Răng tôi mọc thừa có sao không?4 cách xử lý để hàm răng đều đẹp

Răng mọc thừa âm thầm gây xô lệch răng, kém thẩm mỹ thậm chí ảnh hưởng đến khớp cắn và sức khỏe răng miệng. Tình trạng này thường khó phát hiện bằng mắt thường, nhất là khi răng thừa mọc ngầm trong xương hàm. Vậy răng mọc thừa là gì, vì sao lại xuất hiện và khi nào cần can thiệp sớm để tránh biến chứng? Hãy cùng Nha khoa Quốc tế Việt Pháp tìm hiểu chi tiết với bài viết dưới đây nhé!

1. Răng mọc thừa là gì?

Răng mọc thừa (còn gọi là răng dư, răng kẹ; thuật ngữ y khoa: Hyperdontia) là tình trạng trên cung hàm xuất hiện thêm một hoặc nhiều chiếc răng ngoài số lượng răng tiêu chuẩn. Ở người bình thường, bộ răng sữa có 20 răng và bộ răng vĩnh viễn có 32 răng (kể cả răng khôn). Khi số lượng răng vượt quá mốc này, chiếc răng phát sinh thêm được xếp vào nhóm răng mọc thừa. Những răng này có thể mọc lộ ra ngoài hoặc nằm ngầm trong xương hàm, thường có kích thước nhỏ, hình dạng bất thường và hầu như không đảm nhiệm chức năng ăn nhai.

• Tỷ lệ mắc phải: Răng mọc thừa là tình trạng không quá phổ biến, chiếm khoảng 0,1% – 3,8% dân số thế giới. Tỷ lệ gặp ở răng vĩnh viễn cao hơn so với răng sữa.
• Đối tượng: Thường gặp ở nam giới, với tỷ lệ mắc cao gấp khoảng 2 lần so với nữ giới.
• Vị trí phổ biến: Răng mọc thừa có thể xuất hiện ở cả hai hàm, tuy nhiên hàm trên là vị trí hay gặp nhất. Đặc biệt, răng dư thường mọc giữa hai răng cửa hàm trên, được gọi là răng Mesiodens – dạng răng mọc thừa phổ biến nhất và dễ gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ cũng như quá trình mọc răng vĩnh viễn.

2. Dấu hiệu răng mọc thừa

Răng mọc thừa thường không gây đau ngay từ đầu nên rất dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, nếu để ý kỹ, bạn hoàn toàn có thể nhận ra những dấu hiệu cảnh báo sớm dưới đây để kịp thời thăm khám và xử lý, tránh ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt và khớp cắn.

Dấu hiệu nhận biết răng mọc thừa: 

• Răng mọc chồi: Răng thừa trồi lên khỏi nướu hoặc mọc lệch hẳn ra ngoài cung hàm. Những răng này thường nhỏ, nhọn, tròn hoặc hình dạng bất thường, không giống răng vĩnh viễn bình thường. Vị trí hay gặp nhất là chen vào giữa hai răng cửa hàm trên.
• Răng mọc lẫy: Xuất hiện khi răng sữa chưa rụng nhưng răng vĩnh viễn (hoặc răng thừa) đã mọc lên, tạo cảm giác như có hai hàng răng song song, thường được gọi là hiện tượng hàm răng đôi. Răng mọc lẫy có thể lệch vào trong hoặc lệch ra ngoài, gây mất thẩm mỹ rõ rệt.
• Răng mọc ngầm: Răng thừa không trồi ra khỏi nướu mà nằm hoàn toàn trong xương hàm, không thể phát hiện bằng mắt thường. Trường hợp này chỉ được chẩn đoán chính xác thông qua phim chụp X-quang.
• Răng chen chúc, răng cửa bị lệch hoặc xoay: Răng thừa chiếm chỗ trên cung hàm khiến các răng vĩnh viễn khác không đủ không gian để mọc, dẫn đến chen chúc, xô lệch, đặc biệt là răng cửa bị xoay hoặc lệch trục.
• Khe thưa bất thường giữa hai răng cửa trên: Một răng thừa (thường là mọc ngầm) nằm giữa hai chân răng cửa có thể đẩy các răng cửa tách xa nhau, tạo khe thưa lớn và khó tự khép lại.
• Răng vĩnh viễn chậm mọc hoặc không mọc: Ở trẻ em, nếu đến tuổi thay răng mà răng vĩnh viễn chưa mọc, hoặc mọc lệch sang hai bên, đây có thể là dấu hiệu răng thừa đang chèn ép, cản trở đường mọc của răng thật.
• Hình ảnh bất thường trên phim X-quang: Chụp X-quang giúp bác sĩ phát hiện răng thừa mọc ngầm, xác định số lượng, vị trí, hướng mọc và mức độ ảnh hưởng đến các răng lân cận là bước không thể thiếu để chẩn đoán chính xác răng mọc thừa.

