[Giải đáp] Răng khôn bị lợi trùm có nên nhổ không? Nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Câu hỏi: “Chào bác sĩ, em đang mọc răng khôn hàm dưới nhưng qua quan sát em thấy có phần lợi che phủ một phần răng gây sưng đau, khiến em khó ăn nhai và đau khi hơi há miệng. Có người bảo đó là tình trạng răng khôn bị lợi trùm và nên nhổ sớm để tránh biến chứng, nhưng em cũng nghe nói nếu không viêm nặng thì có thể giữ lại. Bác sĩ cho em hỏi: Răng khôn bị lợi trùm có nên nhổ không? Nếu chưa nhổ thì có cách nào điều trị tạm thời để giảm đau không ạ? Mong được bác sĩ tư vấn giúp. Em cảm ơn bác sĩ!” (Mai Hương – 25 tuổi, Hà Nội).

Trả lời: Cảm ơn bạn Mai Hương đã gửi câu hỏi đến chuyên mục Giải đáp cùng bác sĩ của Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp. Với thắc mắc “răng khôn bị lợi trùm có nên nhổ không?”, bác sĩ Trần Thị Thu Huyền – bác sĩ Tổng quát tại Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp đưa ra giải đáp như sau:

“Răng khôn bị lợi trùm là tình trạng nướu che phủ răng khôn, khiến răng mọc khó, dễ gây viêm đau và biến chứng nếu không xử lý sớm. Với tình trạng răng khôn bị lợi trùm gây sưng đau, khó khăn ăn nhai và há miệng như bạn chia sẻ thì cách xử lý hiệu quả nhất là nhổ bỏ răng khôn. 

Bởi vì khi răng bị lợi trùm rất dễ gặp tình trạng mọc lệch, phần lợi phủ sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn và mảng bám tích tụ, gây viêm kéo dài, dễ tái phát và tiềm ẩn nhiều biến chứng. 

Cách tốt nhất bạn nên đến nha khoa để bác sĩ thăm khám, chụp X-quang và tư vấn phương án nhổ bỏ răng khôn bị lợi trùm phù hợp. Việc xử lý đúng thời điểm sẽ giúp bạn hạn chế đau nhức, rút ngắn thời gian hồi phục và tránh biến chứng về sau.”

Bài viết sau đây của Nha khoa Quốc tế Việt Pháp sẽ cung cấp thêm cho bạn Mai Hương và các khách hàng khác những thông tin hữu ích về răng khôn bị lợi trùm, dấu hiệu nhận biết, biến chứng và cách điều trị phù hợp.

1. Răng khôn bị lợi trùm có nên nhổ không?

Răng khôn bị lợi trùm xảy ra khi lợi (nướu) che phủ một phần răng khôn đang mọc, khiến răng không thể trồi lên hoàn toàn hoặc thậm chí bị mọc lệch, nghiêng. Tình trạng này tạo điều kiện cho thức ăn, vi khuẩn tích tụ, dễ gây viêm nhiễm, đau nhức kéo dài và ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng tổng thể.

Theo bác sĩ tại Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, răng khôn bị lợi trùm nên nhổ bỏ nếu gây ra những biến chứng và triệu chứng đau nhức.

Răng khôn bị lợi trùm nên nhổ

Dưới đây là những trường hợp cụ thể mà bác sĩ sẽ chỉ định nhổ bỏ khi răng khôn bị lợi trùm: 

• Răng khôn mọc lệch, mọc ngầm: Làm tăng nguy cơ viêm quanh thân răng, sâu răng số 7 và ảnh hưởng đến khớp cắn.
• Lợi trùm gây viêm nhiễm, tái phát nhiều lần: Tình trạng này sẽ gây sưng đau, khó há miệng, thậm chí viêm lan sang vùng má, cổ.
• Gặp khó khăn khi ăn nhai hoặc vệ sinh: Việc khó làm sạch vùng răng khôn bị lợi trùm sẽ khiến thức ăn và vi khuẩn tích tụ lâu ngày. Từ đó dẫn đến viêm nhiễm lặp lại, gây sưng đau và hôi miệng.

