[Hỏi – đáp] Trẻ bị sâu răng hàm có mọc lại không? Tác hại và cách xử lý hiệu quả

Trẻ bị sâu răng hàm có mọc lại không tùy thuộc vào răng đó là răng sữa hay răng vĩnh viễn. Nếu là răng vĩnh viễn thì sẽ không mọc lại. Sau đây hãy cùng tìm hiểu chi tiết về tình huống trẻ bị sâu răng hàm, tác hại và cách xử lý hiệu quả khi trẻ bị sâu răng hàm, dưới sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Trần Thanh Tùng – bác sĩ chuyên khoa RHM tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp.

1. Răng hàm và vai trò 

Răng hàm (hay còn gọi là răng cối) là những chiếc răng mọc ở vị trí trong cùng của cung hàm, bao gồm răng hàm nhỏ và răng hàm lớn. Đây là nhóm răng có diện nhai rộng, nhiều múi và rãnh, chân răng to – chắc để chịu lực nhai lớn. 

Cấu trúc này giúp răng hàm đảm nhiệm chức năng nghiền nát thức ăn mà các răng phía trước không làm được.

Vai trò của răng hàm

Răng hàm giữ nhiều vai trò quan trọng, không chỉ trong khoang miệng mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân:

• Nhai và nghiền thức ăn: Răng hàm giúp thức ăn được nghiền nhỏ trước khi nuốt, giảm gánh nặng cho dạ dày và hệ tiêu hóa.
• Hỗ trợ tiêu hóa: Khi thức ăn được nhai kỹ, quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng diễn ra hiệu quả hơn.
• Duy trì cấu trúc xương hàm cân đối: Lực nhai từ răng hàm truyền xuống xương hàm giúp duy trì mật độ xương, giữ khuôn mặt hài hòa, tránh hóp má – lệch hàm.
• Giữ ổn định khớp cắn: Răng hàm giúp phân bố lực nhai đều, tránh tình trạng nhai lệch, mỏi hàm hoặc đau khớp thái dương hàm.

Sâu răng hàm là tình trạng rất phổ biến, nhất là ở trẻ nhỏ, do răng hàm có nhiều rãnh sâu, dễ bám thức ăn và khó làm sạch. Điều này khiến nhiều phụ huynh băn khoăn: Răng hàm bị sâu có tự mọc lại không? Nếu nhổ răng hàm sữa sớm, răng vĩnh viễn có bị ảnh hưởng không? Trường hợp nào cần giữ răng, trường hợp nào buộc phải nhổ?… Việc hiểu đúng về loại răng hàm (răng sữa hay răng vĩnh viễn) và vai trò của từng chiếc răng sẽ giúp phụ huynh đưa ra quyết định điều trị phù hợp, tránh những ảnh hưởng lâu dài về sau.

2. Trẻ bị sâu răng hàm có mọc lại không?

Trẻ bị sâu răng hàm có mọc lại không sẽ phụ thuộc vào loại răng đó là răng hàm sữa hay răng hàm vĩnh viễn.

2.1. Trường hợp răng hàm sữa (Răng số 4 và 5): RĂNG CÓ KHẢ NĂNG MỌC LẠI

Răng hàm sữa là những răng đầu tiên xuất hiện trong quá trình mọc răng ở trẻ nhỏ. Răng hàm sữa sau đó sẽ rụng đi để nhường chỗ cho răng vĩnh viễn mọc lên. 

Vị trí răng hàm sữa: Thường là răng số 4 và số 5 (tính từ răng cửa giữa ra phía sau)

Quá trình thay răng: Những chiếc răng hàm sữa sẽ rụng trong giai đoạn khoảng từ 6 – 12 tuổi để răng tiền hàm vĩnh viễn cứng cáp hơn mọc lên thay thế. 

Nếu răng hàm ở vị trí số 4 và 5 của trẻ bị sâu, rụng hoặc sứt mẻ trước thời điểm thay răng tự nhiên thì vẫn có khả năng mọc lại vì phía dưới vẫn còn mầm răng vĩnh viễn. Tuy nhiên, phụ huynh nên theo dõi, nếu trẻ bị mất răng sữa quá sớm có thể khiến các răng bên cạnh bị xô lệch, ảnh hưởng đến hướng mọc của răng vĩnh viễn về sau. Lúc này phụ huynh nên thăm khám bác sĩ để có phương án xử lý, giữ khoảng cho răng vĩnh viễn mọc đúng hướng.

2.2. Trường hợp răng hàm vĩnh viễn (Răng số 6, 7, 8): RĂNG KHÔNG MỌC LẠI

Răng hàm vĩnh viễn bao gồm các răng hàm lớn (số 6, 7, 8) là những chiếc răng sẽ theo trẻ đến suốt cuộc đời. Thời điểm mọc răng hàm vĩnh viễn sẽ khác nhau, theo đó:

• Răng hàm số 6 thường mọc vào khoảng 6 tuổi 
• Răng số 7 mọc vào khoảng 12 tuổi
• Răng số 8 (răng khôn) mọc muộn hơn, ở độ tuổi từ 17 tuổi trở đi 

Điểm chung của các răng hàm vĩnh viễn là chúng mọc lên một cách độc lập, không tham gia vào quá trình thay răng sữa. Răng hàm vĩnh viễn một khi đã mọc và bị mất do sâu nặng hoặc nhổ bỏ, cơ thể không có cơ chế mọc lại răng mới để thay thế.

Mất răng hàm vĩnh viễn ở trẻ sớm có thể dẫn đến các hậu quả như giảm khả năng ăn nhai, tiêu xương hàm, răng kế cận bị xô lệch, sai khớp cắn. Cho nên răng hàm vĩnh viễn ở trẻ cần được bảo vệ tối đa, khi phát hiện sâu nên điều trị sớm.

