[Giải đáp] Nong hàm có cần nhổ răng không? Khi nào nên và không nên, lợi ích 

Nong hàm có cần nhổ răng không là băn khoăn của nhiều người khi được chỉ định nong hàm trong quá trình niềng răng. Nong hàm là kỹ thuật giúp mở rộng cung hàm, tạo thêm khoảng trống để sắp xếp và dàn đều răng. Quyết định có cần nhổ răng hay không khi nong hàm sẽ phụ thuộc vào mức độ chen chúc, tình trạng khớp cắn và cấu trúc xương hàm của mỗi người. Cùng tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này trong bài viết dưới đây của Nha khoa Việt Pháp, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Nguyễn Thị Quỳnh.

1. Nong hàm có cần nhổ răng không? Lợi ích

Nong hàm có thể không cần nhổ nếu khoảng trống tạo ra đáp ứng được kế hoạch sắp xếp răng và điều chỉnh khớp cắn. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nong hàm đều tránh được việc nhổ răng. Bác sĩ cần đánh giá độ hẹp của hàm, mức độ chen chúc, tình trạng khớp cắn và khoảng trống cần thiết để đưa ra kế hoạch phù hợp. 

Khi được chỉ định đúng, nong hàm có thể tạo thêm chỗ để sắp xếp răng và giúp một số người không cần nhổ răng trong quá trình chỉnh nha. 

• Nong hàm có thể không cần nhổ răng khi khoảng trống tạo ra đáp ứng yêu cầu điều trị: Nếu nguyên nhân thiếu chỗ chủ yếu là cung hàm hẹp, nong hàm có thể cung cấp đủ khoảng trống để đưa các răng về vị trí phù hợp. Khi đó, bác sĩ có thể lựa chọn phương án chỉnh nha không nhổ răng.
• Nong hàm vẫn có thể cần nhổ răng nếu khoảng trống chưa đủ: Với tình trạng chen chúc nhiều hoặc cần thêm khoảng để kéo lùi nhóm răng phía trước, nong hàm có thể chưa đáp ứng được mục tiêu điều trị. Lúc này bác sĩ sẽ cân nhắc nhổ răng dựa trên toàn bộ kế hoạch.
• Nong hàm và nhổ răng có thể được kết hợp: Trong một số trường hợp bác sĩ có thể kết hợp cả nong hàm và nhổ răng. Trong đó, nong hàm chủ yếu giải quyết tình trạng hàm hẹp theo chiều ngang, còn nhổ răng có thể tạo thêm khoảng để sắp xếp hoặc kéo lùi răng.

Lưu ý: Khả năng tạo khoảng bằng nong hàm có giới hạn. Bác sĩ phải cân nhắc cấu trúc xương, mô nâng đỡ răng và mức độ trưởng thành xương hàm. Không nên cố thực hiện nong hàm quá mức chỉ để tránh nhổ răng.

Lợi ích khác của kỹ thuật nong hàm

Ngoài việc tạo khoảng trống phục vụ chỉnh nha, nong hàm đúng chỉ định còn có thể mang lại những lợi ích sau:

• Bảo tồn tối đa răng thật, tránh việc phải loại bỏ các răng lành lặn, khỏe mạnh
• Cải thiện thẩm mỹ khuôn mặt, giúp nụ cười tròn đầy, có thể giảm khoảng tối hai bên khóe miệng và gương mặt cân đối, hài hòa hơn.
• Cải thiện đường hô hấp: Nong xương hàm trên có thể làm rộng nền mũi, góp phần giảm sức cản khi không khí đi qua mũi, hỗ trợ hô hấp bằng mũi tốt hơn, nhất là với những người có hàm trên hẹp.

2. Khi nào nong hàm có thể giúp hạn chế nhổ răng?

Nong hàm có thể giúp hạn chế nhổ răng khi khách hàng có tình trạng hàm hẹp và khoảng trống tạo thêm đáp ứng được mục tiêu chỉnh nha. Để lựa chọn phương án này, bác sĩ cần đánh giá cấu trúc hàm, nhu cầu sắp xếp răng và giai đoạn phát triển xương.

