nhẵn bề mặt chân răng: Bác sĩ tiến hành làm nhẵn bề mặt chân răng nhằm loại bỏ các vùng gồ ghề chứa vi khuẩn và độc tố. Bề mặt chân răng nhẵn hơn sẽ giúp mô nướu dễ dàng bám trở lại, đồng thời hạn chế nguy cơ tích tụ mảng bám trong tương lai.
• Sử dụng thuốc khi cần thiết: Với những trường hợp bị nhiễm trùng hoặc viêm lan rộng, bái sĩ sẽ chỉ định sử dụng thêm thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hoặc các chế phẩm hỗ trợ điều trị nha chu. Khách hàng cần tuân thủ đúng chỉ định để đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ kháng thuốc.
• Phẫu thuật nha chu trong các trường hợp nặng: Nếu túi nha chu quá sâu, tình trạng nặng, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật nha chu, tiếp cận trực tiếp vùng tổn thương để làm sạch triệt để vi khuẩn, loại bỏ mô viêm và tạo điều kiện cho mô nha chu hồi phục tốt hơn.
• Ghép mô mềm hoặc ghép xương: Đối với những trường hợp viêm nha chu nặng gây tụt nướu nghiêm trọng hoặc tiêu xương nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc ghép mô hoặc ghép xương. Ghép mô mềm sẽ giúp cải thiện tình trạng tụt nướu, bảo vệ chân răng và nâng cao tính thẩm mỹ. Còn ghép xương được thực hiện nhằm phục hồi phần xương đã mất, tăng khả năng nâng đỡ răng và hỗ trợ duy trì sức khỏe nha chu lâu dài.

7. Viêm nướu và viêm nha chu có tự khỏi không?

Viêm nướu và viêm nha chu không thể tự khỏi hoàn toàn nếu không loại bỏ nguyên nhân gây bệnh. Nếu không được kiểm soát đúng cách, tình trạng viêm có thể kéo dài, tái phát nhiều lần và tiến triển nặng hơn theo thời gian.

• Viêm nướu giai đoạn nhẹ: Có thể cải thiện khi vệ sinh răng miệng tốt và lấy cao răng định kỳ để loại bỏ mảng bám và vi khuẩn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc bệnh tự khỏi. Sự cải thiện tình trạng viêm chỉ xảy ra khi nguyên nhân gây viêm được loại bỏ và khách hàng duy trì thói quen chăm sóc răng miệng tốt.
• Viêm nha chu: Cần được điều trị chuyên sâu tại nha khoa để ngăn ngừa mất răng. Bởi vì đây là giai đoạn bệnh đã tiến triển sâu hơn và gây tổn thương đến các cấu trúc nâng đỡ răng như dây chằng nha chu và xương ổ răng.

8. Cách phòng ngừa viêm nướu và viêm nha chu

Viêm nướu và viêm nha chu hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu xây dựng được thói quen chăm sóc răng miệng khoa học ngay từ sớm.Sau đây là các biện pháp phòng ngừa hiệu quả tình trạng viêm nướu và viêm nha chu mà bác sĩ khuyến nghị khách hàng nên áp dụng:

Vệ sinh răng miệng đúng cách

Làm sạch răng hiệu quả sẽ giúp loại bỏ mảng bám vi khuẩn trước khi chúng phát triển thành cao răng và gây viêm nhiễm. Vì thế, khách hàng nên

• Đánh răng ít nhất 2 lần/ngày bằng bàn chải lông mềm, chải răng nhẹ nhàng theo chiều dọc hoặc chuyển động tròn
• Dùng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để làm sạch kẽ răng và các vùng bàn chải không tiếp cận được
• Súc miệng sau khi ăn giúp làm giảm lượng thức ăn thừa còn sót lại trong khoang miệng, hỗ trợ kiểm soát vi khuẩn gây bệnh.

Lấy cao răng định kỳ

Khách hàng nên lấy cao răng định kỳ 3 – 6 tháng/lần theo khuyến nghị của bác sĩ. Việc loại bỏ cao răng thường xuyên sẽ giúp giảm lượng vi khuẩn trong khoang miệng, ngăn ngừa viêm nướu, hạn chế hình thành túi nha chu và duy trì sức khỏe nướu lâu dài.

Khám nha khoa định kỳ

Khách hàng nên kiểm tra sức khỏe răng miệng 6 tháng/lần để bác sĩ đánh giá tổng quát tình trạng răng, nướu và các mô nâng đỡ răng. Đây cũng là cơ hội để phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn trước khi chúng tiến triển thành bệnh lý nghiêm trọng.

Xây dựng lối sống lành mạnh

Các yếu tố liên quan đến sức khỏe toàn thân và lối sống cũng ảnh hưởng đến nguy cơ mắc viêm nướu và viêm nha chu. Do đó, bác sĩ khuyến nghị khách hành nên:

• Hạn chế hoặc ngừng hút thuốc lá để bảo vệ sức khỏe răng miệng tốt hơn
• Duy trì chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng, hạn chế thực phẩm nhiều đường và đồ uống có gas để giảm nguy cơ hình thành mảng bám vi khuẩn
• Kiểm soát tốt các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, rối loạn miễn dịch hoặc một số bệnh mạn tính khác để cải thiện sức khỏe tổng thể, góp phần bảo vệ mô nướu và hạn chế nguy cơ viêm nhiễm kéo dài.

Viêm nướu và bệnh nha chu là những bệnh lý có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe răng miệng nếu không được kiểm soát kịp thời. Phần lớn các trường hợp đều có thể phòng ngừa hiệu quả thông qua việc vệ sinh răng miệng đúng cách, lấy cao răng định kỳ, khám nha khoa thường xuyên và duy trì lối sống lành mạnh.

Ngoài ra, chủ động chăm sóc nướu từ sớm sẽ giúp duy trì hơi thở thơm mát, nụ cười khỏe đẹp. Đây đồng thời cũng là giải pháp bảo tồn răng thật và nâng cao chất lượng cuộc sống về lâu dài.  Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.