[Hỏi – đáp] Mất răng từ 3 tháng tiêu xương hàm? Dấu hiệu, hậu quả và biện pháp

Với thắc mắc mất răng bao lâu thì bị tiêu xương hàm, bác sĩ Trần Xuân Đăng – chuyên gia cấy ghép Implant tại Nha khoa Việt Pháp chia sẻ, trung bình 3 tháng sau khi nhổ răng thì mật độ xương hàm bắt đầu suy giảm dần, ở tháng thứ 6 xương sẽ tiêu đi khoảng 25%. Sau khoảng 1 năm, lượng xương có thể tiêu biến đến 30%, các răng còn lại sẽ có xu hướng xô nghiêng về vị trí răng mất. Sau đây hãy cùng Nha khoa Việt Pháp tìm hiểu chi tiết dấu hiệu, hậu quả và biện pháp khi mất răng bị tiêu xương hàm. 

1. Mất răng bao lâu tiêu xương răng?

Tiêu xương hàm sau khi mất răng là quá trình tự nhiên, diễn ra âm thầm nhưng liên tục, càng để lâu càng khó phục hồi và ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ, chức năng ăn nhai. 

Thông thường từ tháng thứ 3 sau khi mất răng, mật độ xương hàm sẽ bắt đầu giảm dần. Tỷ lệ tiêu xương hàm sẽ diễn ra theo các mốc thời gian như sau: 

• Từ tháng thứ 3 sau mất răng: Tình trạng tiêu xương bắt đầu diễn ra. Mật độ xương hàm tại vị trí răng mất giảm dần, xương trở nên xốp, yếu, cấu trúc không còn chắc khỏe như ban đầu.
• Sau khoảng 6 tháng mất răng: Tiêu xương hàm diễn ra nhanh, xương có thể bị tiêu đi từ 60 – 80% (theo một số nghiên cứu) hoặc bị tiêu biến khoảng 3.8mm theo chiều ngang và 1mm theo chiều dọc. Lúc này hàm bắt đầu có dấu hiệu mỏng đi.
• Sau 6 – 12 tháng mất răng: Xương hàm bị tiêu biến thêm khoảng 25%. Lúc này, các răng kế cận có xu hướng đổ nghiêng về khu vực mất răng dẫn đến lệch khớp cắn, giảm khả năng ăn nhai. Giai đoạn này nướu bắt đầu tụt nhiều, khiến vùng má bị hóp nhẹ. 
• Sau 3 năm mất răng: Xương hàm sẽ tiêu biến nghiêm trọng, chiếm khoảng 45 – 60% hoặc 50 – 60%, tùy theo cơ địa mỗi người. Giai đoạn này biểu hiện hóp má rõ rệt hơn, thậm chí xuất hiện thêm các tình trạng như môi mỏng, rãnh cười sâu.

Có thể thấy, tiêu xương hàm diễn ra sớm và diễn tiến mạnh trong 6 tháng đầu. Càng để mất răng, mức độ tiêu xương hàm càng nghiêm trọng.

2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ tiêu xương hàm

Mất răng bị tiêu xương hàm diễn ra không giống nhau giữa mỗi người. Có người tiêu xương nhanh nhưng cũng có người mức độ tiêu xương chậm hơn. Dưới đây là những yếu tố chính ảnh hưởng đến tốc độ tiêu xương hàm:

• Mất răng hoàn toàn ở vị trí chịu lực mạnh (răng số 6, 7): Răng số 6, 7 là nhóm răng hàm lớn, đảm nhận 80 – 90% lực nhai mỗi ngày. Khi các răng này bị mất và không được thay thế sớm, xương hàm ở vị trí đó đột ngột mất đi lực tác động sinh lý, dẫn đến xương hàm tiêu nhanh và nhiều hơn so với răng ở các vùng khác như răng cửa. Chiều cao và chiều rộng xương cũng giảm rõ rệt. Về lâu dài, sẽ ảnh hưởng mạnh đến khớp cắn, khả năng ăn nhai, gây đau mỏi cơ hàm, khớp thái dương hàm.
• Viêm nha chu trước đó: Những người từng bị viêm nha chu, tụt nướu, tiêu xương quanh chân răng vốn đã có nền xương hàm bị tổn thương, mật độ xương thấp, do đó xương sẽ tiêu nhanh hơn sau khi mất răng.
• Xương yếu, xương mềm: Chất lượng xương hàm là yếu tố then chốt quyết định tốc độ tiêu xương. Những người có xương hàm mềm, xốp, mật độ thấp hoặc đã có dấu hiệu loãng xương toàn thân, thì vùng xương quanh chân răng sau khi mất răng sẽ mất khối lượng nhanh hơn. Điều này khiến xương sụt giảm nhanh về chiều cao và chiều rộng.
• Tuổi cao, hút thuốc, bệnh lý nền: Một số yếu tố sau đây cũng tác động khiến tiêu xương nhanh hơn sau khi mất răng:
  • Tuổi cao: Quá trình lão hóa tự nhiên khiến tuần hoàn máu giảm, tốc độ tái tạo xương chậm lại. Vì thế sau khi mất răng, xương không được tái tạo kịp, tiêu dần theo thời gian.
  • Hút thuốc lá: Chất Nicotine làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng vùng xương và nướu, cản trở quá trình lành thương, từ đó tăng tốc độ tiêu xương.
  • Bệnh lý nền: Các bệnh lý nền như đái tháo đường, loãng xương, bệnh tim mạch, rối loạn nội tiết… đều có ảnh hưởng đến chuyển hóa xương và khả năng lành thương, khiến xương hàm sau khi mất răng dễ bị tiêu hơn
• Mất răng lâu năm nhưng không có phục hồi thay thế: Đây là yếu tố quan trọng và thường gặp. Khi mất răng nếu không phục hình bằng các biện pháp như trồng răng implant, cầu răng sứ hoặc hàm giả tháo lắp thì vùng xương hàm sẽ không nhận được lực nhai trong nhiều năm. Điều này khiến xương hàm bị tiêu dần, mỏng đi và không nâng đỡ được răng phục hình. Sau này nếu phục hình sẽ gây tốn kém chi phí và thời gian điều trị này hơn vì thường phải can thiệp kỹ thuật ghép xương, nâng xoang. 

3. Dấu hiệu nhận biết đang bị tiêu xương hàm

Sau khi mất răng, tiêu xương hàm sẽ diễn ra âm thầm. Ở giai đoạn đầu, khách hàng hầu như không thể nhận ra, nhưng theo thời gian các dấu hiệu và ảnh hưởng của tiêu xương hàm sẽ càng rõ rệt. Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết đang bị tiêu xương hàm, giúp khách hàng dễ nhận ra:

• Nướu tụt sâu, lõm sâu tạo thành hố trũng tại vị trí mất răng. Đây là dấu hiệu sớm và rõ rệt mà bạn có thể quan sát được khi soi gương
• Hàm nghiêng, mặt hóp do tiêu xương nhiều dẫn đến biến đổi khuôn mặt. Vùng má bị hóp lại do mất mô nâng đỡ và khuôn mặt mất cân đối hơn.
• Khoảng trống răng thu hẹp bất thường do mô nướu và xương bị tụt xuống. Thậm chí nếu quan sát kỹ, bạn sẽ thấy bề rộng vùng mất răng trở nên nhỏ hơn so với lúc mới nhổ răng.
• Răng bên cạnh xô lệch, thức ăn nhét nhiều do các răng xung quanh có xu hướng nghiêng vào vùng mất răng, còn răng đối diện trồi xuống do không có điểm chạm. Điều này dẫn đến hiện tượng dắt thức ăn, gây hôi miệng, sâu răng và viêm nướu.
• Khó nhai, đau khớp thái dương hàm do sự xô lệch răng và thay đổi khớp cắn. Cơ hàm hoạt động sai tư thế sẽ gây mỏi, về lâu dài ảnh hưởng trực tiếp đến khớp thái dương hàm, xuất hiện cảm giác đau và những tiếng lục cục, há miệng bị hạn chế.

