Gãy chân răng – Mức độ, dấu hiệu và phương pháp điều trị hiệu quả

Gãy chân răng thường do bệnh lý răng miệng hoặc chấn thương gây ra, phổ biến ở mọi lứa tuổi. Gãy chân răng nếu không khắc phục sớm có thể dẫn đến các vấn đề như sai lệch khớp cắn, ăn nhai một bên và ảnh hưởng đến khả năng bảo tồn răng. Bài viết sau đây sẽ cung cấp chi tiết thông tin về mức độ, dấu hiệu và phương pháp điều trị gãy chân răng hiệu quả, dưới sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Trần Thanh Tùng – bác sĩ RHM tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp.

1. Mức độ gãy chân răng

Gãy chân răng thường được phân loại theo hướng và mức độ gãy, cụ thể như sau:

1.1. Gãy chân răng theo chiều ngang

Gãy chân răng theo chiều ngang là tình trạng mà đường gãy cắt ngang chân răng, vuông góc hoặc gần vuông góc với trục răng. Mức độ này thường xảy ra do va chạm mạnh, tai nạn hoặc chấn thương trực tiếp, thậm chí một số trường hợp do lực cắn lớn đột ngột. Đây là mức độ gãy chân răng có khả năng bảo tồn cao nhất nếu được chẩn đoán sớm và đúng vị trí.

Mức độ ảnh hưởng của gãy chân răng theo chiều ngang sẽ tùy thuộc vào vị trí gãy, cụ thể:

• Gãy gần cổ răng: Ảnh hưởng để độ vững chắc của răng, khả năng bảo tồn thấp
• Gãy giữa chân răng: Có thể bảo tồn được răng nếu xử lý sớm
• Gãy gần chóp răng: Ít ảnh hưởng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi và giữ răng

1.2. Gãy chân răng theo chiều dọc

Gãy chân răng theo chiều dọc là mức độ gãy mà đường gãy chạy dọc theo trục chân răng, có thể kéo dài từ cổ răng xuống chóp. Loại gãy chân răng này thường gặp ở răng đã điều trị tủy, răng có tiền sử nứt, răng chịu lực nhai lớn lâu ngày.

Đặc điểm nổi bật của mức độ gãy chân răng theo chiều dọc là dễ bị bị sót do khó phát hiện, khi phát hiện thì đã muộn, tổn thương đã lan rộng. Do đó, loại gãy chân răng này được bác sĩ đánh giá là nguy hiểm nhất, khi được chẩn đoán thì thường không còn khả năng giữ lại.

1.3. Gãy chân răng một phần

Gãy chân răng một phần là tình trạng chỉ gãy một đoạn chân răng, phần còn lại của chân răng vẫn liên kết với xương ổ răng. 

Biểu hiện của loại gãy chân răng này là có thể chưa gây đau ngay, chỉ xuất hiện cảm giác ê hoặc đau nhẹ khi nhai. Thậm chí một số trường hợp chỉ được phát hiện khi chụp X-quang.

Với mức độ gãy chân răng một phần, nếu phát hiện sớm có thể theo dõi, cân nhắc điều trị bảo tồn hoặc phục hình hỗ trợ. Tuy nhiên nếu kéo dài không được xử lý có thể dẫn đến viêm chóp.

1.4. Gãy chân răng hoàn toàn

Gãy chân răng hoàn toàn là chân răng tách rời hoàn toàn thành hai hoặc nhiều phần, răng mất đi hoàn toàn sự nâng đỡ.

Triệu chứng thường gặp khi gãy chân răng hoàn toàn là đau rõ rệt, răng lung lay nhiều, có thể kèm theo dấu hiệu sưng, viêm nhiễm, thậm chí chảy máu quanh chân răng.

Khi chân răng bị gãy hoàn toàn, bác sĩ thường chỉ định nhổ bỏ, sau đó cần phục hình bằng trồng răng implant hoặc giải pháp phù hợp khác để phục hồi chức năng ăn nhai và thẩm mỹ, tránh các vấn đề như xô lệch hàm, tiêu xương hàm. 

2. Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết gãy chân răng

 Dưới đây là các dấu hiệu và triệu chứng nhận biết gãy chân răng, khách hàng có thể tham khảo để giúp tăng cơ hội xử lý kịp thời và hạn chế biến chứng:

• Đau nhức khi ăn nhai, đặc biệt là thức ăn cứng. Cơn đau có thể nhói hoặc đau âm ỉ tùy mức độ gãy 
• Cảm giác cộm, lỏng răng cho thấy cấu trúc nâng đỡ chân răng đã bị tổn thương, dây chằng quanh răng bị viêm hoặc gián đoạn do gãy 
• Đau âm ỉ kéo dài, tái phát nhiều lần mà khó xác định vị trí, việc dùng thuốc giảm đau chỉ mang tính tạm thời.
• Sưng nướu, có mủ quanh răng cho thấy chân răng gãy đã bị viêm nhiễm
• Răng đổi màu sang xám, đậm so với răng bên cạnh
• Với trường hợp gãy chân răng theo chiều dọc thường không đau rõ nên dễ bỏ qua. Đến lúc phát hiện thì viêm nhiễm đã lan rộng, không còn khả năng bảo tồn

3. Nguyên nhân gây nứt gãy chân răng

Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến gây nứt gãy chân răng, được chia thành từng nhóm rõ ràng, khách hàng có thể tham khảo:

3.1. Chấn thương, tai nạn

Những tác động mạnh và đột ngột vào vùng hàm mặt do té ngã, va đập mạnh hoặc tai nạn giao thông, tai nạn thể thao có thể gây gãy hoàn toàn chân răng, tổn thương dây chằng quanh răng và xương ổ.

Trong một số trường hợp chấn thương không gây gãy chân răng ngay mà tạo vết nứt tiềm ẩn, sau một thời gian mới xuất hiện biểu hiện rõ rệt.

3.2. Răng bị sâu, viêm tủy lâu ngày

Khi răng bị sâu, viêm tủy kéo dài sẽ khiến cấu trúc răng yếu, giòn và giảm khả năng chịu lực. Hiệu quả là răng dễ nứt hoặc gãy chân dù lực nhai không lớn. Nếu không phát hiện kịp thời, vết gãy sẽ tiến triển theo thời gian dù không kèm theo chấn thương nào rõ ràng.

3.3. Điều trị răng trước đó

Có nhiều ca gãy chân răng xảy ra ở những răng đã từng điều trị trước đó, cụ thể như:

• Răng đã điều trị tủy khiến răng giòn, mất đi độ đàn hồi tự nhiên nên chân răng dễ bị nứt, gãy khi chịu lực nhai lâu dài
• Răng bọc sứ nhưng trụ răng yếu, khi lực nhai truyền xuống chân răng sẽ dễ dẫn đến nứt gãy
• Lấy tủy nhiều lần làm mỏng thành chân răng, tăng nguy cơ nứt vỡ dọc chân răng

3.4. Thói quen xấu

Một số thói quen xấu sau đây nếu lặp đi lặp lại thường ngày có thể gây áp lực lên răng, tăng nguy cơ gãy chân răng:

• Cắn vật cứng như đá lạnh, xương, nắp chai hoặc xé bao bì
• Nghiến răng khi ngủ – nguyên nhân hàng đầu gây nứt răng theo chiều dọc

4. Tác hại của việc không điều trị kịp thời tình trạng gãy chân răng

Gãy chân răng là khởi phát của hàng loạt vấn đề về sức khỏe răng miệng và toàn thân nếu không được can thiệp kịp thời. Dưới đây là những tác hại nghiêm trọng khi không điều trị kịp thời tình trạng gãy chân răng. 

• Ảnh hưởng sức khỏe: Khi chân răng bị gãy, vi khuẩn sẽ dễ xâm nhập vào tủy răng và gây viêm tủy, hoại tử tủy. Khi nhiễm trùng lan rộng xuống vùng chóp và hình thành ổ áp xe răng. Nếu nhiễm trùng không được kiểm soát, vi khuẩn có thể vào máu gây nhiễm trùng máu.
• Suy giảm chức năng ăn nhai: Răng gãy chân thường gây đau, cản trở việc ăn nhai, từ đó tăng gánh nặng cho dạ dày, dẫn đến các bệnh về tiêu hóa và dạ dày như khó tiêu, đầy hơi, đau dạ dày.
• Biến chứng thẩm mỹ và cấu trúc hàm mặt: Biến chứng gãy chân răng không được xử lý sẽ dẫn đến tiêu xương hàm, tụt nướu, xô lệch các răng kế cận và làm lệch khớp cắn. Về lâu dài những thay đổi này sẽ ảnh hưởng thẩm mỹ khuôn mặt, khiến việc phục hình tốn kém và phức tạp hơn.
• Tác động đến hệ thần kinh: Gãy chân răng có thể gây ra những cơn đau đầu, mệt mỏi, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và sức khỏe toàn thân.

