4 Phương pháp dựng trục răng hiệu quả – Lợi ích cần biết

Dựng trục răng là kỹ thuật chỉnh nha được thực hiện bằng cách dùng các khí cụ chuyên biệt để nắn chỉnh những chiếc răng bị nghiêng, đổ về đúng vị trí và đúng phương thẳng đứng chuẩn trên cung hàm. Từ đó hỗ trợ ăn nhai và tạo điều kiện cho các bước điều trị tiếp theo. Vậy khi nào cần dựng trục răng, quá trình thực hiện ra sao và nên lưu ý điều gì? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây của Nha khoa Việt Pháp, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ nội trú RHM Phùng Thị Duyên.

1. Dựng trục răng là gì?

Dựng trục răng là kỹ thuật chỉnh nha để điều chỉnh răng bị nghiêng (bao gồm cả thân răng và chân răng) về làm trục phù hợp.

Mục tiêu điều trị của kỹ thuật dựng trục răng:

Dựng trục răng thường hướng đến ba mục tiêu chính sau:

• Cải thiện khớp cắn và phân bố lực nhai: Điều chỉnh trục răng giúp tạo tương quan tiếp xúc phù hợp hơn với răng đối diện, hạn chế những điểm chạm bất lợi và cải thiện khả năng chịu lực khi ăn nhai. 
• Sắp xếp lại tương quan giữa các răng: Răng nghiêng có thể làm thay đổi điểm tiếp xúc với răng bên cạnh và thu hẹp khoảng mất răng. Dựng trục giúp điều chỉnh những tương quan này để duy trì kết quả và hạn chế xô lệch tiếp diễn.
• Chuẩn bị điều kiện cho phục hình: Với người dự kiến cấy ghép Implant hoặc làm cầu răng sứ, dựng trục có thể giúp tạo lại khoảng phù hợp và điều chỉnh hướng của răng kế cận.

2. Trường hợp chỉ định dựng trục răng

Dựng trục răng được cân nhắc khi răng nghiêng sai vị trí, ảnh hưởng đến khớp cắn hoặc gây trở ngại cho việc điều trị. Bác sĩ cần thăm khám, đánh giá phim X-quang và tình trạng mô nâng đỡ răng để xác định có cần can thiệp hay không. Dưới đây là những trường hợp thường được chỉ định dựng trục răng:

• Răng xô lệch, nghiêng đổ do mất răng lâu ngày: Sau khi mất răng, các răng kế cận có thể dịch chuyển và nghiêng về khoảng trống, đặc biệt là các răng hàm số 6, 7. Sự dịch chuyển này có thể làm thu hẹp khoảng mất răng, thay đổi tiếp xúc giữa các răng và gây khó khăn khi trồng răng thay thế. Trong trường hợp này, dựng trục răng giúp điều chỉnh răng nghiêng về vị trí phù hợp, cải thiện tương quan khớp cắn và chuẩn bị khoảng cho phục hình.
• Răng mọc lệch lạc, chen chúc, hô/móm: Ở người có răng chen chúc, lệch lạc hoặc hô, móm, một số răng có thể có độ nghiêng chưa phù hợp. Việc điều chỉnh trục răng được kết hợp với dàn đều và sắp xếp răng nhằm tạo sự phối hợp tốt hơn giữa hai hàm.
• Răng cửa bị lệch góc nghiêng hoặc khớp cắn ngược: Khi răng cửa chìa ra ngoài hoặc nghiêng vào trong quá mức, bác sĩ có thể cần điều chỉnh độ nghiêng của thân răng và vị trí chân răng bằng kỹ thuật dựng trục răng. Mục tiêu là đưa răng về tương quan phù hợp với cung hàm, cải thiện tiếp xúc khi cắn và thẩm mỹ nụ cười.
• Phục hình răng sứ thẩm mỹ: Một số răng dự kiến làm trụ cầu hoặc bọc mão bị nghiêng bất lợi, khiến việc thiết kế phục hình và phân bố lực nhai khó đạt yêu cầu. Lúc này bác sĩ có thể cân nhắc chỉnh nha dựng trục trước khi phục hình. 

