[Nguy hiểm] Răng mọc trên lợi – Nguyên nhân, tác hại và cách xử lý dứt điểm 

Răng mọc trên lợi là tình trạng răng mọc lệch lạc, không phát triển đúng vị trí trên cung hàm. Tình trạng răng mọc trên lợi có thể dẫn đến sai lệch cơ hàm, khớp nhai không chuẩn, mất thẩm mỹ và ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai. Sau đây hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, tác hại và cách xử lý dứt điểm tình trạng răng mọc trên lợi, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Trần Thị Thu Huyền – bác sĩ chuyên khoa RHM tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp. 

1. Răng mọc trên lợi là gì? 

Răng mọc trên lợi là tình trạng răng mọc sai hướng hoặc sai vị trí và trồi hẳn lên trên lợi (nướu), khiến răng nằm cao hơn các răng còn lại hoặc lệch khỏi mặt phẳng cắn, không còn đúng vị trí trên cung hàm.

Răng mọc trên lợi sẽ gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tác động đến ăn nhai, khớp cắn, vệ sinh răng miệng. 

Các kiểu răng mọc trên lợi phổ biến

Theo bác sĩ nha khoa, răng mọc trên lợi phổ biến các kiểu sau đây: 

• Răng mọc ngược trên lợi: Là tình trạng răng mọc lệch ra khỏi cung hàm, nhô lên cao hơn các răng còn lại về phía nướu. Kiểu này thường gây lệch khớp cắn và mất đi sự hài hòa thẩm mỹ của hàm răng, khuôn mặt.
• Răng mọc hướng lên mũi: Là trường hợp hiếm gặp khi mầm răng di chuyển quá mức về phía xương mũi. Kiểu răng mọc trên lợi này nếu phát triển chạm vào xoang mặt có thể gây các vấn đề về hô hấp và viêm xoang, thậm chí làm biến dạng cấu trúc vòm miệng – mũi.
• Răng mọc ngược vào trong: Do cung hàm phát triển quá mức khiến răng hàm dưới cụp sâu vào trong so với răng hàm trên (hoặc ngược lại), gây mất cân đối hai hàm hoặc sang chấn dễ cắn vào lưỡi.
• Răng khôn mọc ngược: Là tình trạng răng số 8 mọc đâm vào răng số 7 hoặc đâm vào xương hàm. Dạng mọc này dễ gây viêm lợi trùm, sâu răng kế cận hoặc đau khớp thái dương hàm
• Chân răng mọc ngược: Là tình trạng thân răng mọc ngang khiến chân răng bị lộ ra ngoài, gây biến dạng cung răng, tăng nguy cơ ê buốt, mòn cổ răng hoặc viêm nha chu.

2. Nguyên nhân dẫn đến răng mọc trên lợi 

Răng mọc trên lợi hình thành có thể do nhiều yếu tố kết hợp. Dưới đây là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng răng mọc trên lợi.

2.1 Cấu trúc hàm và răng

Sự phát triển bất thường của cấu trúc hàm và răng sẽ tác động và làm tăng nguy cơ răng mọc trên lợi. Cụ thể:

• Cung hàm hẹp: Khi cung hàm hẹp, không đủ không gian để răng phát triển bình thường, răng sẽ có xu hướng mọc chen chúc, lệch khỏi cung răng và trồi lên lợi. Tình trạng này phổ biến ở trẻ có cung hàm nhỏ, xương mặt hẹp hoặc bất cân đối.
• Kích thước răng bất thường: Răng quá to chiếm vị trí của các răng mọc sau khiến răng mọc sau phải đổi hướng mọc lên trên lợi hoặc lệch ra ngoài cung hàm.
• Thừa mầm răng vĩnh viễn: Mầm răng thừa có thể chiếm chỗ và đẩy răng chính thức mọc lệch, mọc chéo hoặc nhô cao lên phần lợi. 

2.2 Thói quen và tác động bên ngoài

Một số thói quen sinh hoạt và tác động từ bên ngoài cũng là yếu tố làm hình thành tình trạng răng mọc trên lợi. 

