Khớp thái dương hàm kêu tôi phải làm sao? 8 cách điều trị nhà và nha khoa hiệu quả

Khớp thái dương hàm kêu thường là dấu hiệu cảnh báo bệnh rối loạn khớp thái dương hàm (TMJ). Khi ăn nhai hoặc há miệng, khách hàng sẽ nghe tiếng kêu lụp cụp/lách cách. Khắc phục và cải thiện khớp thái dương hàm kêu nên kết hợp giữa biện pháp chăm sóc tại nhà và thăm khám chuyên khoa tại nha khoa. Sau đây chúng tôi sẽ gợi ý 8 cách điều trị khớp thái dương hàm phát ra tiếng kêu tại nhà và nha khoa hiệu quả, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Đào Thị Ngọc Oanh – chuyên môn RHM tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp.

1. Cơ chế gây ra khớp thái dương hàm kêu

Khớp thái dương hàm (TMJ) là khớp động duy nhất của sọ mặt, nối xương hàm dưới với xương thái dương ở hai bên mặt. Khớp thái dương hàm có vai trò giúp thực hiện các chức năng nhai, nói chuyện, nuốt và ngáp, há miệng.

Cơ chế phát ra tiếng kêu của khớp thái dương hàm

Ở người bình thường đĩa khớp nằm trên đầu lồi cầu, di chuyển đồng bộ với hàm dưới trong suốt quá trình há – ngậm miệng. 

Khi đĩa khớp bị trật ra phía trước đầu lồi cầu, sự vận động sẽ bị rối loạn và tạo ra các tiếng kêu như lụp cụp, lạch cạch, lục cục khi há miệng. Do đĩa khớp đang nằm lệch phía trước, lồi cầu phải “vượt qua” hoặc “bắt lại” đĩa khớp, một tiếng “cạch” hoặc “lụp cụp” sẽ xuất hiện đầu tiên. 

Còn khi ngậm miệng đầu lồi cầu di chuyển trở lại vị trí ban đầu. Đĩa khớp tiếp tục trượt lệch ra phía trước và tạo ra tiếng kêu thứ hai.

2. Nguyên nhân gây tiếng kêu ở khớp thái dương hàm

Tình trạng khớp thái dương hàm phát ra tiếng kêu có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là những yếu tố cơ bản tạo ra tiếng cạch, lụp cụp hoặc lục cục khi há miệng, nhai hoặc ngáp của khớp thái dương hàm:

• Rối loạn khớp thái dương hàm (TMD): Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến khớp thái dương hàm phát ra âm thanh bất thường. TMD ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm, đĩa khớp và các cơ nhai. Khi đĩa khớp bị lệch vị trí hoặc vận động không đồng bộ với đầu lồi cầu xương hàm dưới, khớp có thể phát ra các tiếng kêu bất thường trong quá trình há – ngậm miệng. Thậm chí khách hàng còn gặp triệu chứng đau vùng trước tai, mỏi cơ hàm, cảm giác hàm bị lệch. 
• Bệnh lý tại khớp thái dương hàm: Viêm khớp thái dương hàm, thoái hóa khớp hoặc viêm khớp dạng thấp đều sẽ gây tổn thương sụn và biến dạng khớp. Từ đó khiến quá trình vận động của khớp thiếu sự trơn tru, tạo ra tiếng kêu bất thường.
• Sai lệch cấu trúc răng và khớp cắn: Răng khấp khểnh, thưa, mất răng lâu ngày hoặc sai khớp cắn khớp cắn sâu) đều có thể tác động lực lên khớp và dẫn đến tiếng kêu hoặc các triệu chứng rối loạn khớp.
• Thói quen sinh hoạt xấu: Nghiến răng, siết chặt hàm do căng thẳng, nhai lệch một bên, thường xuyên ăn đồ cứng dai hoặc cắn móng tay nếu lặp đi lặp lại có thể làm tăng áp lực lên khớp, dẫn đến rối loạn vận động và phát sinh tiếng kêu.
• Chấn thương vùng hàm mặt: Va đập mạnh vùng mặt hoặc hàm do tai nạn, thể thao gây tổn thương xương hàm và các mô mềm quanh khớp có thể khiến khớp mất ổn định, lệch vị trí hoặc vận động không đồng bộ, gây ra tiếng kêu khi há miệng và nhai.

3. Dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm khớp thái dương hàm kêu

Mức độ nghiêm trọng của khớp thái dương hàm kêu phụ thuộc vào việc tiếng kêu có đi kèm các triệu chứng đau, hạn chế vận động hay tổn thương khớp hay không. Cụ thể:

• Trường hợp nhẹ – Tiếng kêu đơn thuần: Nếu khớp thái dương hàm chỉ phát ra tiếng kêu khi há hoặc ngậm miệng mà không kèm đau nhức thì thường được coi là ổn định. Sau một thời gian cơ thể có thể sẽ thích nghi và không cần điều trị ngay.
• Dấu hiệu cần thăm khám ngay: Khách hàng nên đến cơ sở nha khoa thăm khám ngay khi xuất hiện các triệu chứng sau đây:
  • Tiếng kêu khi há miệng, kèm theo đau nhức dữ dội, sưng tấy vùng khớp hoặc cơ hàm.
  • Cứng hàm, há miệng hạn chế hoặc miệng mở theo hình zic zac.
  • Cơn đau lan rộng ra vùng tai, thái dương, cổ, vai và gáy.
  • Xuất hiện tình trạng đau đầu thường xuyên, tái phát nhiều lần, dễ đau khi nhai hoặc căng thẳng
• Biến chứng nếu không điều trị: Nếu các rối loạn khớp thái dương hàm kéo dài mà không được kiểm soát, tổn thương tại khớp có thể tiến triển nặng hơn và dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như:
  • Tiêu xương chỏm lồi cầu
  • Thoái hóa khớp thái dương hàm
  • Mòn hoặc biến dạng bề mặt khớp
  • Dính khớp hoàn toàn gây hạn chế mở miệng hoặc thậm chí không thể mở miệng bình thường.

4. Phương pháp khắc phục và điều trị khớp thái dương hàm kêu

Khắc phục và điều trị khớp thái dương hàm kêu phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương khớp và các triệu chứng đi kèm. 

4.1. Cải thiện khớp thái dương hàm kêu tại nhà 

Với những trường hợp nhẹ, mới xuất hiện tiếng kêu hoặc chưa có tổn thương khớp nghiêm trọng, người bệnh có thể cải thiện bằng các biện pháp tại nhà sau đây: 

• Điều chỉnh chế độ ăn uống: Trong giai đoạn khớp đang bị đau hoặc phát ra tiếng kêu nhiều, người bệnh nên hạn chế các hoạt động làm tăng tải lực lên khớp. Khách hàng cần lưu ý:
  • Ưu tiên thực phẩm mềm, dễ nhai như cháo, súp, mì, cơm mềm
  • Hạn chế kẹo cao su và đồ ăn quá cứng dai như thịt khô, kẹo cứng, đá lạnh,…
• Thay đổi các thói quen: Người bệnh nên tập và duy trì các thói quen như: Nhai đều hai bên, nhai chậm, tránh há miệng quá to khi ngáp (có thể dùng tay đỡ nhẹ dưới cằm khi ngáp để giảm áp lực lên khớp).
• Massage và chườm vùng khớp: Massage, xoa nhẹ nhàng vùng khớp và má từ 5 – 10 phút trước khi ăn hoặc khi cảm thấy căng cơ hàm. Có thể chườm ấm hoặc lạnh trong trường hợp đau cấp hoặc sưng viêm để giảm đau và co cứng cơ.
• Tập các bài tập vận động khớp thái dương hàm: Người bệnh có thể thực hiện các bài tập mở miệng có kiểm soát, di chuyển hàm sang bên trái/phải hoặc bài tập thư giãn cơ hàm và cơ cổ để tăng khả năng vận động của khớp và cải thiện sự phối hợp giữa cơ nhai và đĩa khớp. Lưu ý nên thực hiện bài tập theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia để tránh tình trạng nặng hơn.

