15+ Nguyên nhân gây sâu răng ở trẻ em và người lớn cần đặc biệt chú ý

Nguyên nhân gây sâu răng chủ yếu do sự kết hợp của nhiều yếu tố như vi khuẩn trong miệng, ăn nhiều thức ăn có đường, chế độ vệ sinh kém… Sau đây hãy cùng tìm hiểu các nguyên nhân gây sâu răng ở trẻ em và người lớn cần đặc biệt chú ý, dưới sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Trần Thị Thu Huyền – bác sĩ chuyên khoa RHM tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp.

1. Cơ chế hình thành sâu răng

Sâu răng là một bệnh lý diễn ra từ từ, kết quả của sự tương tác giữa vi khuẩn trong khoang miệng, thức ăn chứa đường, thời gian và độ nhạy cảm của răng. Nếu không được kiểm soát, quá trình sâu răng sẽ phá huỷ cấu trúc men răng, ngà răng và có thể dẫn tới viêm tủy, đau nhức hoặc mất răng.

Cơ chế hình thành sâu răng như sau:

• Hình thành mảng bám trên răng do vi khuẩn trong khoang miệng 
• Vi khuẩn chuyển hóa đường thành axit trong khoang miệng, từ đó làm giảm pH
• Độ pH thấp kéo dài sẽ khiến quá trình khử khoáng men răng xảy ra, lớp men răng bắt đầu bị tổn thương vi thể, mắt thường khó phát hiện 
• Nếu không được điều trị, vi khuẩn sâu răng sẽ tiến sâu vào ngà răng và bắt đầu gây ra cảm giác ê buốt 
• Vi khuẩn sâu răng và độc tố xâm lấn tủy răng, gây viêm tủy, hoại tử tủy hoặc áp xe quanh chóp nếu không được điều trị kịp thời 

2. Nguyên nhân gây sâu răng

Sâu răng là kết quả của nhiều yếu tố từ thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống đến những đặc điểm sinh lý của từng người. Dưới đây là hai nhóm nguyên nhân chính gây sâu răng mà khách hàng cần biết.

2.1. Nhóm nguyên nhân từ lối sống và chế độ ăn uống

Lối sống và chế độ ăn uống không lành mạnh sẽ tác động khiến vi khuẩn sâu răng hình thành và lan rộng. Cụ thể:

• Chế độ ăn nhiều carbohydrate và đường: Tiêu thụ thường xuyên các thực phẩm như bánh kẹo, sữa, nước ngọt, mật ong, ngũ cốc… sẽ cung cấp nguồn năng lượng dồi dào cho vi khuẩn sản sinh axit – tác nhân làm giảm độ pH trong khoang miệng và hòa tan men răng theo thời gian.
• Thói quen ăn vặt thường xuyên: Việc ăn nhẹ hoặc nhâm nhi đồ uống có đường suốt cả ngày khiến răng bị tấn công liên tục bởi axit, không có thời gian để nước bọt thực hiện quá trình tái khoáng hóa và sửa chữa các tổn thương.
• Vệ sinh răng miệng kém: Vệ sinh răng miệng kém là điều kiện khiến mảng bám hình thành và tích tụ trên bề mặt răng, vi khuẩn phát triển và gây sâu răng. Cụ thể:
  • Không đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày hoặc không đánh răng sau khi ăn đồ ngọt.
  • Đánh răng sai kỹ thuật, không làm sạch được các kẽ răng hoặc bề mặt lưỡi.
  • Không sử dụng chỉ nha khoa hoặc nước súc miệng để loại bỏ mảng bám ở những vị trí bàn chải khó tiếp cận.

2.2. Nhóm nguyên nhân từ đặc điểm giải phẫu và sinh lý

Đặc điểm giải phẫu và sinh lý ở mỗi người cũng là tác nhân ảnh hưởng đến việc hình thành sâu răng. Cụ thể:

Vị trí và hình thể răng: Một số răng có cấu trúc phức tạp khiến việc vệ sinh trở nên khó khăn hơn. Chẳng hạn:

• Răng hàm có nhiều hố, rãnh và khe nứt sâu, dễ tích tụ thức ăn và vi khuẩn nhưng lại rất khó làm sạch triệt để.
• Răng mọc lồi lõm, chen chúc hoặc có khuyết hổng men răng tạo môi trường lý tưởng cho mảng bám hình thành.
• Trẻ em răng mới mọc có men răng kém khoáng hóa hơn, dễ nhạy cảm với sâu răng

Tình trạng nước bọt (Khô miệng)

Nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc rửa trôi thức ăn, trung hòa axit và cung cấp khoáng chất giúp tái tạo men răng. Khi lưu lượng nước bọt giảm do dùng thuốc, xạ trị hoặc bệnh lý, nguy cơ sâu răng sẽ tăng cao và dễ lan rộng.

Tình trạng tụt lợi (nướu)

Đây là tình trạng phổ biến ở người lớn tuổi, khi lợi tụt xuống làm lộ chân răng. Chân răng không có lớp che phủ bảo vệ nên dễ bị vi khuẩn tấn công trực tiếp vào ngà răng.

3. Các yếu tố nguy cơ đặc thù khác

Dưới đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ sâu răng, đến từ sự thay đổi của độ tuổi, bệnh lý. Cụ thể:

3.1. Độ tuổi

Độ tuổi khác nhau thì nguy cơ sâu răng sẽ khác nhau. Theo đó: 

• Trẻ em: Là đối tượng dễ bị sâu răng do men răng sữa mỏng và ít khoáng hơn răng vĩnh viễn, kỹ năng vệ sinh răng miệng còn hạn chế, phụ thuộc vào cha mẹ. Ngoài ra, trẻ em là nhóm đối tượng còn bú bình nên thường gặp dạng sâu răng do bú bình, khi trẻ ngủ trong miệng vẫn giữ bình sữa, nước trái cây hoặc đồ uống có đường bám trên răng. Điều này làm pH giảm mạnh, men răng bị khử khoáng nhanh hơn.
• Người già: Ở người già, sâu răng thường liên quan đến các yếu tố như mòn răng theo thời gian, tụt lợi làm lộ chân răng, giảm tiết nước bọt do lão hóa hoặc tác dụng phụ của các loại thuốc điều trị bệnh lý nền như cao huyết áp, tim mạch.

