Răng gãy còn chân tôi phải làm sao? Nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị

Răng gãy còn chân cần được thăm khám và can thiệp nha khoa sớm để bảo tồn răng, phục hình lại hình dáng răng, từ đó đảm bảo chức năng ăn nhai và thẩm mỹ. Răng gãy còn chân răng thường do tai nạn, chấn thương, sâu răng nặng… Sau đây hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị hiệu quả khi gãy còn chân răng, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Trần Thị Thu Huyền – bác sĩ chuyên khoa RHM tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp.

1. Tình trạng răng gãy còn chân là gì?

Răng gãy còn chân răng là tình trạng thân răng bị gãy vỡ gần hết nhưng chân răng vẫn còn trong xương hàm. Răng khi gãy chỉ còn chân răng đồng nghĩa với việc răng chỉ còn lại gốc răng bên dưới.

Tình trạng răng gãy còn chân răng có thể nhẹ hoặc phức tạp tùy vào vị trí gãy. Cụ thể: 

• Gãy trên nướu: Phần chân răng vẫn còn nhiều nên dễ phục hình hơn
• Gãy sát nướu: Chân răng còn rất ít, gây khó khăn khi phục hình 
• Gãy dưới nướu: Phần gãy nằm sâu trong mô nướu hoặc xương, dễ viêm nhiễm và khó phục hồi

Răng gãy còn chân răng có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào, nhưng thường gặp nhất ở các răng sau đây:

• Răng cửa: Dễ va đập, té ngã và tai nạn thể thao
• Răng hàm lớn (đặc biệt răng số 6, 7): Nhóm răng chịu lực nhai mạnh, dễ gãy khi sâu răng hoặc nứt răng lâu ngày

Răng gãy còn chân răng là tình trạng cần thăm khám và can thiệp nha khoa sớm, bởi cấu tạo của một chiếc răng sẽ gồm:

• Thân răng: Phần lộ trên nướu, tham gia ăn nhai và thẩm mỹ
• Chân răng: Phần cắm sâu trong xương hàm, giúp cố định răng
• Buồng tủy & ống tủy: Chứa mạch máu và dây thần kinh nuôi dưỡng răng

Khi thân răng gãy, tủy răng có thể bị lộ, gây đau nhức, vi khuẩn dễ xâm nhập gây viêm nhiễm, áp xe và viêm quanh chóp. Răng gãy còn lại chân răng nếu không xử lý sớm có thể gây tiêu xương hàm. Cho nên, bác sĩ nha khoa khuyến cáo, không nên giữ chân răng bị gãy quá lâu trong miệng.

2. Nguyên nhân dẫn đến răng gãy còn chân răng

Răng gãy còn chân răng có thể do nhiều nguyên nhân gây ra. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất dẫn đến tình trạng này:

• Sâu răng tiến triển: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến gãy răng còn chân. Khi vi khuẩn tấn công phá hủy men răng, ăn mòn dần ngà răng và làm răng mục nát, rỗng từ bên trong. Lúc này chỉ cần một lực nhỏ cũng khiến răng dễ bị gãy, nhất là sâu vùng cổ răng.
• Chấn thương cơ học: Các va đập mạnh do tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt hoặc chấn thương thể thao có thể khiến thân răng bị gãy đột ngột, còn chân răng vẫn bám trong xương hàm.
• Thói quen ăn uống và sinh hoạt: Những thói quen sau đây có thể âm thầm bào mòn răng mỗi ngày và dễ gây gãy răng:
  • Cắn vật quá cứng như kẹo, đá lạnh, mở nắp chai bằng răng).
  • Nghiến răng lâu ngày sẽ làm mòn mặt nhai và yếu chân răng.
  • Thay đổi nhiệt độ nóng – lạnh đột ngột gây sốc nhiệt làm nứt vỡ men răng.
• Mòn cổ chân răng: Vùng cổ răng là nơi chịu lực yếu nhất, khi chải răng sai cách hoặc dùng bàn chải lông quá cứng có thể làm khuyết lõm vùng cổ răng, gây gãy gập thân răng.
• Yếu tố khác: Các yếu tố như tuổi tác cao khiến răng giòn hơn; bệnh lý như viêm nha chu, viêm quanh chóp… đều có thể làm suy yếu mô nâng đỡ răng khiến răng dễ gãy.