• Thói quen xấu từ nhỏ: Các thói quen như mút tay, bú bình, ngủ hở miệng, ngậm núm vú giả lâu ngày có thể tác động lâu dài đến sự phát triển của xương hàm. Hậu quả là cung hàm biến dạng khiến răng mọc sai vị trí, có thể nhô lên trên lợi.
• Thay răng không đúng lúc: Răng sữa rụng quá sớm hoặc tồn tại quá lâu sẽ làm mất không gian của răng vĩnh viễn. Hậu quả là răng vĩnh viễn buộc phải mọc lệch hoặc mọc lên vùng lợi cao hơn bình thường.
• Yếu tố môi trường – va chạm hoặc chấn thương: Tai nạn, va chạm mạnh gây tổn thương vùng mặt, mầm răng vĩnh viễn trong giai đoạn thay răng đều có thể tác động khiến răng mọc sai vị trí, thậm chí ngược lên vùng lợi.

3. Dấu hiệu nhận biết răng mọc trên lợi 

Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết răng mọc trên lợi giúp khách hàng phát hiện sớm tình trạng để xử lý kịp thời:

• Hình dáng bên ngoài: Các dấu hiệu về hình dáng bên ngoài dưới đây là dấu hiệu giúp khách hàng dễ dàng nhận biết răng mọc trên lợi:
  • Răng nằm cao hơn các răng còn lại, nghiêng hoặc lệch khỏi cung hàm
  • Răng có thể mọc song song, chồng lên nhau hoặc nằm ngoài cung răng
  • Vùng nướu (lợi) tại vị trí mọc phồng lên, do răng đẩy xuyên qua lớp niêm mạc
  • Một số trường hợp răng thừa hoặc răng mọc ngược, có thể xuất hiện răng nhỏ hoặc bất thường ở vùng lợi – khẩu cái
• Triệu chứng tại chỗ: Khách hàng cũng có thể xuất hiện một số triệu chứng tại chỗ như sau khi răng mọc trên lợi:
  • Sưng đau vùng nướu xung quanh răng
  • Dễ chảy máu khi chạm vào hoặc khi chải răng do răng cắt xuyên qua niêm mạc
  • Nếu răng mọc chèn ép, vùng lợi có thể xuất hiện loét hoặc viêm lợi trùm.
• Biểu hiện chức năng: Khi răng mọc trên lợi có thể xuất hiện một số biểu hiện chức năng như sau:
  • Khó khăn khi nhai, cắn hoặc cảm giác vướng khi khép hai hàm 
  • Phát âm bị ảnh hưởng, nhất là khi răng mọc trên lợi ở vùng răng cửa 
  • Có thể bị ra nhiều nước bọt hoặc rối loạn vị giác do dây thần kinh niêm mạc bị kích thích 
• Biểu hiện khác: Răng mọc trên lợi cũng có thể biểu hiện thông qua một số dấu hiệu khác như:
  • Hôi miệng do thức ăn dễ mắc kẽ ở vùng lợi phồng, khó vệ sinh 
  • Ngạt mũi, đau nhức vùng xoang (xảy ra trong trường hợp răng mọc hướng lên mũi)
  • Nướu dễ viêm hoặc hình thành túi lợi

4. Tác hại và biến chứng răng mọc trên lợi 

Răng mọc trên lợi ảnh hưởng đến thẩm mỹ, chức năng ăn nhai, sức khỏe răng miệng. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, tình trạng này có thể để lại nhiều biến chứng lâu dài, đặc biệt trong giai đoạn phát triển của trẻ em. Dưới đây là những tác hại và biến chứng thường gặp khi răng mọc trên lợi, khách hàng nên biết:

