Khớp cắn kêu cạch cạch có nguy hiểm không? 4 nguyên nhân và 5 cách khắc phục hiệu quả

Khớp cắn kêu cạch cạch không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ của bệnh lý viêm khớp thái dương hàm. Vậy khớp cắn kêu cạch cạch có nguy hiểm không? Bài viết này của Nha khoa Việt Pháp sẽ giúp bạn tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân và các biện pháp khắc phục hiệu quả.

1. Khớp cắn kêu cạch cạch là gì? 

Khớp thái dương hàm là khớp nối xương hàm dưới với xương sọ, nằm ở ngay trước tai. Khi khớp thái dương hàm hoạt động bình thường, chuyển động diễn ra êm ái. Khi bị rối loạn, các thành phần của khớp (như đĩa đệm, dây chằng, cơ) có thể bị lệch hoặc tổn thương, gây ra tiếng kêu bất thường như “tách”, “cạch”, “lục cục” hoặc “răng rắc”. Tiếng kêu này thường được cảm nhận rõ nhất ở phía trước tai, nơi khớp thái dương hàm nằm. 

Khớp cắn kêu cạch cạch khi nào?

• Há miệng lớn, ngáp, ăn nhai, hoặc cử động hàm: Các hoạt động này khiến khớp phải vận động nhiều, dễ phát sinh tiếng kêu nếu có rối loạn.
• Cả khi há và ngậm miệng: Nếu khớp bị lệch ở cả hai hướng vận động, tiếng kêu có thể xuất hiện liên tục mỗi lần cử động hàm.
• Chỉ khi há miệng (dính khớp tạm thời): Đĩa đệm bị kẹt khiến việc mở hàm khó khăn và gây tiếng “cạch” khi cố gắng há miệng.

2. Há miệng kêu 1 bên có sao không?

Hiện tượng há miệng mà chỉ phát ra tiếng kêu ở một bên là dấu hiệu cảnh báo về các vấn đề liên quan đến khớp thái dương hàm như: rối loạn khớp thái dương hàm hoặc viêm khớp thái dương hàm. Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể bao gồm sự rối loạn trong hoạt động của các cơ hàm, sự lệch lạc của dây chằng ở khớp thái dương hàm, sự mất ổn định của các nhóm cơ hàm, hay các tổn thương ở vùng xương hàm và các cấu trúc liên quan. 

Để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của vấn đề, cần thiết phải đến các phòng khám răng hàm mặt hoặc bệnh viện. Tại đây, các bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp phim để đánh giá chi tiết tình trạng khớp và đưa ra kết luận chính xác.

3. Cơ chế gây ra khớp cắn kêu cạch cạch 

Khớp thái dương hàm là khớp nối giữa xương hàm dưới và xương sọ, phối hợp nhịp nhàng với cơ nhai và răng để thực hiện các động tác ăn, nói, há miệng. Khi một trong ba thành phần này mất cân bằng, khớp có thể bị rối loạn và phát ra tiếng “cạch cạch”.

Hoạt động bình thường của khớp TDH: 

Trong trạng thái hoạt động bình thường, khớp thái dương hàm vận hành nhịp nhàng nhờ sự phối hợp giữa lồi cầu xương hàm dưới và đĩa khớp nằm giữa hai đầu xương. Khi há miệng, lồi cầu trượt ra phía trước và kéo theo đĩa khớp di chuyển đồng bộ, giống như một chiếc mũ được đội lên đầu xương. Đến khi ngậm miệng, cả hai cấu trúc này cùng trở về vị trí ban đầu. Quá trình diễn ra êm ái, không tạo ra bất kỳ tiếng động nào nếu khớp không gặp trục trặc.

Cơ chế gây tiếng kêu “cạch cạch”: 

Tiếng “cạch cạch” xảy ra khi đĩa khớp bị trật khỏi vị trí bình thường so với lồi cầu. Nếu há miệng, lồi cầu trượt ra trước và “bắt” được đĩa khớp, trở lại vị trí đúng, tạo ra tiếng kêu “tách” đầu tiên. Còn khi ngậm miệng, lồi cầu lại trượt về vị trí cũ và đĩa khớp lại bị trật ra phía trước, tạo ra tiếng kêu “tách” thứ hai. Như vậy, tiếng kêu “cạch cạch” chính là tiếng của đĩa khớp khi bị “bắt” và “rời” khỏi lồi cầu. 