3. Các mức độ răng gãy còn chân răng

Các bác sĩ nha khoa thường phân loại theo vị trí đường gãy so với nướu và lượng mô răng còn lại. Dưới đây là 3 mức độ răng gãy còn chân răng điển hình:

3.1. Gãy nhẹ – còn nhiều mô răng

Đây là mức độ gãy nhẹ nhất, điều trị tốt nếu phát hiện sớm. Răng gãy còn chân răng mức độ này thường biểu hiện thông qua các đặc điểm sau:

• Gãy một phần thân răng như mẻ, vỡ một góc hoặc vỡ một mảng
• Vẫn còn nhiều mô răng phía trên nướu để làm điểm tựa phục hình
• Chân răng còn chắc, chưa lung lay
• Chưa có dấu hiệu viêm quanh chân răng (không sưng nướu, không đau âm ỉ kéo dài)

Với mức độ này, bác sĩ thường ưu tiên bảo tồn răng tối đa, việc phục hình cũng thuận lợi hơn.

3.2. Gãy sát nướu

Đây là mức độ gãy khiến nhiều người lầm tưởng là rụng răng, vì nhìn bằng mắt thường gần như không còn thấy thân răng. Đặc điểm thường gặp: 

• Thân răng gần như mất hoàn toàn, chỉ còn phần rất thấp ngang mép nướu
• Đường gãy nằm sát viền nướu
• Khi ăn nhai dễ bị cộm, kẹt thức ăn, nướu quanh răng hay bị kích ứng

Mức độ răng gãy này sẽ gây khó khăn khi phục hình do mô răng còn lại ít, khó tạo điểm bám để phục hình, thậm chí dễ viêm nướu nếu phục hình không khít sát. 

3.3. Gãy dưới nướu

Đây là mức độ răng gãy còn chân răng nặng và thường đi kèm nguy cơ biến chứng cao nhất. Đặc điểm nhận biết:

• Đường gãy nằm dưới lợi, thậm chí sát xương ổ răng
• Nguy cơ viêm nhiễm cao, dễ bị tích tụ mảng bám gây hôi miệng, đau nhức âm ỉ, thậm chí sưng nướu nếu nhiễm trùng
• Thường phải can thiệp phẫu thuật hoặc nhổ bỏ để tránh nhiễm trùng kéo dài, sau đó phục hình bằng phương pháp khác.

4. Răng gãy còn chân răng có giữ lại được không?

Răng gãy còn chân răng có giữ lại được không sẽ TÙY TỪNG TRƯỜNG HỢP, dựa trên đánh giá của bác sĩ nha khoa về mức độ gãy, vị trí răng gãy… Sau đây là các yếu tố mà bác sĩ sẽ đánh giá để đưa ra quyết định giữ lại hay nhổ bỏ răng bị gãy chỉ còn chân răng:

• Chân răng còn chắc hay không: Bác sĩ sẽ kiểm tra răng có lung lay không, chân răng có bị nứt, gãy dọc hay viêm quanh chân răng không cũng như mức độ bám chắc của chân răng trong xương hàm. Nếu chân răng cùng chắc chắn, bám tốt, bác sĩ có thể giữ lại và phục hình. Ngược lại, nếu chân răng lung lay nhiều, nứt gãy thì bác sĩ có thể xem xét nhổ bỏ.
• Có viêm quanh chóp không: Khi thân răng gãy, tủy răng rất dễ viêm nhiễm và hinh thành ổ viêm quanh chóp. Nếu mức độ viêm nhẹ, bác sĩ có thể điều trị tủy, để giữ răng, còn nếu viêm nhiễm nặng, tiêu xương lớn và nhiễm trùng tái phát, khó bảo tồn thì bác sĩ có thể chỉ định nhổ bỏ để tránh viêm nhiễm lây lan.
• Chiều dài chân răng còn đủ không: Răng muốn phục hồi bền vững cần đủ chiều dài chân răng để chịu lực nhai. Khi chân răng quá ngắn, bị tiêu xương nhiều thì răng sau phục hình sẽ dễ gãy lại và lung lay. Cho nên, nếu chiều dài chân răng dài, có thể làm phục hình thuận lợi còn chân răng ngắn, bác sĩ có thể xem xét nhổ bỏ để phục hình bằng phương pháp khác.
• Vị trí răng (răng cửa/răng hàm): Vị trí răng bị gãy cũng ảnh hưởng lớn đến quyết định điều trị. Theo đó:
  • Răng cửa ưu tiên thẩm mỹ, lực nhai nhẹ nên dễ bảo tồn khi gãy nếu chân răng vẫn còn tốt
  • Răng hàm là nhóm chịu lực nhai mạnh, yêu cầu độ bền cao nên khi răng gãy chỉ còn chân răng bác sĩ sẽ cân nhắc độ cứng chắc của chân răng để đưa ra chỉ định điều trị. Nếu chân răng yếu, bác sĩ có thể nhổ bỏ răng và phục hình phương pháp khác để tránh gãy tái phát.

