Sai khớp cắn nguy hiểm?  6 kiểu sai khớp cắn và 5 phương pháp cải thiện hiệu quả

Sai khớp cắn hay lệch khớp cắn là tình trạng răng hàm trên và hàm dưới không khớp với nhau khi ngậm miệng (miệng ở trạng thái nghỉ). Sai lệch khớp cắn gây mất thẩm mỹ và ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai. Bài viết sau đây sẽ giúp khách hàng hiểu về 6 kiểu sai khớp cắn và các phương pháp cải thiện hiệu quả, với sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ Nguyễn Hồng Quân – bác sĩ cao cấp về Răng hàm mặt tại hệ thống Nha khoa Việt Pháp.

1. Sai lệch khớp cắn là gì?

Sai lệch khớp cắn là tình trạng răng hàm trên và hàm dưới không nằm đúng vị trí, không khớp nhau khi ngậm miệng hoặc ở trạng thái nghỉ. Trong điều kiện bình thường, răng hàm trên sẽ bao phủ nhẹ bên ngoài răng hàm dưới, tạo nên sự cân bằng khi ăn nhai. Nhưng khi xảy ra sai lệch khớp cắn, sự tương quan này bị thay đổi, khiến răng hai hàm không cắn khít hoặc cắn sai vị trí.

Đặc điểm của sai lệch khớp cắn:

Tình trạng sai lệch khớp cắn có thể biểu hiện thông qua các đặc điểm sau đây:

• Răng có thể mọc lệch lạc, chen chúc, không thẳng hàng, chồng chéo lên nhau
• Hai hàm không cắn khít lại với nhau, thậm chí có thể xuất hiện khe hở giữa hai hàm khi cắn lại 
• Hàm trên đưa ra phía trước quá (hô) hoặc hàm dưới phát triển mạnh hơn (móm) khiến khuôn mặt mất cân đối. 

2. Các kiểu sai lệch khớp cắn phổ biến

Sai lệch khớp cắn có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau, từ nhẹ đến nghiêm trọng, tùy thuộc vào sự phát triển của răng và xương hàm. Dưới đây là những kiểu sai lệch khớp cắn phổ biến thường gặp trong thực tế nha khoa.

• Khớp cắn ngược (Móm): Khớp cắn ngược hay còn gọi là móm (móm do răng và móm do hàm), xảy ra khi xương hàm dưới phát triển quá mức và đưa ra phía trước, còn hàm trên lại phát triển kém hoặc thụt vào phía trong. Khi ngậm miệng, răng hàm dưới sẽ nằm ở phía trước răng hàm trên, trái ngược với khớp cắn bình thường. Tình trạng này khiến khuôn mặt mất cân đối, chức năng ăn nhai bị ảnh hưởng, thậm chí nếu trường hợp nặng có thể gây khó khăn khi cắn hoặc phát âm.
• Khớp cắn sâu: Là tình trạng răng hàm trên bao phủ quá nhiều (có khi gần hết) răng hàm dưới, khiến hàm dưới “lọt thỏm” vào trong. Khớp cắn sâu nếu kéo dài có thể gây ra nhiều vấn đề như mòn răng, tổn thương nướu hoặc áp lực lên khớp hàm.
• Khớp cắn hở: Là tình trạng hai hàm không chạm được vào nhau khi ngậm miệng, tạo khoảng trống nhìn thấy lưỡi. Người bị khớp cắn hở thường gặp khó khăn trong việc cắn hoặc nhai thức ăn, đồng thời có thể ảnh hưởng đến khả năng phát âm.
• Khớp cắn chéo: Là tình trạng một hoặc nhiều răng mọc lệch lạc, chồng chéo, không rõ vẩu hay móm nhưng làm mất đối xứng hai hàm. Khớp cắn chéo về lâu dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của xương hàm và gây khó khăn khi ăn nhai.
• Khớp cắn đối đầu: Đây là một dạng nhẹ của khớp cắn ngược, khi ngậm miệng lại rìa răng của hai hàm chạm trực tiếp với nhau (bình thường là hàm trên bao phủ nhẹ hàm dưới). Kiểu sai lệch khớp cắn này nếu kéo dài có thể khiến răng bị mòn nhanh và dễ tổn thương.
• Phân loại sai khớp cắn theo mức độ Y khoa: Trong nha khoa, sai lệch khớp cắn thường được phân loại theo hệ thống của Angle, gồm:
  • Loại I: Khớp cắn đúng nhưng răng lệch lạc hoặc chen chúc nhẹ trên cung hàm 
  • Loại II: Răng hô, hàm trên đưa ra trước so với hàm dưới
  • Loại III: Răng móm, hàm dưới phát triển mạnh, đưa về phía trước.