Tiếng kêu “lạo xạo”:

Ngoài tiếng “cạch cạch”, tình trạng viêm khớp thái dương hàm còn có thể có tiếng “lạo xạo”. Khi đĩa khớp trật ra trước, nó có thể làm chèn ép các mô mềm phía sau, gây đau Nếu tình trạng trật đĩa khớp kéo dài, mô mềm phía sau có thể bị tổn thương, thậm chí thủng. Khi đó, hai đầu xương (lồi cầu và xương thái dương) sẽ tiếp xúc và cọ xát trực tiếp vào nhau, tạo ra tiếng “lạo xạo”. Về lâu dài, sự cọ xát này có thể làm tổn thương và gây tiêu (mòn) lồi cầu.

4. Nguyên nhân khiến khớp cắn kêu cạch cạch

Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng khớp cắn kêu cạch cạch. Dưới đây là bảng tổng quan các nguyên nhân chính gây nên tình trạng khó chịu này: 

4.1 Rối loạn khớp cắn thái dương hàm 

Tình trạng rối loạn khớp cắn thái dương hàm có thể gây ra những tiếng kêu cạch cạch. Bệnh lý này do các nguyên nhân chính sau:

• Rối loạn khớp cắn thái dương hàm: Đây là tình trạng gây đau và khó chịu ở khớp nối hàm với sọ, ảnh hưởng đến việc ăn nhai, nói. Triệu chứng bao gồm đau hàm, tiếng kêu khớp, khó há miệng, có thể kèm đau đầu, chóng mặt.
• Sai lệch đĩa khớp: Đĩa khớp là miếng đệm trong khớp thái dương hàm. Khi bị trượt khỏi vị trí bình thường, gây ra tiếng kêu “cạch cạch” khi há hoặc ngậm miệng, kèm cảm giác đau và hạn chế vận động hàm.
• Thoái hóa khớp: Là tình trạng sụn khớp bị mòn do lão hóa, khiến các xương cọ xát vào nhau, gây đau, cứng khớp, tiếng kêu lục cục, lạo xạo khi cử động. Thường gặp ở người lớn tuổi.
• Căng cơ hàm: Cơ hàm bị co cứng do nghiến răng, stress, hoặc sai khớp cắn, gây đau ở hàm, mặt, đầu. Căng cơ có thể hạn chế há miệng và làm trầm trọng thêm các vấn đề khớp thái dương hàm.
• Viêm khớp: Bao gồm cả viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp, khi xảy ra ở khớp thái dương hàm sẽ gây sưng, đau, nóng đỏ và cản trở cử động hàm. Viêm kéo dài có thể làm tổn thương cấu trúc khớp và gây biến dạng.

4.2 Các vấn đề răng miệng 

Những vấn đề răng miệng do tình trạng răng, thẩm mỹ răng sai cách, tật nghiến răng sẽ gây ra tình trạng khớp cắn kêu cạch cạch. Cụ thể như sau:

• Sai lệch khớp cắn: Khi răng hàm trên và hàm dưới không khớp với nhau do răng hô, răng móm, mọc lệch,…. Điều này tạo áp lực bất cân xứng lên khớp thái dương hàm, dễ gây căng cơ, sai trục vận động và phát ra tiếng kêu “cạch cạch” khi cử động hàm.
• Mất răng: Khi mất răng, các răng còn lại có xu hướng di chuyển để lấp đầy khoảng trống, làm thay đổi khớp cắn ban đầu. Lực nhai không còn phân bổ đều, dẫn đến sai lệch và phát ra tiếng kêu bất thường.
• Nghiến răng: Thói quen nghiến hoặc siết chặt răng trong khi ngủ hoặc tức giận, tạo ra lực ép lớn tác động lên khớp thái dương hàm, gây viêm, tổn thương đĩa khớp và dẫn đến tiếng kêu “cạch cạch”, đau và mỏi hàm.
• Trồng răng giả sai cách: Răng giả không được thiết kế và lắp đặt chính xác sẽ làm thay đổi khớp cắn tự nhiên. Sự thay đổi này gây ra sự mất cân bằng lực nhai, tạo áp lực lên khớp thái dương hàm và gây ra tiếng kêu lạ khi vận động.

4.3 Chấn thương 

Các chấn thương vùng hàm mặt hay cử động miệng quá mức đều là nguyên nhân trực tiếp hình thành tiếng kêu cạch cạch của khớp cắn. 

