Tôi bị rối loạn khớp thái dương hàm? Triệu chứng, tác hại và phương pháp điều trị hiệu quả

Rối loạn khớp thái dương hàm là tình trạng cơ nhai và khớp thái dương hàm (TMJ) hoạt động bất thường, có thể gây đau nhức, khó chịu và khó mở miệng khi nói chuyện, nhai, nuốt. Tình trạng này không được điều trị đúng cách hoặc bị bỏ qua có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Sau đây hãy cùng tìm hiểu rõ về triệu chứng, hậu quả và phương pháp điều trị rối loạn khớp thái dương hàm hiệu quả, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Nguyễn Nữ Cẩm Chi – chuyên khoa Răng hàm mặt tại hệ thống Nha khoa Quốc tế Việt Pháp.

1. Rối loạn khớp thái dương hàm là gì?

Rối loạn khớp thái dương hàm là tình trạng cơ xương và thần kinh có liên quan đến khớp thái dương hàm (TMJ) bao gồm các cơ nhai, dây thần kinh và dây chằng xung quanh bị ảnh hưởng, hoạt động bất thường.

Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động của hàm và gây đau, khó chịu cho người bệnh. Mức độ biểu hiện của rối loạn khớp thái dương hàm rất đa dạng, từ cảm giác mỏi hàm nhẹ đến đau kéo dài, khó khăn khi há miệng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Chức năng khớp thái dương hàm

Khớp thái dương hàm nằm ở hai bên mặt, ngay phía trước tai, đóng vai trò kết nối giữa xương hàm dưới và hộp sọ. Loại khớp này có khả năng vừa xoay vừa trượt, giúp hàm di chuyển linh hoạt theo nhiều hướng. Nhờ hoạt động của khớp thái dương hàm, con người có thể:

• Nhai và nghiền thức ăn
• Mở miệng và ngậm miệng
• Nói chuyện và phát âm
• Nuốt thức ăn
• Cười, ngáp và thực hiện các biểu cảm khác trên khuôn mặt

Đối tượng nguy cơ mắc rối loạn khớp thái dương hàm

Rối loạn khớp thái dương hàm có thể gặp ở mọi đối tượng, nhưng tỷ lệ nữ giới mắc bệnh này cao hơn nam giới và thường gặp ở người trẻ (khoảng 20 – 40 tuổi) nhiều hơn người trung niên.

Ngoài ra, những người thường xuyên căng thẳng, stress, có các thói quen xấu như nghiến răng, nhai một bên, chống cằm, cắn móng tay… cũng có nguy cơ mắc rối loạn khớp thái dương hàm cao hơn những người bình thường. 

2. Nguyên nhân gây rối loạn khớp thái dương hàm

Rối loạn khớp thái dương hàm có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, dưới đây là một số yếu tố chính tác động làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý này:

• Vấn đề răng miệng và khớp cắn: Răng mọc lệch lạc, chen chúc, răng hô, móm, thiếu răng hoặc các can thiệp nha khoa như nhổ răng khôn sai kỹ thuật gây sai lệch khớp cắn, đều có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng của khớp thái dương hàm, dễ dẫn đến khớp thái dương hàm và các cơ nhai phải hoạt động quá mức.
• Thói quen xấu: Những thói quen xấu như nghiến răng khi ngủ, siết chặt hàm, nhai kẹo cao su liên tục, thói quen ăn thức ăn quá cứng/dai và chỉ nhai một bên hàm sẽ khiến cơ nhai hoạt động quá mức, từ đó làm tăng nguy cơ đau khớp, mỏi cơ và hạn chế vận động hàm.
• Chấn thương: Những va đập trực tiếp vùng hàm mặt do tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc chấn thương trong thể thao đều có thể làm tăng nguy cơ lệch đĩa khớp, viêm khớp hoặc hạn chế vận động hàm sau chấn thương.
• Yếu tố tâm lý: Căng thẳng, stress kéo dài dẫn đến các phản xạ co cơ hàm bất thường, từ đó làm tăng áp lực lên khớp thái dương hàm, gây đau và rối loạn chức năng khớp.
• Bệnh lý toàn thân: Một số bệnh lý toàn thân như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, nhiễm khuẩn khớp hoặc các rối loạn hệ thần kinh ảnh hưởng đến cơ nhai có thể biểu hiện thông qua dấu hiệu là rối loạn khớp thái dương hàm.
• Di truyền: Cấu tạo khớp thái dương hàm hoặc xương hàm bị sai lệch bẩm sinh có thể làm tăng nguy cơ sai lệch khớp cắn, rối loạn vận động hàm… so với người bình thường.