• Suy giảm chức năng: Khi răng mọc lệch lại, sai vị trí lên trên lợi sẽ dẫn đến sai lệch khớp cắn, làm mất cân đối khớp hàm, từ đó ảnh hưởng đến khả năng ăn nhai. Về lâu dài có thể gây các bệnh về tiêu hóa như đầy hơi, đau dạ dày…
• Ảnh hưởng thẩm mỹ: Răng mọc trên lợi sẽ làm khuôn mặt mất cân đối, tạo cảm giác lệch hàm, gây tự ti trong giao tiếp và ảnh hưởng đến tâm lý người bệnh, nhất là lứa tuổi học sinh, người thường xuyên phải tiếp xúc, giao tiếp nhiều bên ngoài.
• Tăng nguy cơ bệnh lý nha khoa: Răng mọc cao lên lợi, lệch khỏi cung hàm sẽ dễ khó vệ sinh, tích tụ vi khuẩn, từ đó gây sâu răng, viêm lợi, áp xe răng, viêm tủy, thậm chí dẫn đến mất răng vĩnh viễn nếu không phát hiện và xử lý sớm, nhất là răng mọc ngược hoặc răng khôn mọc lệch.
• Tổn thương mô mềm: Răng mọc lệch sẽ đâm vào môi, lưỡi, nướu gây chảy máu, loét niêm mạc (nhiệt miệng) và viêm nhiễm. Trường hợp răng khôn mọc ngược dễ gây viêm lợi trùm, đau nhức kéo dài.

5. Phương pháp điều trị và xử lý răng mọc trên lợi

Răng mọc trên lợi nên được thăm khám bởi bác sĩ nha khoa để xác định chính xác nguyên nhân và đưa ra phương pháp xử lý phù hợp. Tùy thuộc vào nhóm khách hàng, bác sĩ thường có các phương pháp điều trị và xử lý răng mọc trên lợi như sau:

Đối với trẻ em

Ở trẻ em, xương hàm và răng vẫn còn phát triển, do đó can thiệp sớm sẽ giúp điều chỉnh hướng mọc răng và hạn chế lệch lạc về sau. Ở nhóm khách hàng này, bác sĩ sẽ cân nhắc các phương pháp sau:

• Gọt khoảng – giữ khoảng: Bác sĩ có thể gọt nhẹ kẽ hoặc chỉnh lại khoảng trống giữa các răng để tạo đủ không gian cho răng mọc thẳng mà không phải nhổ răng. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể sử dụng khí cụ giữ khoảng nhằm bảo tồn khoảng trống cho răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí, đặc biệt sau khi răng sữa rụng sớm.
• Nhổ răng sữa đúng thời điểm: Nếu răng sữa tồn tại quá lâu, chặn đường mọc của răng vĩnh viễn, bác sĩ sẽ chỉ định nhổ răng sữa đúng thời điểm. Cách này giúp răng vĩnh viễn không phải mọc lệch trên lợi hay mọc lệch ra ngoài, hạn chế tình trạng răng mọc chồi, mọc trên cung hàm.
• Mở rộng hàm: Với những trẻ có cung hàm hẹp, răng dễ mọc chen chúc hoặc mọc trồi lên lợi, bác sĩ có thể dùng khí cụ nong rộng hàm để mở rộng cung hàm, tạo thêm diện tích cho răng sắp mọc. Phương pháp này đồng thời giúp định hướng phát triển xương tốt hơn và giảm nhu cầu nhổ răng sau này.
• Khí cụ chỉnh nha sớm: Ở những trường hợp răng mọc lệch, mọc trồi trên lợi mức độ nhẹ đến trung bình, bác sĩ có thể chỉ định khí cụ chỉnh nha sớm (niềng răng tháo lắp, khí cụ chức năng, mắc cài đơn giản). Mục tiêu là định hướng lại trục mọc của răng, điều chỉnh khớp cắn, cải thiện thẩm mỹ khi trẻ còn nhỏ, tránh lệch lạc nặng trong giai đoạn dậy thì.

 Đối với người lớn

Ở người trưởng thành, xương hàm và răng đã ổn định, việc điều trị sẽ tập trung vào chỉnh răng, điều chỉnh khớp cắn hoặc can thiệp xương hàm nếu cần. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp dựa trên mức độ lệch, số lượng răng liên quan và nhu cầu thẩm mỹ của khách hàng. Các phương pháp thường được áp dụng gồm:

• Niềng răng: Áp dụng cho các trường hợp sai lệch do răng, răng mọc chen chúc, lệch khỏi cung hàm… Bác sĩ sẽ sử dụng mắc cài, dây cung hoặc khay trong suốt để nắm chỉnh, đưa răng về đúng vị trí trên cung hàm, từ đó điều chỉnh khớp cắn và cải thiện thẩm mỹ.
• Nhổ răng: Chỉ định cho các trường hợp răng thừa, răng khôn mọc ngược hoặc răng gây tổn thương nghiêm trọng cho mũi và hàm. Sau khi nhổ, bác sĩ sẽ đánh giá khớp cắn và có thể kết hợp niềng răng hoặc trồng Implant để tránh tiêu xương, lệch mặt về sau.
• Phẫu thuật thẩm mỹ: Áp dụng khi những trường hợp răng mọc trên lợi nguyên nhân bắt nguồn từ cấu trúc xương hàm. Lúc này bác sĩ sẽ phẫu thuật chỉnh hình xương hàm để cân đối lại tương quan hàm, tạo nền xương chuẩn cho răng sắp xếp đúng vị trí, cải thiện thẩm mỹ khuôn mặt và chức năng ăn nhai.
• Trồng răng Implant: Với những răng mọc lệch đơn lẻ và được chỉ định nhổ bỏ, bác sĩ sẽ thực hiện cấy ghép Implant để phục hồi chức năng ăn nhai và thẩm mỹ cho răng vừa nhổ. Trụ implant được cấy vững chắc trong xương hàm giúp khách hàng ăn nhai như răng thật, tuổi thọ bền lâu nếu cấy ghép đúng kỹ thuật và chăm sóc đúng cách.

6. Khi nào cần đi khám răng miệng?

Dưới đây là những dấu hiệu cho thấy khách hàng nên đi khám bác sĩ nha khoa ngay, đặc biệt là trẻ em, khi răng và xương hàm đang trong giai đoạn phát triển:

• Răng sữa rụng muộn, có thể gây cản trở đường mọc của răng vĩnh viễn. Việc thăm khám và chỉ định nhổ răng sữa từ bác sĩ sẽ tránh lệch lạc nặng sau này.
• Thấy răng thò trên lợi: Khi răng mọc cao hơn bình thường, nhô lên trên lợi hoặc lệch khỏi cung răng, đây là dấu hiệu sớm của răng mọc trên lợi. Việc thăm khám bác sĩ và được can thiệp sớm thì khả năng phục hồi vị trí răng sẽ cao hơn.
• Thấy khoảng thưa kéo dài giữa răng cửa: Nếu khe thưa kéo dài quá lâu hoặc ngày càng rộng, có thể liên quan đến cung hàm hẹp, răng thừa, răng vĩnh viễn mọc sai hướng… Đây là dấu hiệu cần thăm khám bác sĩ để được theo dõi chỉnh nha sớm.
• Trẻ trên 7 tuổi chưa mọc răng cửa trên: Răng cửa trên thường bắt đầu mọc ở 6 – 7 tuổi. Nếu trẻ đã qua 7 tuổi nhưng răng vẫn không mọc, có thể do răng sữa chưa rụng, răng mọc ngầm, mọc sai hướng hoặc thiếu mầm răng vĩnh viễn. Trường hợp này thường cần chụp phim X-quang để xác định tình trạng mầm răng.
• Răng nanh mọc lệch: Răng nanh mọc lệch, mọc cao trên lợi hoặc mọc phía trong có thể gây chen chúc, sai lệch khớp cắn, thậm chí ảnh hưởng đến cấu trúc khuôn mặt. Nếu phát hiện sớm bác sĩ có thể nong hàm/giữ khoảng hoặc chỉnh nha sớm, giúp hạn chế phải nhổ răng hoặc phẫu thuật khi lớn lên.

Răng mọc trên lợi là tình trạng răng miệng cho thấy răng đã mọc lệch khỏi vị trí trên cung hàm. Tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, làm sai lệch khớp cắn, ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai và sức khỏe răng miệng. Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm cũng như nắm được tác hại của răng mọc trên lợi sẽ giúp khách hàng đưa ra quyết định thăm khám nha khoa sớm để được bác sĩ tư vấn phương pháp xử lý và điều trị hợp lý.

Hy vọng bài viết trên đã cung cấp các thông tin hữu ích giúp khách hàng nắm rõ về răng mọc trên lợi. Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về các vấn đề răng miệng và đặt lịch khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.