2.1. Hàm trên hẹp, cần mở rộng theo chiều ngang

Với những trường hợp khách hàng có hàm trên hẹp khiến các răng không đủ chỗ mọc hoặc hai hàm không ăn khớp theo chiều ngang. Khi đó, nong hàm có thể giúp cải thiện chiều rộng hàm trên, đồng thời tạo thêm khoảng để hỗ trợ sắp xếp răng. 

Tuy nhiên, chỉ định nong hàm cần phải dựa trên kết quả thăm khám, đánh giá tình trạng hàm của bác sĩ chuyên môn.

2.2. Khoảng trống sau nong đủ để sắp xếp răng

Nong hàm có thể giúp tránh nhổ răng nếu khoảng trống tạo ra sau khi nong hàm đủ để đưa các răng về vị trí phù hợp và điều chỉnh khớp cắn theo kế hoạch. Vì vậy, bác sĩ cần tính toán khoảng trống đang thiếu, đánh giá mức độ có thể mở rộng hàm trong giới hạn an toàn.

Việc đánh giá cần được bác sĩ xem xét dựa trên kích thước răng, độ nghiêng của răng, vị trí nhóm răng phía trước và tương quan giữa hai hàm. 

2.3. Khách hàng còn đang tăng trưởng và có chỉ định phù hợp

Nong hàm thường được áp dụng ở trẻ em và thiếu niên đang phát triển, khi cấu trúc xương hàm còn thuận lợi cho việc điều chỉnh. Nếu phát hiện hàm trên hẹp và can thiệp đúng thời điểm, điều trị có thể tạo thêm chỗ cho răng vĩnh viễn mọc, cải thiện tương quan hai hàm và giảm nhu cầu nhổ răng trong một số trường hợp.

3. Khi nào đã nong hàm vẫn có thể cần nhổ răng? 

Nong hàm giúp cải thiện chiều rộng cung hàm và hỗ trợ tạo khoảng trống. Tuy nhiên trong một số trường hợp, bác sĩ vẫn cần kết hợp nhổ răng để đạt mục tiêu chỉnh nha hoặc xử lý răng có bệnh lý. Cụ thể: 

• Răng chen chúc nhiều, vẫn thiếu khoảng sau nong: Khi răng chen chúc nhiều, khoảng trống tạo thêm sau nong hàm vẫn chưa đủ để đưa răng về đúng vị trí. Lúc này, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ thiếu khoảng còn lại và cân nhắc các phương án tạo khoảng bổ sung, trong đó có nhổ răng
• Cần thêm khoảng để điều chỉnh răng nhô và khớp cắn: Mở rộng hàm theo chiều ngang không đồng nghĩa với việc tạo đủ khoảng để kéo lùi răng phía trước. Một người vừa có hàm trên hẹp vừa có răng cửa nhô có thể cần nong hàm để cải thiện chiều rộng, đồng thời cần thêm khoảng để điều chỉnh vị trí nhóm răng cửa. Lúc này bác sĩ có thể cân nhắc nhổ răng nếu mục tiêu kéo lùi răng và điều chỉnh khớp cắn chưa được đáp ứng. Bác sĩ sẽ xem xét đồng thời độ nghiêng của răng, tương quan hai hàm và hình dạng khuôn mặt để đưa ra chỉ định phù hợp. 
• Giới hạn xương và mô nha chu không cho phép mở rộng thêm: Bác sĩ sẽ đánh giá độ dày xương nâng đỡ, vị trí chân răng và sức khỏe mô nha chu. Nếu việc nong hàm để mở rộng thêm vượt quá giới hạn phù hợp, bác sĩ có thể dừng nong và cân nhắc phương án tạo khoảng khác, bao gồm nhổ răng khi cần. 
• Có răng bệnh lý hoặc răng khôn cần xử lý riêng: Dù nong hàm đủ rộng, khách hàng vẫn có thể cần nhổ răng tổn thương nặng, không còn khả năng bảo tồn. Với răng khôn, bác sĩ sẽ đánh giá riêng tình trạng mọc, bệnh lý và ảnh hưởng đến răng bên cạnh. Những trường hợp sâu không thể phục hồi, nhiễm trùng tái diễn hoặc gây tổn thương răng kế cận sẽ cần nhổ bỏ. 