3. Triệu chứng nhận biết rối loạn khớp thái dương hàm

Rối loạn khớp thái dương hàm thường không xuất hiện đột ngột mà tiến triển từ từ với nhiều biểu hiện khác nhau. Dưới đây là một số triệu chứng phổ biến giúp khách hàng nhận biết tình trạng này:

• Đau nhức vùng cơ hàm và cơ nhai: Cơn đau xuất hiện ở trong và xung quanh tai, vùng thái dương, cơ nhai, vùng dưới hàm hoặc góc hàm. Đau có thể lan ra nửa đầu, cổ, vai và gáy.
• Xuất hiện tiếng kêu bất thường tại khớp hàm: Xuất hiện tiếng kêu lục cục, lạo xạo, lách cách khi mở miệng, nhai hoặc ngáp.
• Rối loạn vận động hàm: Khó khăn khi đóng/mở miệng, cảm giác “kẹt hàm” hoặc hàm bị lệch sang một bên khi cử động.
• Triệu chứng khác: Do hệ thống cơ nhai có mối liên hệ chặt chẽ với các cơ vùng khác nên khi bị rối loạn khớp thái dương hàm có thể gây ra một số triệu chứng khác nhau:
  • Đau đầu, mỏi cổ kéo dài 
  • Ù tai hoặc cảm giác khó chịu ở tai
  • Khuôn mặt mất cân đối do phì đại cơ nhai bên bị viêm.

4. Hậu quả rối loạn khớp thái dương hàm

Những triệu chứng rối loạn khớp thái dương hàm như đau hàm, tiếng kêu khớp hoặc khó há miệng thường bị bỏ qua vì cho rằng đây chỉ là tình trạng tạm thời. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, rối loạn khớp thái dương hàm có thể tiến triển nặng hơn, gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng sau đây: 

• Thoái hóa khớp thái dương hàm: Tổn thương sụn khớp và xương dưới sụn kéo dài có thể dẫn đến thoái hóa khớp thái dương hàm.
• Dính khớp và cứng khớp: Đĩa đệm bị teo hoặc dính giữa đĩa khớp với đầu xương, khiến người bệnh gặp khó khăn khi há miệng, ăn uống và giao tiếp. Trường hợp nguy hiểm có thể khiến hàm bị hạn chế vận động, thậm chí không thể há miệng.
• Thủng đĩa khớp: Biến chứng nặng nhất của rối loạn khớp thái dương hàm là làm phá hủy đầu xương và xơ cứng khớp. Nghiêm trọng hơn có thể làm thay đổi cấu trúc khớp vĩnh viễn, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
• Ảnh hưởng sức khỏe toàn thân: Rối loạn khớp thái dương hàm kéo dài không được điều trị có thể gây suy nhược cơ thể, thiếu hụt dinh dưỡng và biếng ăn do khó khăn trong việc ăn nhai.