3.2. Yếu tố bệnh lý

Một số bệnh lý toàn thân hoặc rối loạn sinh lý có thể làm thay đổi độ pH trong khoang miệng, phá hủy men răng và cản trở quá trình tái khoáng. Cụ thể:

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc ợ nóng: Khi axit dạ dày trào ngược lên khoang miệng có thể làm mòn men răng, tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công và gây sâu răng.
• Rối loạn ăn uống: Những người mắc hội chứng chán ăn hoặc cuồng ăn (nôn nhiều) khiến axit dạ dày tiếp xúc thường xuyên với răng, phá hủy men răng nhanh chóng. Những người này thường bị mòn răng và sâu răng kết hợp.

3.3. Các yếu tố khác

Một số yếu tố khác sau đây cũng làm tăng nguy cơ sâu răng:

• Thiếu hụt Fluoride: Fluoride là khoáng chất tự nhiên giúp men răng chống lại axit tốt hơn và tái khoáng tổn thương men răng giai đoạn đầu cũng như ức chế hoạt động của vi khuẩn axit . Việc không sử dụng kem đánh răng chứa fluoride hoặc thường xuyên uống nước đóng chai thiếu fluoride có thể làm tăng tính nhạy cảm của răng với vi khuẩn gây sâu răng.
• Vết trám cũ: Sau nhiều năm, vật liệu trám có thể yếu đi, nứt vỡ hoặc gồ ghề, tạo khe hở cho mảng bám tích tụ và gây sâu răng tái phát dưới lớp trám. Tình trạng này thường được phát hiện khi đau hoặc chụp phim x-quang.

4. Vị trí sâu răng thường gặp

Theo bác sĩ nha khoa Trần Thị Thu Huyền – hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp, sâu răng thường gặp phổ biến ở những vị trí sau đây: 

5. Trường hợp nguy cơ gây sâu răng cao

Sâu răng có thể xảy ra ở mọi người, nhưng theo bác sĩ nha khoa, các trường hợp sau đây sẽ có nguy cơ gây sâu răng cao hơn do những đặc điểm về sinh lý và thói quen sinh hoạt. Cu thể:

• Trẻ em: Đây là nhóm đối tượng có men răng mỏng hơn người lớn nên dễ bị axit tấn công. Ngoài ra, trẻ em thường có thói quen ăn vặt, ăn nhiều đồ ngọt, sữa, trong khi thói quen chăm sóc răng miệng chưa đều đặn, phụ thuộc vào người lớn nên càng răng nguy cơ sâu răng.
• Người đeo niềng răng: Sự xuất hiện của khí cụ niềng răng như dây cung, mắc cài, minivis, dây thun… sẽ làm tăng sự khó khăn khi vệ sinh răng miệng. Nếu người niềng răng không vệ sinh kỹ, đúng cách, thức ăn sẽ giắt lại ở vùng mắc cài, kẽ răng, lâu dần khiển mảng bám tích tụ, vi khuẩn phát triển và gây sâu răng.
• Người tiểu đường: Những người bị tiểu đường có lượng đường trong máu cao, khiến vi khuẩn dễ phát triển. Ngoài ra, bệnh tiểu đường cũng làm giảm tiết nước bọt khiến miệng bị khô, tăng tính axit. Khả năng miễn dịch yếu của những người bị tiểu đường cũng khiến mô nướu dễ viêm và khó hồi phục, từ đó làm tăng nguy cơ sâu răng. 
• Người hút thuốc: Các chất trong thuốc lá có thể ảnh hưởng đến răng miệng vì giảm lưu lượng nước bọt, tạo điều kiện giữ mảng bám, suy yếu hệ miễn dịch từ đó dẫn đến dễ nhiễm khuẩn, viêm nướu và tăng nguy cơ sâu răng
• Phụ nữ mang thai (thay đổi nội tiết): Trong thời gian thai kỳ, nội tiết tố của phụ nữ sẽ thay đổi, làm tăng nguy cơ viêm lợi, nhạy cảm mô nướu. Ngoài ra, thói quen ăn uống khi mang thai cũng tác động làm tăng nguy cơ sâu răng nếu không chăm sóc răng miệng tốt.
• Người già: Khi tuổi càng cao men răng sẽ bị mòn dần theo thời gian, tụt lợi  làm lộ cổ răng và chân răng hoặc giảm tiết nước bọt do thuốc/bệnh lý nền. Tất cả các yếu tố này đều làm tăng nguy cơ sâu vùng cổ răng, kẽ răng ở người già.

Nguyên nhân gây sâu răng do nhiều yếu tố kết hợp, có thể là tuổi tác, chế độ vệ sinh răng miệng và ăn uống kém khoa học. Sâu răng có thể gặp phải ở nhiều vị trí như sâu kẽ răng, mặt nhai, hố rãnh hoặc cổ răng… Tình trạng sâu răng nếu không được phát hiện và điều trị sớm có thể dẫn đến sâu lan rộng vào vùng tủy, gây viêm hoặc hoại tử tủy, áp xe chóp răng, thậm chí mất răng vĩnh viễn nếu trường hợp nặng.

Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về điều trị sâu răng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.