3. Nguyên nhân gây răng mọc thừa

Răng mọc thừa không xuất hiện ngẫu nhiên. Trên thực tế, tình trạng này thường hình thành âm thầm ngay từ giai đoạn phát triển mầm răng và chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất đã được ghi nhận trong nha khoa.

• Di truyền: Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành răng mọc thừa. Nếu ba mẹ hoặc ông bà từng gặp tình trạng răng thừa, nguy cơ trẻ sinh ra mắc phải sẽ cao hơn so với người bình thường. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều do di truyền, mà thường là sự kết hợp với các yếu tố phát triển khác trong thai kỳ.
• Sự phát triển bất thường của mầm răng:
  • Mầm răng có thể bị nhân đôi, thay vì phát triển thành một răng duy nhất, dẫn đến sự xuất hiện thêm một chiếc răng thừa bên cạnh răng thật.
  • Lá răng hoặc ngà răng hoạt động quá mức, tạo điều kiện cho mầm răng phụ hình thành và tiếp tục phát triển thành răng hoàn chỉnh. Hiện tượng này thường xảy ra ở vùng răng cửa hàm trên.
• Bệnh lý và hội chứng liên quan:
  • Dị tật sứt môi, hở hàm ếch, thường làm gián đoạn quá trình phát triển của lá răng và tăng nguy cơ mọc thêm răng.
  • Các hội chứng hiếm gặp như: hội chứng Gardner, hội chứng Ehlers-Danlos, bệnh Fabry hoặc loạn phát xương đòn sọ, đây là những rối loạn ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc xương và răng, trong đó răng mọc thừa là một dấu hiệu thường được ghi nhận.

4. Phân loại răng mọc thừa

Phân loại răng mọc thừa giúp bác sĩ đánh giá mức độ ảnh hưởng và lựa chọn hướng xử trí phù hợp, từ đó theo dõi và can thiệp nhổ bỏ đúng thời điểm.

4.1 Theo vị trí

Dựa vào vị trí xuất hiện trên cung hàm và trong xương, răng mọc thừa được chia thành hai nhóm chính:

• Trong xương (mọc ngầm): Răng thừa nằm hoàn toàn hoặc một phần trong xương hàm, không lộ ra nướu, khó phát hiện bằng mắt thường và thường chỉ xác định qua phim X-quang. Dạng này có thể gây biến chứng như nang quanh răng, tiêu chân răng kế cận hoặc chèn ép cấu trúc xung quanh.
• Lộ trên nướu: Răng đã mọc xuyên qua nướu, dễ quan sát. Thường gặp nhất là răng thừa mọc giữa hai răng cửa hàm trên (Mesiodens), ngoài ra có thể xuất hiện ở vùng răng hàm hoặc răng cửa dưới, gây mất thẩm mỹ và xô lệch răng.

4.2. Theo hướng mọc

Không chỉ vị trí, hướng mọc của răng thừa cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến thẩm mỹ, khớp cắn và sức khỏe răng kế cận.