3. Lợi ích dựng trục răng hiệu quả

Dựng trục răng nếu được thực hiện đúng chỉ định, đúng kỹ thuật có thể mang lại những lợi ích sau đây: 

• Bảo tồn tối đa răng thật: Điều chỉnh răng nghiêng bằng kỹ thuật dựng trục có thể giúp hạn chế việc phải mài nhiều mô răng để bù lại sai lệch khi làm phục hình. Nhờ đó, bác sĩ có thêm điều kiện giữ lại răng thật và lựa chọn thiết kế phục hình phù hợp.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho cấy ghép Implant: Dựng trục răng giúp sắp xếp lại vị trí răng, tạo khoảng phù hợp ở cả phần thân và chân răng, hỗ trợ bác sĩ lựa chọn vị trí đặt Implant theo kế hoạch phục hình.
• Cải thiện thẩm mỹ và khớp cắn: Răng có độ nghiêng phù hợp giúp cung răng hài hòa và tạo tiếp xúc thuận lợi giữa hai hàm. Việc điều chỉnh này cũng góp phần hạn chế điểm chạm bất lợi, cải thiện phân bố lực nhai và hỗ trợ phục hình hoạt động ổn định hơn.

4.  4 Kỹ thuật dựng trục răng hiện nay

Tùy vị trí răng, mức độ nghiêng và mục tiêu điều trị, bác sĩ sẽ lựa chọn khí cụ phù hợp để thực hiện kỹ thuật dựng trục răng, kiểm soát hướng di chuyển của răng. Dưới đây là 4 kỹ thuật dựng trục răng phổ biến hiện nay: 

4.1. Kỹ thuật bẻ móc dựng trục bằng khí cụ chỉnh nha

Đây là kỹ thuật sử dụng các khí cụ chỉnh nha được uốn theo thiết kế riêng để tạo lực điều chỉnh răng nghiêng, thường được áp dụng ở vùng răng hàm. Cụ thể:

• Khí cụ sử dụng: Mắc cài, dây cung, thun chuỗi, lò xo kéo/đẩy, dây TMA hoặc dây thép SS (kích thước dây được lựa chọn theo hệ thống mắc cài và yêu cầu kiểm soát lực)
• Kỹ thuật bẻ móc và cơ chế tác động:
  • Bác sĩ tạo móc, vòng uốn hoặc đoạn dây dạng đòn bẩy, kết nối với răng cần dựng trục và bộ phận neo chặn.
  • Đoạn dây được kích hoạt để tạo mô-men xoay, giúp điều chỉnh độ nghiêng của răng. Góc bẻ tip-back được tính toán theo từng trường hợp cụ thể.
  • Đầu còn lại của đoạn dây có thể liên kết với hệ thống dây cung hoặc minivis, tùy thiết kế khí cụ và hướng lực cần tạo.

Lưu ý: Khi dựng trục, răng có thể đồng thời bị trồi lên, gây vướng khớp cắn. Bác sĩ cần kiểm soát cả độ nghiêng và chiều cao của răng trong quá trình điều trị.

4.2. Dựng trục răng cửa bằng Lò xo ART (Lò xo Á)

Lò xo ART (Anterior Root Torquing) là khí cụ hỗ trợ điều chỉnh độ nghiêng ngoài và trong của răng trước, đặc biệt là kiểm soát vị trí chân răng.

• Chỉ định: Kỹ thuật này thường được chỉ định cho trường hợp: 
  • Răng cửa có độ nghiêng chưa phù hợp, cần điều chỉnh trong quá trình chỉnh nha.
  • Cần kiểm soát trục răng trước để hoàn thiện tương quan khớp cắn và thẩm mỹ.
• Kỹ thuật thực hiện: Lò xo ART được lắp phối hợp với mắc cài và dây cung, lựa chọn theo cung răng và mục tiêu điều trị. Lò xo ART thường có dạng định hình sẵn, hoặc một số trường hợp bác sĩ bẻ chủ động từ dây SS, sau đó gắn trực tiếp lên mắc cài cùng dây cung.
• Cơ chế tác động: Tạo mô-men giúp điều chỉnh chân răng về phía môi hoặc phía lưỡi, tùy thuộc cách sử dụng. Kỹ thuật này cũng hỗ trợ kiểm soát tương quan giữa thân và chân răng, có thể là đẩy thân răng vào trong và chân răng ra ngoài để hoàn thiện góc nghiêng thẩm mỹ.

