Tôi bị tụt lợi chân răng phải làm sao? Nguyên nhân, hậu quả và cách điều trị hiệu quả

Tụt lợi chân răng là tình trạng mô nướu bị co rút, làm lộ phần chân răng ra ngoài, gây ra tình trạng ê buốt, nhạy cảm. Tình trạng này do nhiều nguyên nhân gây ra như chải răng quá mạnh, viêm nha chu… Tụt lợi chân răng không thể tự khỏi mà cần được điều trị đúng cách. Bài viết sau đây sẽ giúp khách hàng hiểu về nguyên nhân, hậu quả và cách điều trị hiệu quả tình trạng tụt lợi chân răng, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Trần Xuân Đăng – Nha khoa Việt Pháp.

1. Khái niệm và Phân loại tụt lợi chân răng

Tụt lợi (hay tụt nướu) là tình trạng mô nướu bao quanh chân răng bị co rút, tụt hoặc di chuyển xuống phía cuống răng, làm lộ ra phần thân răng ra ngoài khiến răng trông dài hơn. 

Tụt lợi chân răng có thể xảy ra ở một răng, một nhóm răng hoặc nhiều răng trên cung hàm. Mức độ tụt lợi sẽ khác nhau ở mỗi người, có người nhẹ, có người bị nặng, có thể quan sát được. 

Phân loại tụt lợi chân răng

Dựa trên khả năng quan sát khi thăm khám, tụt lợi chân răng có thể được chia thành 2 dạng cơ bản sau:

• Tụt lợi nhìn thấy được: Là tình trạng mà khách hàng hoặc bác sĩ có thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường. Một số dấu hiệu thường gặp như: 
  • Răng trông dài hơn so với các răng bên cạnh
  • Đường viền lợi không đều hoặc thấp hơn bình thường
  • Xuất hiện vùng chân răng có màu vàng sẫm hơn phần thân răng
  • Xuất hiện cảm giác ê buốt khi ăn uống nóng, lạnh, chua hoặc ngọt
  • Hình thành khe hở hoặc vùng lõm giữa răng và lợi
• Tụt lợi không nhìn thấy được: Là tình trạng mà lợi bị tụt nhưng được che phủ, chỉ có thể phát hiện bằng máy dò nha chu để đo độ sâu túi lợi và đánh giá vị trí bám dính của mô quanh răng. Tụt lợi không nhìn thấy được có thể gặp ở người mắc bệnh viêm nha chu.

2. Dấu hiệu nhận biết tụt lợi chân răng

Tụt lợi chân răng có thể nhận biết thông qua các dấu hiệu phổ biến sau đây:

• Răng trông dài hơn bình thường do bờ lợi dịch chuyển xuống phía cuống răng, phần chân răng dần lộ ra ngoài
• Nhìn thấy phần chân răng có màu vàng sẫm hơn thân răng do chân răng bị lộ ra, không còn được che phủ
• Ê buốt khi ăn đồ nóng, lạnh, chua hoặc ngọt do chân răng bị lộ và kích thích
• Xuất hiện khe hở ở vùng chân răng do mô lợi không còn được lấp đầy kẽ răng như bình thường
• Lợi đỏ, sưng hoặc chảy máu khi đánh răng – dấu hiệu xuất hiện khi tụt lợi liên quan đến viêm lợi hoặc viêm nha chu
• Hôi miệng, cao răng tích tụ quanh chân răng gây khó khăn khi vệ sinh
• Răng lung lay nếu tụt lợi liên quan đến viêm nha chu nặng khiến hệ thống nâng đỡ của răng bị suy giảm

3. Nguyên nhân gây tụt lợi chân răng

Tụt lợi chân răng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm bệnh lý răng miệng, thói quen chăm sóc răng chưa đúng cách và các yếu tố sinh lý. Cụ thể:

• Vệ sinh răng miệng kém: Đây là nguyên nhân phổ biến gây tụt lợi. Khi mảng bám và cao răng tích tụ lâu ngày sẽ khiến vi khuẩn phát triển, gây viêm nướu, viêm nha chu, phá hủy mô liên kết của lợi khiến lợi bị tụt xuống và chân răng lộ ra ngoài.
• Lực tác động vật lý lên răng và nướu: Những lực tác động sau đây lặp đi lặp lại trong thời gian dài có thể gây tổn thương mô lợi và khiến lợi bị tụt: 
  • Chải răng sai cách: Dùng lực quá mạnh hoặc bàn chải lông quá cứng làm mòn men răng và mô nướu, khiến lợi bị tụt.
  • Nghiến răng: Thói quen nghiến răng sẽ tạo áp lực lớn lên răng và lợi. Theo thời gian lực nhai quá mức có thể làm tăng nguy cơ tụt lợi, nhất là khi kết hợp với bệnh lý viêm nha chu hoặc sai lệch khớp cắn.
  • Răng mọc xô lệch, chen chúc: Vị trí răng bất thường, mọc chen chúc, lệch lạc và sai khớp cắn có thể gây ma sát hoặc áp lực không đều lên nướu. Ngoài ra, răng không đều còn khiến mảng bám, thức ăn dễ tích tụ gây cao răng, viêm nha chu dẫn đến tụt lợi.
• Yếu tố sinh lý và di truyền: Một số yếu tố bẩm sinh hoặc thay đổi của cơ thể cũng có thể làm tăng nguy cơ tụt lợi. Bao gồm:
  • Di truyền: Một số người sẽ dễ bị tụt lợi do đặc điểm gen như người có nướu mỏng, xương ổ răng mỏng hoặc đặc điểm mô nha chu di truyền.
  • Thay đổi nội tiết tố: Phụ nữ trong giai đoạn dậy thì, mang thai hoặc mãn kinh có nướu nhạy cảm hơn với vi khuẩn trong mảng bám, từ đó làm tăng nguy cơ viêm lợi và dẫn đến tụt lợi.
  • Lão hóa: Tuổi tác càng cao, nguy cơ tụt lợi càng tăng do suy yếu mô liên kết và các cấu trúc nâng đỡ.
• Thói quen xấu: Các thói quen như hút thuốc lá có thể làm giảm miễn dịch và tăng hình thành mảng bám, từ đó dễ viêm lợi và tụt lợi.
• Chấn thương: Các tổn thương trực tiếp lên mô nướu hoặc chấn thương khớp cắn do va đập, tai nạn, sử dụng tăm xỉa răng không đúng cách có thể khiến nướu bị tổn thương, mô lợi bị rách hoặc co rút.

4. Hậu quả của tụt lợi

Tụt lợi chân răng nếu không được điều trị sớm và dứt điểm có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe răng miệng, tình trạng tiến triển nặng hơn, làm tăng nguy cơ tổn thương mô nha chu và mất răng.

• Gây ê buốt, khó chịu khi ăn uống đồ nóng, lạnh, chua, ngọt do chân răng bị lộ ra ngoài, không còn được bảo vệ
• Làm giảm thẩm mỹ nụ cười do tụt lợi khiến răng trông dài và không đều hơn 
• Tăng nguy cơ mòn và sâu chân răng do chân răng không được men răng bảo vệ, dễ bị mài mòn do chải răng hoặc lực nhai
• Khó vệ sinh, dễ tích tụ mảng bám, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, từ đó khiến tình trạng tụt lợi ngày càng nặng hơn
• Tăng nguy cơ tiêu xương, răng lung lay và mất răng nếu tụt lợi liên quan đến viêm nha chu.

5. Phương pháp điều trị tụt lợi chân răng

Điều trị tụt lợi chân răng cần phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tụt lợi và tình trạng của mô nha chu. Bác sĩ sẽ quyết định phương pháp điều trị phù hợp với mục tiêu kiểm soát nguyên nhân, ngăn chặn tụt lợi tiến triển, giảm ê buốt, bảo tồn răng thật.

5.1. Điều trị tại nha khoa (theo mức độ)

Đối  với điều trị tụt lợi chân răng tại nha khoa, bác sĩ sẽ quyết định phương pháp điều trị dựa trên mức độ tổn thương. Cụ thể:

• Tụt lợi mức độ nhẹ: Khi tụt lợi mới ở mức độ nhẹ, chưa mất nhiều mô nâng đỡ, bác sĩ sẽ tập trung kiểm soát viêm và loại bỏ nguyên nhân bằng các phương pháp gồm:
  • Lấy cao răng và làm sạch chân răng 
  • Đánh bóng răng
  • Sử dụng sản phẩm chứa fluor hoặc chất giảm ê buốt
  • Sử dụng thuốc kháng sinh điều trị viêm lợi theo chỉ định
• Tụt lợi mức độ nặng: Khi tụt lợi ở mức độ nặng, đi kèm viêm nha chu, lợi mất đi độ bám dính hoặc tiêu xương, bác sĩ sẽ điều trị với các phương pháp chuyên sâu hơn như:
  • Nạo túi nha chu: Bác sĩ loại bỏ vi khuẩn và mô viêm để kiểm soát viêm nhiễm, thu nhỏ kích thước túi nha chu và hạn chế sự phát triển của bệnh.
  • Phẫu thuật ghép nướu: Áp dụng khi chân răng bị lộ nhiều, ảnh hưởng thẩm mỹ và gây ê buốt. Mô ghép sẽ được lấy từ vòm miệng hoặc sử dụng vật liệu sinh học để che phủ phần chân răng bị hở, từ đó cải thiện thẩm mỹ và bề mặt chân răng.
  • Ghép xương: Thực hiện khi xương răng đã bị phá hủy nghiêm trọng do tụt lợi kèm viêm nha chu nặng. Bác sĩ có thể cân nhắc ghép xương hoặc thực hiện các kỹ thuật tái tạo mô nha chu để phục hồi một phần cấu trúc nâng đỡ của răng.

