Hàm dưới nhô ra phải làm sao? Dấu hiệu, phương pháp điều trị hiệu quả

Hàm dưới nhô ra còn được gọi là tình trạng móm hoặc khớp cắn ngược. Bệnh lý này liên quan đến cấu trúc hàm mặt, trong đó hàm dưới phát triển quá mức còn hàm trên thụt sâu vào bên trong. Tình trạng này có thể khắc phục bằng các biện pháp điều trị chuyên khoa. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về dấu hiệu, phương pháp điều trị hiệu quả tình trạng hàm dưới nhô ra trước, với sự ta vấn chuyên môn của bác sĩ Đào Thị Ngọc Oanh – chuyên gia chỉnh nha tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp.

1. Tình trạng hàm dưới nhô ra

Hàm dưới nhô ra còn được gọi là móm, khớp cắn ngược hoặc sai lệch khớp cắn Angle Class III. Đây là tình trạng mà tương quan giữa hai hàm bị đảo ngược. Khi cắn khít hai hàm, răng cửa hàm dưới nằm phía trước răng cửa hàm trên, còn cằm có xu hướng đưa ra trước. Khuôn mặt bị mất cân đối giữa tầng mặt trên và tầng mặt dưới.

Tình trạng hàm dưới nhô ra có thể xuất hiện ở mức độ nhẹ, trung bình hoặc nặng tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ sai lệch của xương hàm.

Đặc điểm của tình trạng hàm dưới nhô ră

Hàm dưới nhô ra thường xảy ra khi xương hàm dưới phát triển quá mức, xương hàm trên kém phát triển hoặc tụt ra phía sau. Điều này khiến răng và xương hàm dưới chìa ra phía trước so với hàm trên khi ngậm miệng, tạo nên tình trạng móm đặc trưng.

2. Nguyên nhân gây hàm dưới nhô ra

Hàm dưới nhô ra có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là những nguyên nhân chính gây ra tình trạng này:

• Di truyền: Nguyên nhân này chiếm khoảng 70% các trường hợp hàm dưới nhô ra trước. Nếu cha mẹ hoặc ông bà, anh em bị móm, con cái có nguy cơ cao thừa hưởng đặc điểm này. Móm do di truyền thường xuất hiện từ nhỏ và rõ dần theo quá trình tăng trưởng.
• Thói quen xấu từ nhỏ: Một số thói quen xấu từ nhỏ như mút tay, đẩy lưỡi, ngậm núm vú giả lâu ngày, thở bằng miệng hoặc chống cằm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của xương hàm và khớp cắn. Từ đó gây ra tình trạng hàm dưới nhô ra trước.
• Mất răng sớm: Mất răng sữa hoặc răng vĩnh viễn quá sớm, đặc biệt là mất răng hàm trên mà không phục hồi sớm có thể dẫn đến tiêu xương, thu hẹp diện tích hàm trên. Lâu dần hàm dưới sẽ có xu hướng nhô ra so với hàm trên, làm tăng mức độ sai lệch khớp cắn, gây ra tình trạng móm.
• Chấn thương vùng hàm mặt: Các tai nạn ảnh hưởng đến vùng hàm mặt đều có thể làm lệch cấu trúc xương. Nếu không được điều trị hoặc phục hồi đúng cách, sự phát triển và tương quan giữa hai hàm có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng lệch khớp cắn hoặc hàm dưới nhô ra.
• Các bệnh lý khác: Một số bệnh lý như hội chứng Crouzon, hội chứng Down, bệnh to đầu chi (do hormone tăng trưởng quá mức) đều có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của xương sọ mặt, trong đó có bao gồm sự phát triển thiếu cân đối của hai hàm.

3. Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết hàm dưới nhô ra

Hàm dưới nhô ra có thể biểu hiện thông qua các dấu hiệu sau đây:

• Thay đổi cấu trúc khuôn mặt: Khi nhìn nghiêng khuôn mặt có dạng “mặt lưỡi cày”, cằm dài và nhọn, môi dưới nhô ra trong khi môi trên thụt vào trong. Đường nét khuôn mặt bị lõm.
• Sai lệch khớp cắn: Khi bị móm, răng cửa hàm dưới phủ ra ngoài răng cửa hàm trên khi cắn lại. Đây là dấu hiệu đặc trưng của khớp cắn ngược.
• Khó khăn khi ăn nhai: Hàm dưới nhô ra trước sẽ gây khó khăn khi ăn nhai. Khách hàng sẽ gặp các vấn đề như: khó cắn đứt thức ăn bằng răng cửa, khó xé thức ăn nhai và thức ăn khó được nghiền nát. 
• Ảnh hưởng đến phát âm: Móm có thể gây ra các vấn đề về phát âm như nói ngọng, phát âm không rõ, nhất là các âm như “s”, “th”, “x”.

4. Tác hại và biến chứng nếu không điều trị hàm dưới nhô ra

Hàm dưới nhô ra trước nếu không được điều trị sớm có thể gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt, khớp cắn và sức khỏe răng miệng. Cụ thể:

• Ảnh hưởng đến thẩm mỹ: Hàm dưới nhô ra sẽ gây mất cân đối khuôn mặt, góc nghiêng khuôn mặt có dạng lưỡi cày. Điều này sẽ khiến người bệnh tự ti, e ngại trong giao tiếp, tâm lý mặc cảm ngoại hình.
• Tăng nguy cơ mắc bệnh lý răng miệng: Móm khiến việc vệ sinh trở nên khó khăn, thức ăn và mảng bám mắc kẹt lại, từ đó tăng nguy cơ mắc các bệnh lý răng miệng như sâu răng, viêm nướu, mòn men răng do lực cắn không đều.
• Rối loạn khớp thái dương hàm (TMJ): Khi hàm dưới nhô ra kéo dài, khớp cắn lệch có thể làm tăng áp lực lên khớp thái dương hàm và hệ thống cơ nhai. Lâu dài sẽ gây đau nhức khớp hàm, mỏi cơ, đau đầu mãn tính.
• Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa: Thức ăn không được nhai kỹ sẽ làm tăng áp lực cho dạ dày, dẫn đến các bệnh về đường ruột như đầy hơi, khó tiêu, rối loạn tiêu hóa.

5. Phương pháp điều trị hiệu quả hàm dưới nhô ra

Hiện nay có nhiều phương pháp điều trị hàm dưới nhô ra. Tùy thuộc vào mức độ, nguyên nhân gây ra tình trạng này, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị theo một trong các phương pháp sau đây:

Chỉnh nha (Niềng răng)

Đây là phương pháp phổ biến được áp dụng cho trường hợp móm do răng (nguyên nhân xuất phát từ vị trí mọc lệch của răng trong khi cấu trúc xương hàm vẫn tương đối bình thường).

Với phương pháp này, bác sĩ sẽ sử dụng hệ thống mắc cài, dây cung hoặc khay trong suốt (Invisalign) để di chuyển răng về vị trí chuẩn trên cung hàm, từ đó cải thiện khớp cắn và sự cân đối cho khuôn mặt.

Hiện nay có các phương pháp niềng răng phổ biến gồm: Niềng răng mắc cài kim loại, niềng răng mắc cài sứ, niềng răng khay trong invisalign.

Phẫu thuật hàm móm

Phương pháp được áp dụng cho trường hợp móm do xương hàm. Bác sĩ sẽ cắt bỏ phần xương dư thừa và đẩy hàm dưới lùi về sau. Mục tiêu của phương pháp phẫu thuật hàm móm là đưa hai hàm về tương quan hài hòa hơn, đồng thời cải thiện chức năng ăn nhai và thẩm mỹ khuôn mặt.