• Mọc bình thường: Răng thừa mọn theo hướng tương đối thẳng, gần giống hướng mọc của răng vĩnh viễn. Trường hợp này khá hiếm, đôi khi gặp ở các răng thừa phía sau răng hàm.
• Mọc lệch: Đây là dạng phổ biến nhất. Răng thừa mọc chen chúc, lệch ra trước, ra ngoài hoặc vào trong cung hàm, dễ gây hiện tượng răng mọc chồi, răng mọc lẫy, làm răng khác bị xô đẩy, lệch trục. Tình trạng này khiến việc vệ sinh răng miệng khó khăn và làm tăng nguy cơ sâu răng, viêm nướu.
• Mọc ngược/đâm vào chân răng kế bên: Răng phát triển theo hướng bất thường trong xương, có thể đâm vào chân răng lân cận, gây tiêu chân răng, tạo khe thưa hoặc ảnh hưởng cấu trúc hàm.

4.3. Theo số lượng

Số lượng răng mọc thừa xuất hiện trên cung hàm phản ánh mức độ phức tạp của tình trạng này và thường liên quan mật thiết đến yếu tố bệnh lý hoặc di truyền.

• Đơn chiếc: Chiếm đa số các trường hợp. Thường chỉ có 1 răng thừa duy nhất, phổ biến nhất là răng Mesiodens mọc giữa hai răng cửa hàm trên.
• Nhiều chiếc: Ít gặp hơn và thường liên quan đến bệnh lý hoặc hội chứng di truyền. Răng thừa có thể mọc thành cụm, thậm chí số lượng nhiều và hình dạng phức tạp. Dạng này thường xuất hiện ở người mắc hội chứng Gardner, loạn phát xương đòn sọ hoặc dị tật sứt môi, hở hàm ếch.

5. Tác hại của răng mọc thừa

Răng mọc thừa dù mọc lộ ra ngoài hay nằm ngầm trong xương hàm, những chiếc răng này đều âm thầm gây ra các biến chứng ảnh hưởng đến thẩm mỹ, chức năng ăn nhai và tâm lý, đặc biệt là trẻ em. Cụ thể như:

• Ảnh hưởng đến thẩm mỹ: Răng thừa chiếm chỗ trên cung hàm khiến răng cửa bị lệch, xoay hoặc chen chúc, làm nụ cười mất cân đối. Trong nhiều trường hợp, răng thừa mọc giữa hai răng cửa còn đẩy các răng tách xa nhau, tạo khe thưa lớn hoặc khiến răng cửa vĩnh viễn không mọc lên, để lại khoảng trống kém thẩm mỹ trên hàm răng.
• Chức năng ăn nhai: Sự hiện diện của răng thừa có thể làm thay đổi vị trí các răng còn lại, dẫn đến sai khớp cắn và nhai lệch. Khi lực nhai phân bố không đều, khả năng nghiền nát thức ăn suy giảm, lâu dài có thể ảnh hưởng đến khớp hàm và hệ tiêu hóa.
• Cản trở mọc răng vĩnh viễn: Răng mọc thừa là nguyên nhân hàng đầu khiến răng cửa vĩnh viễn chậm mọc hoặc không mọc. Chúng có thể chắn đường mọc của răng thật hoặc buộc răng vĩnh viễn phải mọc lệch hướng, làm xô lệch toàn bộ cung hàm và gây khó khăn cho việc chỉnh nha sau này.
• Tổn thương chân răng & nang quanh răng: Trong trường hợp răng thừa mọc ngược hoặc mọc sâu trong xương, nguy cơ hình thành nang quanh thân răng hoặc tiêu chân răng lân cận là rất cao. Nếu không được phát hiện sớm, tình trạng này có thể gây đau nhức, tiêu xương hàm và tổn thương cấu trúc răng kế bên.
• Ảnh hưởng đến phát âm ở trẻ: Khi răng cửa không mọc đúng vị trí hoặc không mọc, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc phát âm một số âm gió, khiến lời nói kém tròn vành rõ chữ. Đây là ảnh hưởng gián tiếp nhưng không nên xem nhẹ, nhất là trong giai đoạn trẻ học nói và giao tiếp.
• Tâm lý – thẩm mỹ: Một hàm răng lệch lạc, có răng thừa hoặc khe thưa lớn dễ khiến trẻ cảm thấy tự ti, ngại cười và hạn chế giao tiếp. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến tâm lý và sự phát triển xã hội của trẻ.