4. Những dạng tiêu xương hàm khi mất răng

Sau khi mất răng xương hàm sẽ tiêu đi theo nhiều dạng khác nhau. Mỗi dạng tiêu xương ảnh hưởng khác nhau đến khả năng phục hình, thẩm mỹ gương mặt và chức năng ăn nhai. Dưới đây là những dạng tiêu xương thường gặp khi mất răng:

Tiêu xương theo chiều dọc

Dạng tiêu xương này xảy ra khi chiều cao của xương bị giảm dần. Tiêu xương theo chiều dọc thường xảy ra từ 6 – 12 tháng sau khi mất răng. Lúc này, nếu quan sát và để ý kỹ, khách hàng sẽ thấy: 

• Vùng xương ở vị trí răng mất bị thấp xuống, tạo cảm giác hố răng trũng sâu.
• Khi soi gương, có thể thấy nướu bị tụt, đường viền nướu không đều, ảnh hưởng đến thẩm mỹ khi cười.

Tiêu xương theo chiều ngang

Đây là dạng tiêu xương sau khi mất răng phổ biến, thường xảy ra sớm và tiến triển khá nhanh. Lúc này, bề rộng xương hàm sẽ bị thu hẹp lại, khiến xương trở nên mỏng và yếu. Trong 6 tháng đầu sau khi mất răng, xương hàm có thể mỏng đi từ 3 – 4mm. 

Theo thời gian, nếu vùng răng mất không được phụ hình, trụ xương dần “xẹp” sang hai bên, gây khó khăn cho việc phục hình sau này, đặc biệt là đặt trụ Implant vì không đủ chiều rộng xương để cố định trụ.

Ngoài ra, khi xương tiêu theo chiều ngang, vùng nướu phía trên cũng trở nên lép, lõm, gây mất thẩm mỹ. 

Tiêu xương khu vực xoang

Đây là một dạng tiêu xương đặc thù và phức tạp, diễn ra khi mất răng hàm trên lâu năm. Lúc này, xương phía dưới xoang hàm trên sẽ tiêu dần, sàn xoang có xu hướng hạ thấp xuống vị trí trống của răng mất (hiện tượng xoang hóa).

Dạng tiêu xương này sẽ dẫn đến các ảnh hưởng như:

• Vùng xương hàm trên trở nên rất mỏng, đôi khi chỉ còn 1 – 2mm.
• Không đủ điều kiện đặt Implant nếu không nâng xoang và ghép xương.
• Thời gian điều trị phục hình kéo dài hơn, chi phí cao hơn.

Tiêu xương toàn bộ khuôn mặt 

Dạng tiêu xương toàn bộ khuôn mặt là dạng nặng, thường xảy ra khi mất nhiều răng hoặc mất răng toàn hàm trong thời gian dài mà không được phục hồi hay những người sử dụng hàm giả lâu ngày mà không có chân răng nâng đỡ. Lúc này xương hàm tiêu từ từ đến mạnh, sau đó lan tỏa cả hàm trên và hàm dưới.

Khi tiêu xương toàn bộ khuôn mặt, khách hàng sẽ thấy một số dấu hiệu thay đổi rõ rệt trên khuôn mặt như:

• Má hóp, môi mỏng.
• Khớp cắn trũng xuống.
• Vùng quanh miệng xuất hiện rãnh cười sâu, gương mặt già hơn tuổi.

Tiêu xương toàn bộ hàm khiến việc phục hình đòi hỏi các kỹ thuật nha khoa cao hơn như ghép xương lớn, nâng xoang, cấy ghép implant toàn hàm (implant all on).

5. Hậu quả của tiêu xương hàm khi mất răng

Tiêu xương hàm khi mất răng sẽ gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được khắc phục sớm. Dưới đây là những hậu quả điển hình của tiêu xương hàm sau khi mất răng:

• Xô lệch răng và sai khớp cắn: Khi một răng mất đi, các răng kế cận có xu hướng đổ nghiêng về phía khoảng trống từ đó dẫn đến xô lệch răng, răng chen chúc hoặc thưa bất thường. Lâu dần sẽ sai khớp cắn, nhai không đều, dễ nhai lệch một bên làm tăng nguy cơ mòn răng, ê buốt, đau cơ hàm. 
• Mất các răng lân cận: Tiêu xương hàm có thể làm giảm độ nâng đỡ của xương đối với các răng bên cạnh. Theo thời gian, các răng lân cận sẽ lung lay dần, giảm tuổi thọ và nguy cơ mất thêm răng ở vùng xung quanh là rất cao.
• Suy giảm sức khỏe tổng thể: Mất răng và tiêu xương hàm kéo dài làm suy giảm khả năng ăn nhai, thức ăn không được nghiền kỹ khiến dạ dày làm việc nhiều hơn, dễ ảnh hưởng đến tiêu hóa. Người mất răng lâu năm sẽ có xu hướng ăn uống kém ngon miệng, sụt cân, mất tự tin trong cuộc sống.
• Ảnh hưởng sức khỏe khuôn mặt: Xương hàm chính là “khung đỡ” cho môi, má, nướu. Khi xương bị tiêu nhiều sẽ khiến má hóp lại, khuôn mặt trông già hơn tuổi. Ngoài ra, vùng quanh miệng cũng sẽ xuất hiện nhiều nếp nhăn, rãnh cười sâu, môi mỏng, xệ.
• Cản trở phục hình răng: Xương hàm bị tiêu quá nhiều sẽ không đủ mật độ xương để đặt trụ Implant cố định vững chắc. Việc này cần kết hợp thêm thủ thuật như ghép xương hoặc nâng xoang, làm gia tăng mức chi phí và kéo dài thời gian điều trị

6. Biện pháp phòng ngừa và khắc phục tiêu xương hàm

Tiêu xương hàm là hệ quả tất yếu sau khi mất răng nếu không được khắc phục kịp thời. Tuy nhiên, tình trạng này hoàn toàn có thể phòng ngừa và khắc phục bằng giải pháp nha khoa hiện đại, trong đó trồng răng implant là lựa chọn tối ưu. 

Trồng răng Implant – giải pháp tối ưu giúp ngăn ngừa và khắc phục tiêu xương hàm

Đây là phương pháp khắc phục và ngăn ngừa được tình trạng tiêu xương sau khi mất răng, bằng khả năng thay thế cả chân răng. 

Trụ implant chất liệu titanium sẽ được cấy trực tiếp vào xương hàm, thay thế chân răng thật. Trụ Implant sau khi tích hợp với xương sẽ giúp duy trì chức năng ăn nhai, lực nhai tác động lên xương hàm, kích thích xương phát triển, từ đó ngăn ngừa tiêu xương hiệu quả.

Ưu điểm của trụ Implant là độ bền cao, tuổi thọ có thể kéo dài trên 20 năm hoặc vĩnh viễn nếu được chăm sóc tốt.

Thời điểm cấy ghép Implant:

Sau khi mất răng, tiến hành can thiệp khôi phục răng càng sớm càng tốt để ngăn ngừa biến chứng teo xương hàm. Tùy vào tình trạng răng, cấu trúc xương hàm, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định về thời điểm cấy ghép implant cho người mất răng. Cụ thể:

• Cấy ghép Implant tức thì: Có thể đặt trụ Implant ngay trong ngày nhổ răng nếu xương hàm còn nguyên vẹn và mô lợi tốt. Cách thức này giúp giảm tiêu xương tối đa, tiết kiệm thời gian và rút ngắn phác đồ điều trị.
• Cấy ghép implant sau 1 – 6 tháng: Đây là lựa chọn phổ biến. Đa số các trường hợp cần chờ từ 2 – 6 tháng để lợi và xương ổ răng lành thương hoàn toàn. Sau đó bác sĩ sẽ tiến hàng đặt trụ.
• Trường hợp mất răng lâu ngày (xương đã tiêu nhiều): Cần ghép xương nhân tạo hoặc nâng xoang hàm trước khi cấy Implant để tăng thể tích và mật độ xương, từ đó đảm bảo implant tích hợp chắc chắn trong xương hàm. 

Mất răng bao lâu thì bị tiêu xương hàm, thông thường khoảng 3 tháng sau là xương hàm bắt đầu có dấu hiệu tiêu giảm. Tỷ lệ giảm mật độ xương sẽ tăng lên theo thời gian, Sau 3 năm mất răng xương hàm sẽ tiêu biến nghiêm trọng, chiếm khoảng 45 – 60% hoặc 50 – 60%, tùy theo cơ địa mỗi người.

Hy vọng với những thông tin trên, khách hàng đã hiểu về thời gian xương hàm bị tiêu sau khi mất răng, dấu hiệu nhận biết, các yếu tố ảnh hưởng và hệ quả của tiêu xương hàm. Liên hệ ngay Nha khoa Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vẫn miễn phí về trồng răng implant, các dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng và đặt lịch khám bác sĩ.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.