5. Thăm khám và chẩn đoán rối loạn khớp thái dương hàm 

Thăm khám và chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây rối loạn khớp thái dương hàm là bước quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả. Để đánh giá toàn diện tình trạng khớp thái dương hàm, bác sĩ thường kết hợp giữa khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu. Cụ thể như sau:

• Khám lâm sàng: Tại bước này bác sĩ sẽ quan sát phạm vi chuyển động của hàm, sờ nắn các cơ nhai và ấn vào vùng trước tai để xác định vị trí đau. Thông qua các dấu hiệu lâm sàng, bác sĩ có thể bước đầu nhận định tình trạng viêm khớp, rối loạn cơ nhai hoặc lệch đĩa khớp.
• Đo độ há miệng: Độ há miệng trung bình thường ít nhất là 40mm (khoảng 3 ngón tay đặt dọc). Nếu khoảng há miệng bị hạn chế hoặc người bệnh cảm thấy đau khi mở miệng, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng viêm khớp, co cứng cơ hoặc dính khớp thái dương hàm.
• Chẩn đoán hình ảnh: Một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện thêm các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh để đánh giá chi tiết cấu trúc bên trong khớp và xác định nguyên nhân gây bệnh. Bao gồm
  • Chụp X-quang: Giúp kiểm tra răng và xương hàm, từ đó phát hiện những bất thường liên quan đến khớp thái dương hàm.
  • Chụp CT scan: Cung cấp hình ảnh chi tiết cấu trúc xương liên quan đến khớp. Từ đó giúp bác sĩ đánh giá tình trạng thoái hóa khớp, phát hiện tổn thương hoặc biến dạng đầu xương hàm, đồng thời quan sát rõ các bất thường về cấu trúc xương.
  • Chụp Cộng hưởng từ MRI: Kỹ thuật giúp phát hiện các vấn đề về đĩa khớp và mô mềm xung quanh. Thường được bác sĩ chỉ định thực hiện trong những trường hợp đau khớp kéo dài hoặc nghi ngờ rối loạn chức năng đĩa khớp.

6. Phương pháp điều trị rối loạn khớp thái dương hàm

Điều trị khớp thái dương hàm phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương khớp và các triệu chứng mà người bệnh đang gặp. Dưới đây là một số phương pháp điều trị rối loạn khớp thái dương hàm phổ biến:

Điều trị tại nhà

Với những trường hợp nhẹ hoặc mới xuất hiện triệu chứng, khách hàng có thể áp dụng một số cách chăm sóc tại nhà nhằm giảm áp lực lên khớp thái dương hàm như:

• Chườm ấm vùng hàm để giảm đau và thư giãn cơ 
• Massage cơ hàm nhẹ nhàng
• Thực hiện các bài tập kéo căng nhẹ nhàng và thư giãn cơ theo hướng dẫn của bác sĩ
• Hạn chế há miệng quá rộng khi ngáp hoặc ăn nhai

Điều trị nội khoa

Khi triệu chứng đau hoặc viêm ảnh hưởng đến sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc để kiểm soát tình trạng bệnh. Các nhóm thuốc thường được sử dụng bao gồm:

• Sử dụng thuốc giảm đau
• Sử dụng thuốc kháng viêm (như Aspirin, Meloxicam)
• Sử dụng thuốc giãn cơ theo chỉ định của bác sĩ

Điều trị nha khoa

Với những trường hợp rối loạn khớp thái dương hàm xuất phát từ sai lệch khớp cắn hoặc các thói quen sinh hoạt, khách hàng bắt buộc điều trị nha khoa để khắc phục. Tùy theo nguyên nhân gây rối loạn khớp thái dương hàm, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng các biện pháp sau: 

• Đeo máng nhai: Khi cụ được thiết kế riêng cho từng người giúp ổn định khớp cắn, giảm áp lực lên khớp và hạn chế tình trạng nghiến răng khi ngủ.
• Mài chỉnh khớp cắn hoặc chỉnh nha (niềng răng): Thường áp dụng cho những trường hợp sai lệch khớp cắn do răng mọc lệch lạc, chen chúc, hô hoặc móm. Bác sĩ sẽ mài chỉnh khớp cắn hoặc chỉnh nha để đưa răng lệch lạc về đúng vị trí, chuẩn hóa khớp cắn.