Thời điểm nhổ răng khôn lợi trùm phù hợp

• Từ 18 – 25 tuổi: Đây là giai đoạn chân răng khôn chưa phát triển hoàn toàn, giúp quá trình nhổ diễn ra dễ dàng hơn, ít sang chấn và nhanh lành thương.
• Khi vùng lợi đã hết viêm cấp: Nhổ răng trong lúc đang viêm sưng cấp tính có thể tăng nguy cơ biến chứng, do đó khách hàng cần điều trị viêm lợi trước, sau đó mới nhổ răng khôn.

Răng khôn bị lợi trùm không NHỔ

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, răng khôn bị lợi trùm vẫn có thể chưa cần nhổ bỏ nếu như: răng khôn mọc thẳng, lợi chỉ phủ nhẹ và không gây viêm nhiễm, sưng đau… 

Với những trường hợp răng khôn bị lợi trùm không nhổ, bác sĩ có thể chỉ định cắt lợi trùm để hỗ trợ răng khôn tiếp tục mọc thẳng, ổn định mà. Thời gian lành thương sau cắt lợi trùm là khoảng 7 – 10 ngày nếu chăm sóc đúng cách. Sau đó, răng khôn tiếp tục mọc lên ổn định mà không gây đau nhức hay viêm nhiễm.

Sau khi tiểu phẫu cắt lợi trùm, khách hàng cần:

• Theo dõi và nên thăm khám định kỳ tại nha khoa: Giúp kiểm soát kịp thời nếu có dấu hiệu viêm nhiễm tái phát.
• Vệ sinh răng miệng kỹ lưỡng: Sử dụng bàn chải đầu nhỏ, chỉ nha khoa và nước súc miệng sát khuẩn để làm sạch vùng răng khôn. Từ đó hạn chế vi khuẩn tích tụ gây viêm nhiễm.

>>> Xem thêm: Răng số 8 bị sâu có nên nhổ không?

2. Nguyên nhân khiến răng khôn bị lợi trùm

Tình trạng răng khôn bị lợi trùm xảy ra phổ biến trong giai đoạn mọc răng khôn, gây ra nhiều phiền toái trong sinh hoạt hằng ngày. Dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến khiến răng khôn bị lợi trùm:

• Thiếu không gian do cung hàm hẹp: Răng khôn là chiếc răng mọc sau cùng, thường xuất hiện trong giai đoạn từ 17 – 25 tuổi. Lúc này xương hàm đã phát triển gần như hoàn chỉnh và không còn đủ chỗ cho răng khôn mọc lên bình thường. Khi bị thiếu chỗ, răng khôn dễ mọc kẹt trong nướu hoặc xương hàm, khiến phần lợi phía trên bao phủ một phần thân răng, gọi là lợi trùm.
• Răng mọc lệch, mọc ngầm: Trong nhiều trường hợp, răng khôn thường mọc sai hướng, lệch hoặc ngầm. Những hướng mọc bất thường này khiến răng không thể trồi lên khỏi mặt nướu, dẫn đến mô lợi bị kẹt lại trên thân răng, gây sưng đau, viêm nhiễm. Điển hình như:
  • Mọc nghiêng về phía trước, đâm vào răng số 7 dẫn đến tình trạng răng khôn xô hàm.
  • Mọc lệch ra má gây cọ xát khi ăn nhai.
  • Mọc ngang 90 độ so với trục răng.
  • Mọc ngầm hoàn toàn trong xương hàm.
• Vệ sinh răng miệng không kỹ: Răng khôn nằm sâu ở vị trí trong cùng của cung hàm, lại bị lợi phủ che khuất nên rất khó làm sạch bằng bàn chải thông thường. Thức ăn và mảng bám dễ tích tụ dưới vạt lợi trùm, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến viêm lợi, nhiễm trùng và hôi miệng. Đây là yếu tố góp phần làm cho tình trạng lợi trùm kéo dài và tái phát nhiều lần.
• Cơ địa mô lợi dày: Một số người có cơ địa mô lợi dày khiến răng khôn khi mọc không thể xuyên qua được lớp nướu như bình thường. Khi đó, răng bị kẹt lại dưới lợi, chỉ trồi lên một phần hoặc hoàn toàn bị che phủ, dẫn đến tình trạng lợi trùm răng khôn kèm theo đau nhức, viêm nhiễm.