5.2. Cải thiện tại nhà bằng mẹo dân gian

Một số cách chăm sóc tại nhà sau đây cũng có thể giúp giảm các triệu chứng khó chịu và hỗ trợ duy trì sức khỏe nướu.

• Vệ sinh răng miệng đúng cách: Sử dụng bàn chải lông mềm, chải răng nhẹ nhàng theo đúng kỹ thuật, kết hợp dùng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để làm sạch kẽ răng. 
• Súc miệng bằng nước muối sinh lý: Biện pháp giúp làm sạch khoang miệng, hỗ trợ giảm vi khuẩn và làm dịu mô nướu đang bị kích ứng. 
• Sử dụng các nguyên liệu tự nhiên: Khách hàng có thể sử dụng một số nguyên liệu tự nhiên có tính kháng khuẩn như: Mật ong, trà xanh, nha đam, tỏi, dầu dừa, dầu mè, hoặc tinh dầu khuynh diệp… để hỗ trợ kháng khuẩn và có thể giúp giảm cảm giác khó chịu ở nướu.

Lưu ý: Những biện pháp trên chỉ mang tính chất tạm thời, không thể làm vùng lợi bị tụt mọc trở lại bình thường. Bởi vậy, khi có dấu hiệu bị tụt lợi, khách hàng nên thăm khám bác sĩ nha khoa để được thăm khám, xác định nguyên nhân và tư vấn phương pháp điều trị. Khách hàng cũng nên lấy cao răng và khám nha khoa định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

6. Khi nào cần đi khám tụt lợi chân răng?

Tụt lợi chân răng nếu kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, khách hàng nên đến cơ sở nha khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời. Cụ thể:

• Lợi tụt ngày càng rõ hoặc lan sang nhiều răng – dấu hiệu cho thấy bệnh đang tiến triển
• Răng ê buốt kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã sử dụng kem đánh răng giảm ê buốt
• Lợi thường xuyên sưng đỏ, chảy máu hoặc có mủ – dấu hiệu cảnh báo viêm lợi hoặc viêm nha chu
• Xuất hiện hôi miệng dai dẳng dù đã vệ sinh răng miệng đúng cách – dấu hiệu liên quan đến sự tích tụ mảng bám, cao răng hoặc vi khuẩn trong các túi nha chu
• Răng lung lay hoặc thay đổi vị trí – dấu hiệu của viêm nha chu tiến triển kèm tiêu xương ổ răng, làm suy giảm khả năng nâng đỡ của răng
• Tụt lợi xảy ra sau niềng răng hoặc sau một thủ thuật nha khoa 

Lưu ý: Ngay cả khi chưa xuất hiện các dấu hiệu rõ rệt, nỗi người vẫn nên khám nha khoa và lấy cao răng định kỳ khoảng 6 tháng/lần hoặc theo lịch hẹn của bác sĩ đối với người có nguy cơ cao mắc bệnh nha chu.

Tụt lợi chân răng là tình trạng răng miệng xảy ra phổ biến, có thể do di truyền, vệ sinh răng miệng sai cách, tác động của viêm lợi, viêm nha chu hoặc va chạm, tai nạn. Tình trạng tụt lợi chân răng không thể tự khỏi, cần can thiệp nha khoa đúng cách theo chỉ định của bác sĩ, dựa theo nguyên nhân và mức độ tụt lợi. 

Khách hàng nên thăm khám bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu cho thấy mô lợi đang bị tụt để điều trị sớm, tối ưu kết quả điều trị, tránh nguy cơ bệnh tiến triển, gây tiêu xương và mất răng vĩnh viễn, nhất là khi tụt lợi liên quan đến viêm nha chu.

Liên hệ ngay Nha khoa Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh chóng.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.