• Há miệng quá to đột ngột: Hành động này có thể gây căng giãn hoặc làm trật đĩa khớp thái dương hàm, cản trở chuyển động bình thường của hàm, tạo ra tiếng kêu “cạch cạch” khi há hoặc ngậm miệng.
• Va đập vào hàm và mặt: Các tác động mạnh có thể gây tổn thương trực tiếp đến khớp thái dương hàm, bao gồm trật khớp, rách dây chằng, hoặc vỡ xương. Khi cấu trúc khớp bị phá vỡ, sự chuyển động hài hòa giữa các thành phần trong khớp bị gián đoạn, dẫn đến âm thanh bất thường và các biểu hiện đau nhức, hạn chế vận động hàm.

4.4 Các nguyên nhân khác

Các nguyên nhân khác sau đây cũng có thể dẫn đến tình trạng khớp cắn kêu “cạch cạch”:

• Stress, lo âu: Căng thẳng có thể dẫn đến căng cứng cơ hàm hoặc gia tăng tình trạng nghiến răng, tạo áp lực lên khớp thái dương hàm. Lâu dần, điều này gây tổn thương khớp, dẫn đến tiếng kêu “cạch cạch” và các triệu chứng khác.
• Các bệnh lý tự miễn: Các bệnh như viêm khớp dạng thấp có thể ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm, gây viêm và tổn thương. Điều này làm thay đổi cấu trúc và chức năng của khớp, phát ra tiếng kêu kèm theo cảm giác đau hoặc cứng hàm.
• Phẫu thuật hàm mặt trước đó: Các phẫu thuật hàm, chỉnh hình có thể làm thay đổi cấu trúc hoặc chức năng của khớp thái dương hàm. Sự thay đổi này có thể dẫn đến mất cân bằng lực tác động lên khớp, gây ra tiếng kêu “cạch cạch” khi cử động hàm.

5. Khớp cắn kêu cạch cạch có nguy hiểm không? 7 triệu chứng cần biết 

Theo các bác sĩ chuyên khoa, tiếng kêu đơn thuần khi há miệng thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu tiếng kêu đi kèm với các triệu chứng khác, đó có thể là dấu hiệu của rối loạn khớp thái dương hàm. Dưới đây là 7 dấu hiệu đi kèm tiếng kêu “cạch cạch” ở khớp cắn mà bạn tuyệt đối không nên bỏ qua:

• Khớp cắn kêu kèm đau nhức vùng hàm, tai hoặc cơ hàm: Đây là dấu hiệu phổ biến nhất của tình trạng viêm hoặc tổn thương khớp thái dương hàm. Cảm giác đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, ảnh hưởng đến các hoạt động cơ bản như ăn, nói hoặc há miệng.
• Hàm bị cứng, không thể mở miệng dễ dàng: Nếu bạn cảm thấy khó mở miệng rộng, há miệng bị kẹt, có thể là do đĩa khớp bị lệch, cơ co cứng hoặc cấu trúc khớp bị tổn thương. Đây là dấu hiệu cho thấy khớp đang gặp vấn đề nghiêm trọng và cần được can thiệp y tế.
• Cảm giác đau lan cả tai, cổ, vai, gáy: Khớp thái dương hàm có liên kết chặt chẽ với các cơ và dây thần kinh ở vùng đầu, cổ và vai. Khi khớp có vấn đề, cơn đau có thể lan rộng, gây mỏi cổ, đau vai gáy và cảm giác nặng đầu, ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ. 
• Khi nhai có tiếng kêu lục cục lớn: Tiếng kêu lớn và rõ ràng khi nhai cho thấy sự di chuyển bất thường của các thành phần trong khớp, có thể là dấu hiệu của sự tổn thương hoặc thoái hóa của khớp.
• Bị đau đầu (đặc biệt là đau nửa đầu hoặc vùng thái dương): Rối loạn khớp thái dương hàm có thể gây ra các cơn đau đầu, bao gồm cả đau nửa đầu. Đau đầu có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tập trung và làm việc.
• Hàm bị sưng tấy: Sưng là dấu hiệu của viêm ở khớp thái dương hàm cần được điều trị để ngăn ngừa tổn thương thêm cho khớp.
• Răng chạm vào nhau bất thường gây khó chịu: Cảm giác này cho thấy có sự thay đổi trong khớp cắn, có thể do sự di chuyển của các thành phần trong khớp. Điều này có thể dẫn đến các vấn đề khác về răng và hàm nếu không được điều trị.