Lưu ý an toàn: Khi sử dụng kỹ thuật dựng trục răng cửa bằng lò xo ART cần lưu ý: 

• Đánh giá vị trí chân răng, tình trạng nha chu và giới hạn xương ổ răng trước khi điều chỉnh.
• Tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ để kiểm tra việc đáp ứng và điều chỉnh lực. Khoảng cách giữa các lần hẹn tái khám sẽ phụ thuộc vào từng kế hoạch điều trị cụ thể.

4.3. Ứng dụng Minivis (Neo chặn tuyệt đối)

Minivis là vít nhỏ được đặt tạm thời vào xương hàm, tạo điểm tựa cho lực chỉnh nha. Khí cụ này thường được phối hợp với dây cung, lò xo hoặc thun chuỗi để dựng trục răng hàm.

Ứng dụng: Minivis thường được ứng dụng trong trường hợp cần hỗ trợ điều chỉnh răng số 7 nghiêng đổ hoặc các răng hàm khác cần dựng trục.

Cách thực hiện:

• Bác sĩ lựa chọn vị trí đặt minivis phù hợp với cấu trúc xương, vị trí chân răng và hướng kéo dự kiến.
• Minivis được kết nối với răng cần điều chỉnh qua thun chuỗi, lò xo hoặc đoạn dây đòn bẩy để tạo hệ thống lực phù hợp.

Ưu điểm của việc ứng dụng minivis trong dựng trục răng là giảm nhu cầu sử dụng các răng khác làm điểm tựa, qua đó hạn chế di chuyển không mong muốn ở nhóm răng neo chặn. Tuy nhiên khi sử dụng minivis cần theo dõi về độ ổn định và khả năng kiểm soát lực trong suốt quá trình điều trị.

4.4. Kỹ thuật mài cùi dựng trục giả trong phục hình răng sứ

Kỹ thuật này gọi là “dựng trục giả” vì tạo hình lại phần thân răng bằng phục hình. Lưu ý, đây là kỹ thuật không di chuyển chân răng và không thay thế hoàn toàn việc dựng trục bằng chỉnh nha.

• Trường hợp áp dụng: Kỹ thuật mài cùi dựng trực giả thường được cân nhắc áp dụng cho các trường hợp:
  • Răng nghiêng có chỉ định phục hình, tuy nhiên mức độ điều chỉnh nằm trong giới hạn bảo tồn mô răng.
  • Bác sĩ đánh giá có thể tạo hình cùi và mão sứ phù hợp mà không phải mài quá nhiều mô răng.
• Quy trình thực hiện:
  • Đánh giá hướng lắp phục hình: Xác định hướng cùi răng phù hợp. Trong trường hợp làm cầu răng, cần xem xét hướng lắp chung của các răng trụ.
  • Tạo hình cùi răng: Điều chỉnh hoặc loại bỏ các vùng cản trở hướng lắp mão và tạo khoảng cho vật liệu phục hình, bảo tồn mô răng.
  • Kiểm tra khớp cắn: Thiết kế và điều chỉnh mão sứ để có tiếp xúc phù hợp, tránh điểm chạm sớm hoặc cản trở vận động hàm. 

5. Quy trình điều trị và thời gian hoàn thành dựng trục răng

Dựng trục răng cần được thực hiện theo kế hoạch cụ thể, từ đánh giá ban đầu đến kiểm soát lực và duy trì kết quả. Tùy tình trạng răng và mục tiêu điều trị, bác sĩ sẽ điều chỉnh các bước cho phù hợp. Dưới đây là các bước cơ bản trong quy trình dựng trục răng:

• Thăm khám và chẩn đoán hình ảnh: Bác sĩ kiểm tra mức độ nghiêng của răng, khoảng trống trên cung hàm, khớp cắn và sức khỏe nướu. Những vấn đề như sâu răng hoặc viêm nha chu cần được đánh giá, xử lý trước khi bắt đầu di chuyển răng. Tùy trường hợp, bác sĩ chỉ định phim phim để xem xét, đánh giá chân răng và xương nâng đỡ. 
• Gắn khí cụ và bắt đầu điều chỉnh trục răng: Bác sĩ gắn khí cụ phù hợp với vị trí răng cần điều trị. Chẳng hạn:
  • Răng hàm nghiêng: Có thể sử dụng mắc cài hoặc ống gắn trên răng, kết hợp đoạn dây đòn bẩy và lò xo dựng trục.
  • Răng cửa cần điều chỉnh độ nghiêng: Có thể phối hợp dây cung với lò xo ART khi có chỉ định.
  • Trường hợp cần tăng cường neo chặn: Đặt minivis làm điểm tựa cho hệ thống kéo hoặc dựng trục.
• Theo dõi và kiểm soát lực: Trong quá trình điều trị, khách hàng cần tái khám để bác sĩ kiểm tra mức độ di chuyển của răng, độ ổn định của khí cụ và những thay đổi ở khớp cắn. Lịch hẹn có thể khoảng 3 – 5 tuần/lần hoặc được điều chỉnh theo loại khí cụ và đáp ứng thực tế.
• Cố định răng ở vị trí đạt trục phù hợp: Khi răng đạt trục phù hợp, bác sĩ sẽ thực hiện việc duy trì để hạn chế răng nghiêng trở lại và giữ khoảng đã tạo được. Có thể sử dụng dây duy trì cố định hoặc tiếp tục giữ khí cụ ở trạng thái không tạo lực, tùy kế hoạch điều trị.
• Thực hiện các bước điều trị tiếp theo: Tùy theo kế hoạch đang điều trị bác sĩ sẽ thực hiện các bước tiếp theo. Cụ thể:
  • Nếu dựng trục để chuẩn bị trồng răng Implant: Bác sĩ sẽ đánh giá lại khoảng giữa các thân răng, chân răng và lượng xương tại vị trí mất răng trước khi cấy ghép. 
  • Nếu có chỉ định làm mão hoặc cầu răng sứ: Bác sĩ tiến hành phục hình khi vị trí răng và khớp cắn đáp ứng yêu cầu. 
  • Với người đang chỉnh nha toàn hàm: Quá trình điều trị sẽ tiếp tục đến khi hoàn thành các mục tiêu còn lại.

Thời gian hoàn thành dựng trục răng

Thời gian hoàn thành dựng trục răng trung bình từ 3 – 6 tháng tùy thuộc mức độ nghiêng, vị trí của răng và phương pháp áp dụng. 

6. Lưu ý trong quá trình dựng trục răng

Trong quá trình dựng trục răng, việc chăm sóc và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp bảo vệ khí cụ, hạn chế viêm nướu và duy trì tiến độ điều trị. Khách hàn cần chú ý những vấn đề sau:

• Vệ sinh kỹ quanh khí cụ và minivis (nếu có) bằng cách chải răng ít nhất hai lần mỗi ngày bằng kem đánh răng chứa fluoride, kết hợp bàn chải kẽ hoặc chỉ nha khoa phù hợp
• Không tự chỉnh lực hoặc đeo thêm thun với mong muốn răng dịch chuyển nhanh hơn. Lực dựng trục phải được bác sĩ tính toán dựa trên vị trí răng và hướng di chuyển cần thực hiện
• Tránh thức ăn làm bong, gãy khí cụ như thức ăn quá cứng hoặc dính (đá viên, kẹo cứng, kẹo kéo). Khách hàng nên cắt nhỏ thức ăn, bỏ hạt và phần xương cứng trước khi ăn
• Tái khám đúng lịch và tuân thủ kế hoạch ổn định kết quả sau điều trị. Nếu có bất thường xảy ra hãy liên hệ ngay với bác sĩ để được thăm khám, kiểm tra khí cụ và điều chỉnh lực khi cần.

Dựng trục răng là kỹ thuật nha khoa phổ biến hiện nay, nhằm điều chỉnh những răng bị nghiêng, lệch về đúng trục phù hợp trên cung hàm. Từ đó hỗ trợ cải thiện khớp cắn và tạo điều kiện thuận lợi cho phục hình khi cần. Phương pháp và thời gian điều trị bằng kỹ thuật dựng trục răng sẽ tùy thuộc vào mức độ lệch trục, tình trạng xương và sức khỏe mô quanh răng. Nếu nhận thấy răng nghiêng đổ, đặc biệt sau khi mất răng lâu ngày, khách hàng nên thăm khám để được đánh giá và tư vấn hướng xử lý phù hợp. 

Liên hệ ngay Nha khoa Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ niềng răng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh chóng.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.