3. Dấu hiệu và biến chứng của viêm lợi trùm răng khôn

Nếu không được nhận biết và xử lý kịp thời, tình trạng viêm lợi trùm răng khôn sẽ tạo cảm giác đau nhức khó chịu, gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng toàn diện.

3.1. Dấu hiệu nhận biết

Viêm lợi trùm răng khôn thường diễn biến âm thầm trong giai đoạn đầu và dễ bị nhầm lẫn với các triệu chứng răng miệng thông thường. Dưới đây là một số dấu hiệu viêm lợi trùm răng khôn mà khách hàng có thể nhận biết: 

• Lợi sưng phồng, tấy đỏ: Vùng nướu (lợi) phủ trên răng khôn bị sưng nhẹ hoặc phồng to, tấy đỏ, có cảm giác căng tức. Trong một số trường hợp, khi ấn vào có thể thấy chảy dịch và mủ – đây là dấu hiệu cảnh báo ổ viêm đã hình thành.
• Đau nhức vùng răng khôn: Cơn đau thường âm ỉ kéo dài, đặc biệt dữ dội hơn khi bị viêm cấp. Khách hàng có thể cảm thấy đau khi nhai, há miệng hay thậm chí khi nuốt nước bọt. Cơn đau có thể lan ra vùng má, tai, cổ cùng bên hàm có răng khôn.
• Chảy máu chân răng: Vùng lợi trùm thường mềm và dễ bị tổn thương. Do đó, việc ăn nhai, chải răng mạnh hoặc dùng chỉ nha khoa không đúng cách có thể khiến khu vực này chảy máu, khiến cho vi khuẩn xâm nhập sâu hơn.
• Sốt, nổi hạch ở cổ hoặc dưới hàm: Khi nhiễm trùng lan rộng, cơ thể có phản ứng viêm toàn thân gây sốt nhẹ đến cao. Đồng thời, các hạch bạch huyết quanh khu vực cổ hoặc hàm có thể sưng to và đau khi chạm vào.
• Hôi miệng: Viêm lợi trùm răng khôn khiến thức ăn và vi khuẩn tích tụ sâu dưới vạt lợi. Đây là nguyên nhân khiến hơi thở có mùi hôi dai dẳng, dù khách hàng vẫn đánh răng đều đặn.
• Khó khăn khi há miệng: Khi viêm nhiễm do lợi trùm răng khôn lan rộng có thể dẫn đến việc cơ hàm bị co cứng, từ đó khiến bạn gặp khó khăn khi há miệng.

3.2. 6 Biến chứng nguy hiểm khi không điều trị lợi trùm răng khôn

Nếu viêm lợi trùm răng khôn không được điều trị sớm và đúng cách, tình trạng viêm nhiễm có thể tiến triển nặng hơn, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến răng miệng và sức khỏe toàn diện. Cụ thể:

• Viêm lợi trùm có mủ: Vi khuẩn tích tụ dưới vạt lợi trùm lâu ngày có thể tạo thành ổ mủ. Khi đó, khách hàng thường bị đau dữ dội, vùng nướu sưng to, có thể chảy dịch vàng hoặc mùi hôi khó chịu. Viêm có mủ là dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng sâu và cần được xử lý gấp.
• Nhiễm trùng nướu lan rộng: Nếu ổ viêm không được kiểm soát, vi khuẩn có thể lan sang các mô lân cận, gây viêm quanh thân răng khôn hoặc lan xuống vùng má, hàm. Một số trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến viêm mô tế bào, sưng mặt và đau khi há miệng.
• Ảnh hưởng đến răng bên cạnh (răng số 7): Răng khôn mọc lệch kết hợp với viêm lợi trùm sẽ tạo áp lực lên răng số 7 kế bên, làm tăng nguy cơ tiêu xương, sâu răng lan sang răng bên cạnh và khiến răng lung lay, mất ổn định.
• Áp xe vùng răng khôn: Khi viêm lợi trùm không được xử lý kịp thời, ổ vi khuẩn dưới vạt lợi có thể lan sâu vào mô mềm, tạo thành ổ mủ (áp xe). Biến chứng này thường gây đau dữ dội, mặt sưng to, khó há miệng và có thể kèm theo sốt cao, cần can thiệp khẩn cấp để dẫn lưu mủ và điều trị triệt để.
• Viêm xương hàm: Trường hợp viêm nhiễm lan rộng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào xương hàm, gây viêm tủy xương, tiêu xương và thậm chí hoại tử xương. Đây là biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai và sức khỏe tổng thể, đòi hỏi điều trị phức tạp và kéo dài. 
• Ảnh hưởng sức khỏe toàn thân: Viêm nhiễm kéo dài có thể gây sốt, mệt mỏi, nổi hạch và suy giảm đề kháng. Trong những trường hợp nặng, vi khuẩn có thể theo đường máu gây nhiễm trùng huyết – một biến chứng nguy hiểm đe dọa đến tính mạng nếu không điều trị kịp thời.