4. Phương pháp nong hàm phổ biến hiện nay

Hiện nay có nhiều phương pháp nong hàm với cơ chế tác động khác nhau. Tùy độ tuổi, mức độ hẹp hàm và nhu cầu tạo khoảng, bác sĩ sẽ lựa chọn khí cụ phù hợp. Dưới đây là một số phương pháp nong hàm phổ biến mà khách hàng có thể tham khảo:

Khí cụ nong hàm nhanh (RPE – Rapid Palatal Expander)

Khí cụ nong hàm nhanh thường được gắn cố định vào các răng phía sau của hàm trên, có ốc nong ở giữa vòm miệng. Khi kích hoạt theo hướng dẫn, khí cụ sẽ tạo lực giúp mở rộng hàm trên thông qua tác động lên đường khớp giữa khẩu cái, đặc biệt ở người còn đang trong giai đoạn tăng trưởng.

Tốc độ kích hoạt sẽ tùy thiết kế khí cụ và phác đồ điều trị. Một số phác đồ sử dụng mức khoảng 0,4 – 0,5 mm/ngày. 

Sau khi đạt chiều rộng cần thiết, khí cụ thường được giữ lại trong một thời gian để ổn định kết quả trước khi chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Khay nong hàm tháo lắp (Invisalign IPE)

Đây là hệ thống khí cụ nong hàm được thiết kế từ dữ liệu quét kỹ thuật số và sản xuất bằng công nghệ in 3D. Khách hàng sẽ sử dụng lần lượt các khí cụ theo kế hoạch của bác sĩ để mở rộng hàm trên. Hệ thống nong hàm này được ứng dụng trong điều trị cho trẻ đang tăng trưởng có chỉ định phù hợp.

Ưu điểm của Invisalign IPE: Không có khung kim loại hay ốc vít cần kích hoạt, có thể tháo ra linh hoạt để vệ sinh răng miệng. 

Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào việc đeo đủ thời gian và thay khí cụ đúng hướng dẫn. Trẻ vẫn có thể cảm thấy căng tức hoặc cần thời gian làm quen khi bắt đầu sử dụng.

Nong hàm chậm

Nong hàm chậm là phương pháp sử dụng lực tác động từ từ thông qua khí cụ có ốc nong hoặc hệ thống lò xo, dây chuyên dụng. Bác sĩ sẽ điều chỉnh lịch kích hoạt để cung hàm mở rộng dần, phù hợp với mục tiêu điều trị và khả năng đáp ứng của mô.

Tốc độ nong sẽ không cố định, thông số cụ thể sẽ được xác định theo từng khí cụ và từng trường hợp.

Nong hàm bằng dây cung chỉnh nha

Trong quá trình niềng răng, bác sĩ có thể sử dụng dây cung để điều chỉnh vị trí và độ nghiêng của răng, từ đó mở rộng cung răng ở mức phù hợp. Cách này có thể hỗ trợ tạo khoảng trong một số trường hợp chen chúc nhẹ, khi điều kiện xương và mô nha chu cho phép.

Tác động chủ yếu của phương pháp là lên răng và vùng xương ổ răng, không tương đương với nong tách đường khớp giữa khẩu cái. 