Kết hợp niềng răng và phẫu thuật

Với những trường hợp phức tạp, hàm dưới do ra do sai lệch vị trí răng và bất thường về xương hàm, bác sĩ thường sẽ chỉ định niềng răng kết hợp phẫu thuật chỉnh hàm.

Để đạt hiệu quả điều trị, quy trình thực hiện sẽ là:

• Giai đoạn 1: Niềng răng trước phẫu thuật để sắp xếp lại vị trí răng, chuẩn bị khớp cắn phù hợp cho phẫu thuật
• Giai đoạn 2: Phẫu thuật chỉnh hàm để điều chỉnh tương quan xương hàm
• Giai đoạn 3: Niềng răng hoàn thiện để tinh chỉnh khớp cắn, hoàn thiện kết quả thẩm mỹ và chức năng

Bọc răng sứ thẩm mỹ

Phương pháp chỉ áp dụng cho trường hợp móm nhẹ do răng ở người lớn muốn khắc phục và cải thiện thẩm mỹ nhanh.

Bác sĩ sẽ điều chỉnh hình thể và hướng của răng bằng mão sứ nhằm cải thiện tương quan khớp cắn giữa hai hàm. Lưu ý, phương pháp này phải mài răng thật nên cần được chỉ định cẩn thận bởi bác sĩ chuyên môn.

Can thiệp sớm ở trẻ em

Đối với trẻ em trong giai đoạn phát triển, phát hiện và điều trị sớm hàm dưới nhô ra sẽ mang lại hiệu quả tốt. Thông thường, để điều trị móm ở trẻ em, bác sĩ sẽ sử dụng các khí cụ chỉnh hình như Facemask, hàm nong để định hướng phát triển xương hàm ngay từ khi còn nhỏ. Độ tuổi vàng để can thiệp theo bác sĩ chỉnh nha là từ 7 – 12 tuổi.

6. Thời điểm vàng để thăm khám và điều trị hàm dưới nhô ra

Hàm dưới nhô ra có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện đúng thời điểm. Theo bác sĩ nha khoa, tình trạng này không đợi đến khi trưởng thành mới có thể can thiệp. Việc thăm khám sớm sẽ giúp bác sĩ đánh giá hướng phát triển của xương hàm và đưa ra các giải pháp phù hợp, từ đó hạn chế mức độ sai lệch trong tương lai.

• Ở trẻ em: Theo bác sĩ chỉnh nha, trẻ em nên được thăm khám sớm trong giai đoạn từ 7 – 12 tuổi để can thiệp kịp thời, tránh việc phải phẫu thuật khi trưởng thành. Đây là giai đoạn thay răng và xương hàm vẫn đang phát triển mạnh. Nếu phát hiện dấu hiệu móm sớm, bác sĩ có thể can thiệp bằng các khí cụ chỉnh hình để định hướng sự phát triển của xương hàm.
• Ở người lớn: Phẫu thuật chỉnh hàm nên thực hiện sau khi xương hàm đã ổn định hoàn toàn (thường sau 18 – 20 tuổi). Việc phẫu thuật quá sớm khi xương hàm vẫn đang phát triển có thể làm tăng nguy cơ tái phát hoặc ảnh hưởng đến kết quả điều trị lâu dài.

Hàm dưới nhô ra hay còn gọi là móm, khớp cắn ngược sẽ gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt và sức khỏe răng miệng. Tình trạng này kéo dài có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Cho nên, dù là trẻ em hay người trưởng thành, việc thăm khám sớm với bác sĩ chỉnh nha vẫn là bước quan trọng nhất để xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ sai lệch và lựa chọn thời điểm điều trị hàm dưới nhô ra phù hợp. Càng phát hiện sớm, cơ hội đạt được kết quả điều trị tối ưu càng cao, giúp hạn chế các biến chứng về sau.

Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ niềng răng, bọc răng sứ thẩm mỹ và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.