4. Phương pháp điều trị răng khôn bị lợi trùm

Tùy vào mức độ viêm, hướng mọc và tình trạng cụ thể của răng khôn, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhằm loại bỏ triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng lâu dài. Có 2 phương pháp điều trị răng khôn bị lợi trùm là: cắt lợi trùm và nhổ răng khôn.

Dưới đây là bảng tổng hợp 2 phương pháp điều trị, khách hàng có thể tham khảo: 

4.1. Cắt lợi trùm

Cắt lợi trùm là thủ thuật nha khoa đơn giản nhằm loại bỏ phần lợi (nướu) che phủ trên bề mặt răng khôn, giúp giải phóng răng khỏi mô mềm, giảm đau viêm và hỗ trợ quá trình mọc răng thuận lợi hơn.

Mục đích của cắt lợi trùm:

• Loại bỏ vạt lợi thừa, che phủ lên mặt hoặc thân răng khôn.
• Giảm tình trạng viêm nhiễm tạm thời, hỗ trợ vệ sinh vùng răng khôn dễ dàng hơn.

Các trường hợp được chỉ định cắt lợi trùm:

• Răng khôn mọc thẳng, đúng trục.
• Cung hàm đủ chỗ, không gây chen lấn răng khác.
• Viêm lợi chỉ xảy ra trong giai đoạn mọc răng, không tái phát nhiều lần.
• Không có dấu hiệu viêm nhiễm hay các biến chứng như sâu răng, viêm nha chu hoặc ảnh hưởng đến răng số 7.

Dù được sử dụng nhiều khi răng khôn bị lợi trùm, tuy nhiên phương pháp này vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định như: 

• Chỉ là giải pháp tạm thời, không xử lý được nguyên nhân gốc.
• Nguy cơ tái phát cao, vì mô lợi có thể mọc trở lại nếu răng chưa mọc hoàn chỉnh.
• Không phù hợp nếu răng khôn mọc lệch hoặc tiềm ẩn nguy cơ biến chứng trong tương lai.

4.2. Nhổ bỏ răng khôn

Nhổ răng khôn là phương pháp điều trị triệt để, nhằm loại bỏ hoàn toàn răng khôn – nguyên nhân trực tiếp gây viêm lợi trùm và các bệnh lý liên quan.

Mục đích của việc nhổ bỏ răng khôn:

• Loại bỏ vĩnh viễn răng khôn gây viêm, ngăn ngừa tái phát và biến chứng.
• Tạo khoảng trống trên cung hàm, giúp dễ vệ sinh và bảo vệ các răng kế cận.

Các trường hợp được chỉ định nhổ răng khôn:

• Viêm lợi trùm tái phát nhiều lần.
• Răng khôn mọc lệch, ngầm, đâm vào răng số 7.
• Xuất hiện biến chứng: sâu răng số 7, viêm quanh thân răng, viêm nha chu,…
• Răng không có chức năng ăn nhai, được bác sĩ đánh giá không cần thiết bảo tồn.

Lợi ích của nhổ bỏ răng khôn:

• Giải quyết tận gốc tình trạng viêm lợi trùm.
• Ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng về sau như tiêu xương, hôi miệng, viêm lan rộng.
• Tạo điều kiện vệ sinh thuận lợi hơn ở vùng trong cùng của hàm.