6. Phương pháp điều trị răng mọc thừa

Răng mọc thừa không phải lúc nào cũng cần can thiệp ngay, nhưng nếu xử lý sai thời điểm hoặc bỏ sót, hậu quả để lại có thể kéo dài nhiều năm. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp điều trị phải dựa trên chẩn đoán chính xác, đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng của răng thừa đến thẩm mỹ, chức năng ăn nhai và các răng kế cận.

Chẩn đoán: Đây là bước bắt buộc, đặc biệt với những trường hợp răng thừa mọc ngầm.

• Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra trực tiếp khoang miệng, đánh giá cấu trúc hàm, vị trí các răng, phát hiện dấu hiệu chen chúc, lệch lạc hoặc răng có hình dạng bất thường.
• Chụp X-quang: Giúp xác định chính xác số lượng, vị trí, hướng mọc và hình dạng răng thừa, đồng thời đánh giá mối liên quan với chân răng bên cạnh và xương hàm. Trong các ca phức tạp, CT Cone Beam 3D được xem là tiêu chuẩn quan trọng để lên kế hoạch điều trị an toàn.

Các phương pháp điều trị:

• Nhổ răng thừa: Đây là phương pháp phổ biến nhất, được chỉ định khi răng thừa gây chèn ép răng khác, mọc lệch, tạo khe thưa, giắt thức ăn hoặc tiềm ẩn nguy cơ u nang, tiêu chân răng. Việc nhổ răng hiện nay được thực hiện nhẹ nhàng nhờ gây tê và công nghệ hỗ trợ hiện đại, giúp giảm đau và nhanh hồi phục.
• Niềng răng (chỉnh nha): Thường được tiến hành sau khi đã nhổ răng thừa nhằm đóng kín khoảng thưa, sắp xếp các răng chen chúc về đúng vị trí và tái lập khớp cắn chuẩn. Phù hợp cho trẻ lớn và người trưởng thành có sai lệch răng,  hàm.
• Tiền chỉnh nha: Áp dụng cho trẻ từ 6 – 11 tuổi trong giai đoạn thay răng. Sau khi loại bỏ răng thừa, trẻ có thể được chỉ định hàm trainer để hướng dẫn răng vĩnh viễn mọc đúng hướng, hạn chế lệch lạc về sau.
• Bọc răng sứ hoặc trám răng: Được cân nhắc khi răng thừa mọc ổn định, không cần nhổ nhưng hình dạng kém thẩm mỹ, hoặc để che khoảng trống nhỏ sau khi nhổ răng, giúp cải thiện hình dáng và tính thẩm mỹ của hàm răng.

Trường hợp không cần nhổ: Không phải răng mọc thừa nào cũng bắt buộc phải loại bỏ. Bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ nếu răng thừa không đau nhức, khó chịu, không ảnh hưởng đến thẩm mỹ, chức năng ăn nhai, không chèn ép các răng kế cận, không kèm theo bệnh lý,…

Răng mọc thừa nếu chủ quan hoặc chậm can thiệp, răng mọc thừa có thể âm thầm gây lệch khớp cắn, cản trở răng vĩnh viễn mọc đúng hướng, làm tiêu chân răng và kéo theo nhiều biến chứng phức tạp về sau, đặc biệt ở trẻ em trong giai đoạn thay răng.

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp răng mọc thừa gây hậu quả nặng nề xuất phát từ việc phát hiện muộn, chẩn đoán chưa chuẩn xác hoặc trì hoãn điều trị đúng thời điểm. Trong khi đó, nếu được thăm khám sớm, chụp X-quang chính xác và xử lý theo phác đồ phù hợp, răng mọc thừa hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chức năng ăn nhai lâu dài.

Đừng để răng mọc thừa âm thầm làm lệch nụ cười và ảnh hưởng đến sự phát triển răng, hàm của bạn hoặc con trẻ. Chủ động kiểm tra răng miệng định kỳ và lựa chọn cơ sở nha khoa uy tín như Nha khoa Quốc tế Việt Pháp chính là bước đi an toàn để bảo vệ hàm răng khỏe mạnh từ sớm. Liên hệ 0363.85.85.87 hoặc 19006478 để được tư vấn chi tiết và xây dựng lộ trình điều trị răng mọc thừa phù hợp, hiệu quả nhất.