5. Biến chứng và tác hại nếu không điều trị kịp thời

Răng gãy còn chân răng nếu để lâu có thể gây khó khăn cho việc điều trị, tốn kém chi phí và các biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là những biến chứng và tác hại nguy hiểm nếu không điều trị răng gãy còn chân răng kịp thời:

Về sức khỏe răng miệng

Tác hại nghiêm trọng và biến chứng nguy hiểm nhất khi răng gãy còn chân răng là ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng. Cụ thể như sau:

• Viêm tủy và áp xe: Khi thân răng gãy, lớp men bảo vệ không còn nên vi khuẩn dễ xâm nhập vào tủy răng gây đau nhức dữ dội, hình thành ổ mủ, áp xe vùng chóp răng và lan rộng sang các vùng lân cận.
• Hôi miệng: Phần chân răng gãy còn lại thường tạo hốc lưu giữ thức ăn, khó vệ sinh, dẫn đến mùi hôi khó chịu mà việc đánh răng hoặc súc miệng cũng không khắc phục được.
• Tiêu xương hàm: Chân răng không còn chức năng ăn nhai hoặc bị viêm nhiễm lâu ngày sẽ làm xương ổ răng bị tiêu biến, hậu quả là tụt nướu, hõm xương, gây khó khăn khi phục hình về sau.
• Ảnh hưởng răng kế cận: Khi một răng bị gãy và mất chức năng, răng bên cạnh có xu hướng xô lệch, nghiêng về phía khoảng trống hoặc bị lây lan viêm nhiễm. Tình trạng này kéo dài lâu ngày sẽ dẫn đến sai lệch khớp cắn, đau mỏi hàm.

Về sức khỏe toàn thân

Khi răng gãy còn chân răng, chức năng ăn nhai sẽ bị suy giảm, thức ăn không được nghiền nát gây áp lực cho dạ dày và hệ tiêu hóa. Ngoài ra, răng gãy gây đau nhức cũng sẽ ảnh hưởng đến hệ thần kinh và chất lượng cuộc sống. 

Về thẩm mỹ

Răng gãy còn chân răng, đặc biệt là răng cửa sẽ gây mất thẩm mỹ nụ cười khiến bạn thiếu tự tin trong giao tiếp. Đặc biệt, gãy răng lâu ngày cũng có thể ảnh hưởng đến khuôn mặt, gây hóp má và tiêu xương, mặt già hơn tuổi.

6. Giải pháp điều trị răng gãy còn chân 

Khi điều trị răng gãy còn chân, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng và mức độ gãy, sau đó chỉ định điều trị cụ thể. Hiện nay việc điều trị răng gãy còn chân thường được thực hiện theo hai nhóm giải pháp như sau:

6.1. Trường hợp chân răng còn tốt (Có thể bảo tồn)

Với những trường hợp chân răng còn chắc, không lung lay, không nứt gãy hay viêm, bác sĩ lựa chọn một trong các biện pháp điều trị sau đây:

• Trám răng: Áp dụng khi mô răng thật còn lại hơn 50% và chân răng chắc khỏe, tổn thương gãy/mẻ chưa quá sâu. Bác sĩ thường dùng vật liệu Composite để tái tạo lại hình dạng thân răng, giúp khôi phục thẩm mỹ (đặc biệt răng cửa), che phủ vùng gãy, giảm ê buốt và phục hồi chức năng ăn nhai ở mức phù hợp. 
• Bọc răng sứ: Áp dụng khi răng mất từ 1/3 đến 1/2 cấu trúc thân răng. Quá trình bọc răng sứ sẽ được thực hiện như sau:
  • Bác sĩ mài cùi răng
  • Lấy dấu và chế tác mão sứ
  • Chụp mão sứ lên trên để bảo vệ chân răng thật.
• Cắm chốt tái tạo cùi răng: Áp dụng khi răng vỡ nặng nhưng chân răng chắc, chiều dài chân răng tốt. Bác sĩ sẽ cắm chốt vào ống tủy để tạo điểm tựa trước khi bọc sứ giúp mão sứ có điểm bám chắc hơn. Tuy nhiên, chốt chỉ phù hợp khi chân răng đủ khỏe và được chỉ định đúng, tránh nguy cơ nứt/gãy chân về sau.
• Chữa tủy: Áp dụng khi tủy răng đã bị viêm nhiễm/hoại tử do gãy sâu và sâu răng. Bác sĩ sẽ loại bỏ phần tủy viêm nhiễm, làm sạch và trám bít ống tủy trước khi thực hiện các bước phục hình khác như trám, chốt hoặc bọc sứ.