4.2. Can thiệp khớp thái dương hàm kêu tại nha khoa

Với những trường hợp tiếng kêu khớp thái dương hàm kéo dài kèm theo cảm giác đau, ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai, khách hàng nên đến nha khoa thăm khám. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng cụ thể để áp dụng các biện pháp khắc phục và điều trị phù hợp như sau:

• Liệu pháp hành vi: Căng thẳng là yếu tố có thể làm gia tăng tình trạng nghiến răng, siết chặt hàm và đau cơ nhai. Bác sĩ có thể hướng dẫn người bệnh kiểm soát cảm xúc, điều chỉnh giấc ngủ và các thói quen gây hại.
• Sử dụng máng nhai: Là phương pháp hiệu quả giúp giãn cơ, giảm nghiến răng khi ngủ, giảm áp lực lên khớp thái dương hàm, từ đó hỗ trợ đưa khớp về vị trí ổn định.
• Điều trị nội khoa: Với những người bị viêm và đau nhiều, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc hoặc tiêm Hyaluronic acid vào khớp để cải thiện khả năng bôi trơn và giảm ma sát trong khớp.
• Chỉnh nha (Niềng răng): Áp dụng khi nguyên nhân khớp thái dương hàm kêu do lệch khớp cắn hoặc răng khấp khểnh nhằm tái tạo khớp cắn chuẩn. Phương pháp này sẽ được chỉ định phụ thuộc vào nguyên cụ thể của từng khách hàng.
• Phẫu thuật khớp thái dương hàm: Chỉ được xem xét khi các phương pháp bảo tồn ở trên không mang lại hiệu quả hoặc khi khớp có rối loạn chức năng nghiêm trọng. Các trường hợp thường được chỉ định phẫu thuật như: Dính khớp thái dương hàm, tiêu xương lồi cầu nặng, biến dạng cấu trúc khớp hoặc kẹt hàm kéo dài.

5. Cách phòng ngừa khớp thái dương hàm kêu

Khớp thái dương hàm kêu có thể phòng ngừa hiệu quả bằng các cách sau đây:

• Không nhai một bên hàm kéo dài, vì một bên hoạt động nhiều hơn sẽ phải chịu áp lực lớn hơn, làm tăng nguy cơ rối loạn khớp và cơ nhai. Khách hàng nên tập thói quen nhai đều cả hai bên để duy trì sự cân bằng trong hoạt động của khớp.
• Hạn chế cắn vật cứng và nhai kẹo cao su vì có thể làm tăng áp lực lên khớp thái dương hàm và cơ nhai.
• Kiểm soát căng thẳng và giảm nghiến răng, đây là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến đau cơ nhai và rối loạn khớp thái dương hàm. Nếu có dấu hiệu nghiến răng khi ngủ, người bệnh nên thăm khám để được tư vấn điều trị phù hợp.
• Điều trị sớm các bất thường khớp cắn như răng mọc lệch lạc, sai khớp cắn, mất răng lâu ngày hoặc khớp cắn không cân đối. Bởi những tình trạng này có thể làm tăng áp lực lên khớp thái dương hàm.
• Khám nha khoa định kỳ khoảng 6 tháng/lần để phát hiện sớm các vấn đề về khớp thái dương hàm và có biện pháp can thiệp kịp thời trước khi tình trạng tiến triển nặng.

Khớp thái dương hàm kêu là dấu hiệu cảnh báo khớp đang gặp vấn đề về vận động, có thể là rối loạn khớp thái dương hàm hoặc các tình trạng nặng hơn như viêm khớp, dính khớp, kẹt khớp… Nếu không được phát hiện và điều trị kịp, khớp thái dương hàm phát ra tiếng kêu kéo dài có thể tiến triển nặng, kèm theo các triệu chứng như đau vùng thái dương, đau đầu, khó khăn khi ăn nhai, há miệng hoặc nói chuyện.

Bác sĩ khuyến cáo, khách hàng nên thăm khám nha khoa khi có các dấu hiệu bất thường về khớp cắn hoặc xuất hiện tiếng kêu lục cục, lách cách, lụp cụp kéo dài.  Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.