Tóm lại, khớp cắn kêu “cạch cạch” kèm theo bất kỳ dấu hiệu nào trên đây đều cho thấy có thể có vấn đề nghiêm trọng ở khớp thái dương hàm. Việc thăm khám sớm sẽ giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phương pháp điều trị kịp thời, ngăn ngừa các biến chứng có thể xảy ra như: tiêu xương chỏm cầu lồi, mòn bề mặt khớp thái dương, dính lồi cầu vào hõm, thoái hóa khớp thái dương.

>>> Xem thêm: Răng thưa có nên niềng không? 

6. Cách khắc phục và điều trị khớp cắn kêu cạch cạch

Để khắc phục và điều trị tình trạng khớp cắn kêu cạch cạch, cần phải phụ thuộc vào tình trạng bệnh đau ít hay đau nhiều. Cụ thể như sau: 

6.1 Trường hợp đau ít hoặc ít 

Trong trường hợp đau nhẹ hoặc tiếng kêu không thường xuyên và không gây nhiều khó chịu, khách hàng có thể áp dụng các biện pháp sau để giảm triệu chứng và ngăn ngừa tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn:

• Tránh các thói quen xấu: Loại bỏ các thói quen như nghiến răng, cắn móng tay, dùng răng để mở nắp chai có thể tạo thêm áp lực lên khớp và làm tổn thương khớp thái dương hàm.
• Sử dụng máng bảo vệ răng: Nếu khách hàng có thói quen nghiến răng khi ngủ, cần sử dụng máng bảo vệ răng để giảm áp lực lên khớp.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống: Ưu tiên các loại thực phẩm mềm như cháo, thịt băm nhỏ, thịt ninh nhừ,…. không đòi hỏi nhiều lực nhai, giúp giảm tải cho khớp. Hạn chế các loại thực phẩm như thịt dai, các loại hạt cứng, đá viên,… Nhai đều cả hai bên hàm và nhai thật chậm rãi, giúp phân bổ đều lực nhai và giảm áp lực lên một bên khớp.
• Hạn chế vận động hàm quá mức: Hạn chế các động tác như ngáp quá rộng, cười lớn hoặc la hét, có thể gây tổn thương thêm cho khớp.
• Giảm đau và thư giãn cơ: Chườm lạnh giúp giảm viêm và đau hoặc chườm ấm lên vị trí đau, giúp thư giãn cơ. Dùng tay massage các cơ hàm giúp giảm căng thẳng và tăng cường sự linh hoạt, giảm đau cho khớp.

6.2. Trường hợp đau nhiều, nghiêm trọng 

Trong trường hợp, khách hàng bị đau nhiều, liên tục cần đến bác sĩ để được đánh giá và điều trị chuyên sâu hơn. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Điều trị không xâm lấn: Sử dụng máng nhai được thiết kế đặc biệt để điều chỉnh khớp cắn và giảm áp lực lên khớp. Hoặc áp dụng các bài tập vật lý trị liệu có thể giúp cải thiện chức năng khớp, giảm đau và tăng cường cơ hàm.
• Điều trị xâm lấn: Bác sĩ thực hiện siêu âm khớp để chẩn đoán các vấn đề về khớp. Trong những trường hợp nghiêm trọng, có thể cần phẫu thuật để sửa chữa hoặc thay thế các thành phần bị tổn thương của khớp.
• Nắn chỉnh khớp đĩa: Trong trường hợp há miệng bị hạn chế do trật đĩa khớp không hồi phục, bác sĩ có thể thực hiện thủ thuật nắn chỉnh để đưa đĩa khớp về vị trí bình thường.
• Niềng răng: Nếu nguyên nhân của khớp cắn kêu là do sai lệch khớp cắn, niềng răng có thể giúp điều chỉnh vị trí của răng và hàm, từ đó cải thiện chức năng khớp.

Như vậy, khớp cắn kêu cạch cạch là dấu hiệu cho thấy khớp thái dương hàm, khớp cắn,… có thể đang gặp vấn đề, gây ra những âm thanh lạ. Khi gặp triệu chứng này kèm theo tình trạng đau nhức, khách hàng nên gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị sớm nhất. Đặc biệt nếu khớp cắn kêu do sai lệch khớp cắn, khách hàng cần đến các cơ sở nha khoa để thực hiện niềng răng, giúp ăn nhai thoải mái và cải thiện chức năng khớp. 

Khách hàng có thể liên hệ ngay với Nha khoa Việt Pháp qua hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về niềng răng và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng toàn diện.

Riêng phản ánh về chất lượng dịch vụ niềng răng tại phòng khám Nha khoa Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua tổng đài: 19006478.