6.2. Trường hợp chân răng yếu, hư hỏng nặng (Không thể giữ lại)

Với những trường hợp chân răng yếu, hư hỏng nặng, việc giữ lại răng sẽ làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và gây tốn kém về sau. Lúc này bác sĩ sẽ chỉ định xử lý bằng các biện pháp sau:

• Nhổ bỏ: Nhổ bỏ răng được chỉ định nếu chân răng quá ngắn (< 1/3 răng), viêm nhiễm lan rộng không thể điều trị. Lúc này bác sĩ sẽ nhổ bỏ để tránh biến chứng.
• Trồng răng Implant: Đây là phương pháp phục hình răng mất hiện đại nhất, phục hình giống răng thật cả chân răng lẫn thân răng. Bác sĩ sẽ cấy ghép trụ Titanium thay thế chân răng thật, sau đó gắn mão sứ lên trên. Ưu điểm của răng implant là bền vững, ăn nhai tốt và hạn chế tiêu xương hàm.
• Làm cầu răng sứ: Phù hợp khi không thể hoặc chưa muốn cấy ghép implant, có hai răng thật kế cận khỏe mạnh. Bác sĩ sẽ mài hai răng kế cận để làm trụ đỡ cho dãy cầu răng sứ thay thế răng đã mất. Ưu điểm của phương pháp này là thời gian thực hiện nhanh, chi phí thấp hơn implant. 

7. Lưu ý sau can thiệp răng gãy còn chân

Khi can thiệp răng gãy còn chân, khách hàng cần lưu ý những điều sau đây:

• Không nhai cứng bên răng tổn thương vì vùng răng vừa can thiệp vẫn đang nhạy cảm, chịu lực kém hơn bình thường nên dễ kích ứng mô nướu. Khách hàng nên nhai ở vùng răng đối diện, ưu tiên những thức ăn mềm, ấm và có thể cắt nhỏ thức ăn để giảm lực nhai. 
• Vệ sinh kỹ vùng răng gãy: Sau can thiệp, nếu vệ sinh kém có thể khiến thức ăn dễ đọng lại ở kẽ răng, viền nướu quanh răng vừa phục hình… từ đó gây hôi miệng, viêm nướu, nhiễm trùng vết thương. Khách hàng nên chải răng nhẹ nhàng bằng bàn chải lông mềm, sử dụng thêm chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ theo tư vấn của bác sĩ để làm sạch sâu 
• Tái khám đúng hẹn: Sau khi can thiệp răng gãy còn chân, khách hàng nên tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ để giúp phát hiện sớm các vấn đề bất thường, kéo dài tuổi thọ phục hình
• Trồng răng sớm nếu phải nhổ để tránh tiêu xương: Nếu được chỉ định nhổ răng, khách hàng nên trồng răng sớm để tránh bị tiêu xương hay hõm xương, biến dạng khuôn mặt, xô lệch hàm và khó khăn, tốn kém chi phí về sau.

Răng gãy còn chân có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như sâu răng nặng, tai nạn, chấn thương. Tùy theo mức độ gãy và vị trí răng bị gãy mà bác sĩ sẽ đánh giá và đưa ra chỉ định điều trị phù hợp. Với những trường hợp răng gãy nhẹ, chân răng vẫn còn cứng chắc, chưa viêm nhiễm, bác sĩ sẽ ưu tiên điều trị bảo tồn răng. Còn với những răng bị gãy nặng, ảnh hưởng đến tủy, viêm nhiễm, chân răng yếu, bác sĩ thường chỉ định nhổ bỏ và phục hình bằng các phương pháp như cầu răng sứ, trồng răng implant.

Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về nhổ răng, khắc phục răng mất sau khi nhổ cũng như các vấn đề răng miệng khác và đặt lịch khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.