Điều trị tâm lý, kiểm soát căng thẳng

Stress và căng thẳng kéo dài có thể làm gia tăng tình trạng nghiến răng, siết chặt hàm và co cứng cơ nhai. Lúc này, người bệnh có thể được hướng dẫn thực hiện các bài tập thư giãn, kiểm soát căng thẳng trong công việc và cuộc sống hoặc hỗ trợ tâm lý nếu cần thiết.

Việc kiểm soát tốt yếu tố tâm lý sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ tái phát triệu chứng.

Vật lý trị liệu

Đây là phương pháp giúp giảm đau và cải thiện chức năng vận động của khớp hàm. Các phương pháp vật lý trị liệu thường được áp dụng gồm:

• Kích thích dây thần kinh bằng điện qua da (TENS) để giúp cơ hàm thư giãn.
• Nhiệt trị liệu
• Siêu âm trị liệu
• Thực hiện các bài tập phục hồi chức năng cơ hàm

Phẫu thuật khớp thái dương hàm

Phương pháp thường được chỉ định cuối cùng khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả. Tùy theo mức độ tổn thương của khớp thái dương hàm, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các phẫu thuật gồm:

• Phẫu thuật sửa chữa hoặc tái tạo đĩa khớp
• Nội soi khớp thái dương hàm
• Phẫu thuật chỉnh hình khớp
• Cắt lồi cầu hoặc các can thiệp chuyên sâu khác

Lưu ý: Phẫu thuật khớp thái dương hàm chỉ được thực hiện sau khi bác sĩ đã đánh giá toàn diện tình trạng bệnh.

7. Biện pháp phòng ngừa rối loạn khớp thái dương hàm

Rối loạn khớp thái dương hàm có thể phòng ngừa bằng việc duy trì chế độ ăn uống khoa học và thực hiện các thói quen sinh hoạt tốt. Cụ thể:

• Chế độ ăn uống phù hợp: Nên ưu tiên thực phẩm mềm, dễ nhai và có thể cắt nhỏ thức ăn khi ăn để giảm áp lực lên cơ nhai và khớp. Đồng thời cần tránh nhai đá lạnh, đồ quá cứng hoặc kẹo cao su dẻo vì sẽ khiến cơ nhai hoạt động nhiều hơn.
• Duy trì thói quen sinh hoạt đúng cách: Để bảo vệ khớp hàm, khách hàng nên tránh há miệng quá to khi ngáp, hạn chế nằm sấp khi ngủ để giảm áp lực lên vùng cổ và vai. Ngoài ra, nên giữ tư thế ngồi và làm việc đúng cách
• Quản lý căng thẳng và stress hiệu quả: Nên xây dựng lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, tham gia các hoạt động thư giãn như chạy bộ, tập yoga… để hạn chế hành động nghiến răng vô thức, cơ cứng hàm.

Rối loạn khớp thái dương hàm là tình trạng phổ biến, thường bắt nguồn từ những thói quen lặp đi lặp lại trong cuộc sống hàng ngày. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học và kiểm soát tốt căng thẳng sẽ giúp phòng ngừa bệnh, đồng thời duy trì sức khỏe khớp hàm lâu dài, hỗ trợ ăn nhai và giao tiếp một cách thoải mái hơn.

Với những tình trạng khớp thái dương hàm bị rối loạn nặng, kéo dài và gây đau nhức, khó chịu, khó há miệng khi nói hoặc ăn, ngáp, khách hàng không nên chủ quan, cần đến cơ sở nha khoa thăm khám để xác định đúng nguyên nhân và điều trị hiệu quả. 

Liên hệ ngay Nha khoa Quốc tế Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về rối loạn khớp thái dương hàm và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc tế Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.