3. Tác hại của việc sâu răng hàm ở trẻ

Sâu răng hàm ở trẻ nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và tác động lâu dài đến sự phát triển của răng vĩnh viễn. 

• Ảnh hưởng sức khỏe và sinh hoạt: Sâu răng hàm ở trẻ thường tiến triển âm thầm, gây đau nhức trầm trọng khiến trẻ chán ăn, biếng ăn, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa thức ăn. Về lâu dài tình trạng này có thể khiến trẻ bị suy dinh dưỡng, chậm tăng cân và suy giảm thể trạng trong giai đoạn phát triển quan trọng.
• Ảnh hưởng đến răng vĩnh viễn: Đây là hậu quả rất đáng lo ngại nhất mà cha mẹ cần đặc biệt chú ý:
  • Nếu răng hàm sữa bị sâu nặng dẫn đến nhổ/rụng sớm, có thể làm phần lợi khô lại, ảnh hưởng đến mầm răng vĩnh viễn bên dưới.
  • Mất răng hàm sữa sớm khiến các răng kế cận bị xô lệch dẫn đến răng vĩnh viễn có thể mọc lệch lạc, chậm mọc hoặc chèn ép các răng liền kề khiến cấu trúc răng toàn hàm bị sai lệch
  • Cấu trúc răng lệch lạc do sâu răng hàm sữa có thể khiến trẻ phải can thiệp chỉnh nha khi lớn hơn, kéo theo thời gian điều trị dài và chi phí cao hơn so với việc điều trị sâu răng sớm từ đầu.

4. Cách xử lý khi trẻ bị sâu răng hàm

Việc xử lý răng hàm của trẻ bị sâu sẽ dựa trên việc đánh giá mức độ sâu. Dưới đây là các cách xử lý phổ biến khi trẻ bị sâu răng hàm:

• Trám răng: Phương pháp này được áp dụng khi lỗ sâu còn nhỏ, vừa răng chưa đau nhiều và chưa có dấu hiệu viêm tủy, sâu chỉ mới gây tổn thương ở lớp men/ngà răng. Trám răng sẽ làm sạch và bít kín lỗ sâu để ngăn ngừa vi khuẩn tiếp tục phá răng, giữ lại răng hàm cho trẻ để ăn nhai tốt và giữ khoảng cho răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí, đúng hướng.
• Điều trị tủy răng sữa: Nếu sâu răng tiến triển sâu, ảnh hưởng đến tủy gây viêm khiến trẻ đau nhức kèm sưng nướu. Lúc này điều trị tủy là phương án phù hợp để loại bỏ phần tủy viêm nhiễm, giữ lại thân răng cho trẻ tiếp tục ăn nhai, từ đó giảm nguy cơ ảnh hưởng đến mầm răng vĩnh viễn.  
• Nhổ răng đúng thời điểm (nếu cần): Nếu răng sâu nặng, vỡ lớn không thể phục hồi gây nhiễm trùng lan rộng thì nhổ răng là phương án khả thi. Tuy nhiên, nhổ răng sâu nên thực hiện đúng thời điểm và có kế hoạch bởi vì nhổ răng sữa quá sớm có thể khiến răng kế cận dễ bị xô lệch, răng vĩnh viễn mọc sai hướng hoặc chậm mọc.

5. Phòng ngừa sâu răng hàm và khuyến nghị dành cho phụ huynh

Dưới đây là những cách phòng ngừa sâu răng hàm thiết thực, dễ thực hiện và khuyến nghị dành cho phụ huynh khi chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ:

• Đánh răng ngày 2 lần với kem đánh răng có fluoride để tái khoáng men răng, giúp ngăn ngừa sâu răng hiệu quả. Khi trẻ đánh răng, phụ huynh nên hỗ trợ hoặc kiểm tra lại để đảm bảo không bỏ sót răng hàm phía trong – vùng răng dễ bị sâu nhất
• Hạn chế đồ ngọt, nước có gas, nước ngọt – những tác nhân chính gây sâu răng. Thay vào đó, phụ huynh nên thay bằng các món ăn vặt như trái cây, sữa không đường
• Hướng dẫn trẻ súc miệng sau ăn để cuốn trôi mảng bám và thức ăn thừa 
• Khám răng định kỳ 6 tháng/lần giúp phát hiện sâu răng sớm khi còn nhẹ, làm sạch mảng bám nếu có và theo dõi hướng mọc của răng vĩnh viễn
• Trám bít hố rãnh răng hàm vĩnh viễn để che các rãnh sâu trên mặt nhai, giảm nơi cư trú của vi khuẩn và hạn chế sâu răng ngay từ đầu

Trẻ bị sâu răng hàm có mọc lại không phụ thuộc vào loại răng đó là răng hàm sữa hay răng hàm vĩnh viễn. Với răng hàm vĩnh viễn, nếu bị sâu nặng và phải nhổ bỏ thì sẽ không bao giờ mọc lại. Vì thế cha mẹ nên theo dõi sức khỏe răng miệng của trẻ, phát hiện sớm tình trạng sâu răng nhất là sâu răng hàm để có biện pháp xử lý nhằm bảo vệ răng hàm, tránh việc sâu răng tiến triển nặng dẫn đến nứt, vỡ phải nhổ bỏ.

Hy vọng với những thông tin trên đây, cha mẹ đã hiểu về răng hàm, vai trò cũng như tác hại và cách xử lý khi trẻ bị sâu răng hàm. Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vẫn miễn phí về các vấn đề răng miệng ở trẻ nhỏ và đặt lịch khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.