5. Các phương pháp điều trị gãy chân răng

Không có phương pháp điều trị chung cho mọi trường hợp gãy chân răng. Việc điều trị gãy chân răng sẽ phụ thuộc vào mức độ gãy, vị trí đường gãy và tình trạng viêm nhiễm. Dưới đây là các phương pháp điều trị gãy chân răng, được phân theo từng mức độ tổn thương trong lâm sàng:

• Trường hợp nhẹ (Đường rạn nhỏ chưa tách rời chân răng): Thường chưa cần điều trị ngay nếu không ảnh hưởng thẩm mỹ, nhưng cần thăm khám định kỳ để theo dõi để đánh giá nguy cơ vết nứt lan rộng.
• Trường hợp trung bình (Răng còn bảo tồn được): Mức độ này có cơ hội giữ răng thật nếu được can thiệp sớm và đúng cách. Cách phương pháp thường được áp dụng như sau:
• Trám răng: Chỉ định khi vết nứt gãy chưa lan sâu, chân răng còn vững. Bác sĩ sẽ dùng vật liệu composite bịt kín vết nứt, ngăn vi khuẩn xâm nhập vào tủy, giảm nguy cơ viêm và áp xe.
• Bọc răng sứ: Chỉ định khi phần thân răng bị yếu, răng có nguy cơ nứt tiếp nếu chịu lực nhai trực tiếp. Bác sĩ sẽ chụp mão sứ lên trên để bảo vệ phần răng thật còn lại, khôi phục thẩm mỹ và chức năng nhai.
• Dán Onlay: Áp dụng cho trường hợp gãy múi răng, tổn thương chưa lan sâu xuống chân răng. Đây là phương pháp phục hình răng gián tiếp, ít xâm lấn và giữ lại tối đa mô răng thật.
• Trường hợp nặng (không thể giữ răng): Đây là những trường hợp tổn thương vượt quá khả năng bảo tồn, việc cố giữ răng có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và biến chứng. Lúc này bác sĩ thường chỉ định:
• Nhổ bỏ răng: Khi chân răng bị nứt gãy quá sâu dưới xương ổ răng hoặc hư hỏng nặng. Nhổ răng sẽ giúp loại bỏ hoàn toàn ổ bệnh
• Phục hình răng giả: Sau khi nhổ, người bệnh nên trồng răng Implant (phương pháp tối ưu nhất để ngăn tiêu xương) hoặc làm cầu răng sứ để khôi phục chức năng ăn nhai và thẩm mỹ.

6. Cách phòng ngừa gãy chân răng

Gãy chân răng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng các cách sau đây:

• Điều trị sâu răng, viêm tủy sớm: Sâu răng và viêm tủy là hai bệnh lý có thể khiến răng yếu, giòn, dễ nứt/gãy. Do đó, khách hàng nên trám răng sớm khi mới sâu nhẹ hoặc điều trị tủy khi có dấu hiệu đau. Răng càng được điều trị sớm thì càng giữ được cấu trúc, giảm nguy cơ gãy chân.
• Không dùng răng cắn vật cứng: Khách hàng nên tránh dùng răng cắn đá lạnh, xương, sụn cứng hoặc vỏ hạt cứng vì lực cắn mạnh có thể khiến răng bị nứt và dần dẫn đến gãy chân răng.
• Kiểm tra răng định kỳ: Nứt gãy chân răng có thể không gây đau, tiến triển âm thầm do đó thăm khám răng định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu nứt, sâu răng hoặc viêm tủy, từ đó xử lý điều trị sớm, để không biến chứng nặng hơn. Mỗi người nên thăm khám nha khoa định kỳ 6 tháng/lần.
• Chỉnh khớp cắn nếu lệch: Khớp cắn lệch có thể gây mất cân bằng lực nhai, dễ gây ra hiện tượng nhai lệch, mỏi hàm, răng dễ bị nứt mẻ. Vì thế điều chỉnh khớp cắn sai lệch là cách hiệu quả để giảm nguy cơ gãy chân răng, bảo vệ răng lâu dài.
• Đeo máng chống nghiến răng (nếu cần): Với những người có thói quen nghiến răng, nên thăm khám bác sĩ để được tư vấn sử dụng máng chống nghiến, bởi vì nghiến răng khi ngủ sẽ tạo lực rất lớn và lặp đi lặp lại, là nguyên nhân hàng đầu gây nứt răng, gãy chân răng theo chiều dọc, mòn răng và đau cơ hàm. 

Gãy chân răng có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, mức độ gãy cũng khác nhau, gãy theo chiều dọc, chiều ngang hoặc gãy chân răng hoàn toàn/một phần. Phát hiện và điều trị gãy chân răng sớm là cách bảo tồn răng thật, hạn chế tình trạng nhổ bỏ răng. Vì thế khách hàng nên theo dõi răng, nhận biết các dấu hiệu gãy chân răng sớm và đến nha khoa thăm khám để bác sĩ tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng và đặt lịch khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.