5. Bác sĩ dựa vào đâu để quyết định nong hàm có cần nhổ răng?

Để xác định nong hàm có thể thay thế hay cần kết hợp với nhổ răng, bác sĩ phải đánh giá toàn bộ tình trạng răng, xương hàm và khớp cắn. Quyết định sẽ dựa vào nhiều yếu tố như mức độ chen chúc của răng, lượng khoảng trống cần tạo và giới hạn di chuyển răng phù hợp. Cụ thể:

• Mức độ hẹp hàm và thiếu khoảng: Bác sĩ cần xác định hàm có hẹp theo chiều ngang hay không, đồng thời tính toán khoảng trống còn thiếu để sắp xếp răng. Từ đó, bác sĩ so sánh lượng khoảng cần thiết với lượng khoảng dự kiến tạo được bằng nong hàm. Nếu nong hàm trong giới hạn phù hợp vẫn chưa đáp ứng mục tiêu điều trị, các phương án tạo khoảng bổ sung như nhổ răng sẽ được cân nhắc.
• Độ chen chúc, vị trí và độ nghiêng của răng: Bác sĩ sẽ đánh giá răng đang xoay, lệch vào trong hay nghiêng ra ngoài, đồng thời xem xét vị trí chân răng trong xương để xác định hướng và mức độ di chuyển phù hợp. 
• Tương quan khớp cắn, mức độ nhô của răng và môi: Nếu răng cửa nhô nhiều, bác sĩ có thể cần thêm khoảng để kéo lùi răng, ngoài khoảng dành cho việc giải quyết chen chúc. Nong hàm chủ yếu mở rộng theo chiều ngang nên không phải lúc nào cũng đáp ứng đủ nhu cầu này. Bác sĩ sẽ cân nhắc mức độ nhô của răng, vị trí môi và thay đổi dự kiến của khuôn mặt trước khi đưa ra chỉ định.
• Tuổi, mức độ trưởng thành xương: Ở trẻ còn tăng trưởng, mở rộng xương hàm trên thường thuận lợi hơn so với người đã trưởng thành. Ngoài độ tuổi, bác sĩ còn cần xem xét mức độ trưởng thành xương để lựa chọn phương pháp nong phù hợp. 
• Sức khỏe răng, nướu và xương nâng đỡ: Bác sĩ kiểm tra tình trạng răng, nướu và phần xương bao quanh chân răng để xác định giới hạn di chuyển an toàn. Nếu cố sắp đều những răng chen chúc nặng bằng cách đưa răng ra ngoài quá mức, chân răng có thể vượt khỏi vùng xương nâng đỡ, làm tăng nguy cơ tụt nướu. Do đó, giữ lại răng cần đi cùng khả năng bảo vệ mô nâng đỡ và duy trì sức khỏe răng miệng lâu dài.
• Kết quả thăm khám, mẫu hàm hoặc bản quét và phim chụp theo chỉ định: Các yếu tố liên quan đến xương, răng, mô nha chu… đều được tổng hợp từ thăm khám trực tiếp và hồ sơ chẩn đoán. Mẫu hàm hoặc bản quét sẽ giúp bác sĩ phân tích hình dạng cung hàm, mức độ chen chúc và khoảng cần thiết. Phim chụp theo chỉ định sẽ bổ sung thông tin về chân răng, răng chưa mọc và tương quan răng – xương hàm. Đây là cơ sở để xây dựng kế hoạch điều trị cho từng người. 

Nong hàm có cần nhổ răng không sẽ phụ thuộc vào mức độ thiếu khoảng trống, tình trạng khớp cắn và đặc điểm răng – xương hàm của từng người. Nong hàm có thể tạo thêm khoảng trống để sắp xếp răng, nhưng không thay thế nhổ răng trong mọi trường hợp. Vì vậy, khách hàng nên thăm khám với bác sĩ chỉnh nha để được đánh giá và tư vấn phương án phù hợp, vừa cải thiện thẩm mỹ, vừa đảm bảo chức năng ăn nhai và sức khỏe răng miệng lâu dài.

Liên hệ ngay Nha khoa Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ niềng răng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh chóng.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.