So với cắt lợi trùm, nhổ răng khôn thường là giải pháp được khuyến khích hơn, đặc biệt trong các trường hợp răng khôn mọc lệch, viêm tái phát nhiều lần hoặc gây ảnh hưởng đến răng kế cận. Việc loại bỏ sớm răng khôn không có chức năng sẽ giúp khách hàng tránh được nhiều biến chứng và bảo vệ sức khỏe răng miệng lâu dài.

5. Hướng dẫn chăm sóc toàn diện sau khi loại bỏ răng khôn bị lợi trùm

Sau khi nhổ răng khôn hoặc cắt lợi trùm, vùng mô mềm xung quanh thường sưng đau và nhạy cảm. Việc chăm sóc đúng cách không chỉ giúp giảm nhanh các triệu chứng khó chịu mà còn hỗ trợ quá trình lành thương diễn ra thuận lợi, hạn chế biến chứng.

Kiểm soát máu chảy, đau và sưng

• Cầm máu: Hãy cắn gạc vô trùng liên tục trong 30 – 60 phút sau phẫu thuật. Lưu ý không khạc nhổ mạnh, không súc miệng bằng nước muối trong 24 giờ đầu để tránh bong cục máu đông.
• Giảm sưng: Chườm lạnh vùng má ngoài tại vị trí nhổ răng trong 24 – 48 giờ đầu, mỗi lần chườm khoảng 15 – 20 phút, sau đó nghỉ 15 – 20 phút rồi lặp lại.
• Giảm đau: Khách hàng có thể uống thuốc giảm đau theo đơn bác sĩ, chườm ấm nhẹ sau 48 giờ để tan máu bầm và giảm căng cơ nếu cần thiết.

Chế độ ăn uống hợp lý

• Nên ăn: Các loại thực phẩm mềm, nguội, dễ nuốt và giàu dinh dưỡng như cháo, súp, sữa chua, sinh tố, nước ép.
• Tránh ăn: Đồ ăn quá cứng, dai, giòn hoặc quá nóng, cay, chua, ngọt. Kiêng tuyệt đối rượu bia, thuốc lá trong ít nhất 5 – 7 ngày đầu để tránh viêm nhiễm, chảy máu kéo dài.

Vệ sinh răng miệng đúng cách

• 24 giờ đầu: Không nên chải răng vào vùng vừa nhổ hoặc cắt lợi và tránh súc miệng quá mạnh.
• Từ ngày thứ 2: Khách hàng có thể chải răng nhẹ nhàng với bàn chải mềm, tránh vùng tổn thương. Sau đó, súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn theo chỉ định của bác sĩ.

Dùng thuốc và tái khám

• Uống thuốc kháng sinh, kháng viêm hoặc giảm đau theo toa và đúng chỉ định của bác sĩ.
• Tái khám đúng lịch để bác sĩ kiểm tra quá trình lành thương, phát hiện và xử lý sớm các dấu hiệu bất thường.

Răng khôn bị lợi trùm có nên nhổ không là câu hỏi phổ biến của nhiều khách hàng khi gặp tình trạng sưng đau, viêm nhiễm ở vùng răng trong cùng. Thực tế, nếu răng khôn mọc lệch, mọc ngầm hoặc gây viêm tái phát nhiều lần, việc nhổ bỏ là cần thiết để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm và bảo vệ các răng kế cận. Với những trường hợp răng mọc thẳng, không đau nhức nhiều, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi hoặc cắt lợi trùm nếu cần.

Để được chẩn đoán chính xác và có hướng điều trị phù hợp, khách hàng nên đến các cơ sở nha khoa uy tín để chụp phim, kiểm tra thế mọc và được bác sĩ tư vấn cụ thể. Tại Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại sẽ giúp khách hàng xử lý răng khôn an toàn, không đau và nhanh hồi phục.

Khách hàng có thể liên hệ ngay với phòng khám Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp qua hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn về chỉnh nha và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng toàn diện.

Để phản hồi những vấn đề về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Quốc Tế Việt Pháp, khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp qua số điện thoại: 19006478.