3. Dấu hiệu nhận biết sai khớp cắn

Tình trạng sai khớp cắn có thể biểu hiện thông qua các dấu hiệu sau đây:

• Các răng không ăn khớp đều khi cắn xuống: Khi ngậm miệng có cảm giác răng trên và răng dưới không khớp đúng vị trí. Điều này khiến cho lực nhai phân bổ không đều.
• Thường xuyên cắn vào má trong hoặc lưỡi khi nhai, nói. Điều này xảy ra do vị trí răng không đúng khiến chuyển động của hàm bị lệch, các mô mềm dễ bị mắc kẹt giữa hai hàm răng.
• Cảm thấy mỏi hàm, đau khớp thái dương hàm hoặc khó khăn khi ăn nhai. Dấu hiệu này là do sai lệch khớp cắn khiến cơ hàm và khớp thái dương hàm phải hoạt động nhiều để bù trừ cho sự sai lệch của răng.
• Gặp vấn đề về phát âm, nói ngọng hoặc không rõ chữ do răng mọc lệch, khớp cắn sai dẫn đến luồng hơi và vị trí đặt lưỡi thay đổi.
• Khó khép kín miệng, thường xuyên thở bằng miệng thay vì bằng mũi. Dấu hiệu này kéo dài có thể dẫn đến khô miệng, tăng nguy cơ sâu răng và viêm nướu.

4. Nguyên nhân gây sai lệch khớp cắn

Sai lệch khớp cắn hình thành do sự tác động của nhiều yếu tố. Dưới đây là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này:

• Di truyền: Nguyên nhân phổ biến, chiếm đến 70% các trường hợp. Nếu cha mẹ hoặc người thân trong gia đình bị hô, móm hoặc răng mọc lệch lạc, chen chúc thì con cái có khả năng gặp tình trạng tương tự. Điều này xảy ra do cấu trúc xương hàm và kích thước răng có thể được thừa hưởng từ gia đình.
• Thói quen xấu từ nhỏ: Các thói quen xấu từ nhỏ như mút ngón tay, dùng núm ti giả lâu (sau 3 tuổi), đẩy lưỡi khi nuốt hoặc nói đều ảnh hưởng đến sự phát triển của răng hoặc xương hàm. Những thói quen này tạo ra lực tác động khiến răng di chuyển lệch vị trí, làm thay đổi cấu trúc khớp cắn.
• Mất răng: Mất răng sữa sớm hoặc mất răng vĩnh viễn đều khiến các răng còn lại dịch chuyển, đổ nghiêng vào khoảng trống. Theo thời gian, sự dịch chuyển này sẽ làm cung hàm bị lệch, làm thay đổi khớp cắn.
• Chấn thương: Các va đập mạnh vùng hàm mặt có thể làm thay đổi vị trí răng và xương hàm. Nếu chấn thương xảy ra trong giai đoạn răng và xương hàm đang phát triển, nó có thể ảnh hưởng đến hướng mọc của răng vĩnh viễn hoặc sự phát triển của khớp cắn, dẫn đến sai lệch khớp cắn sau này. 
• Sự bất tương xứng giữa răng và xương hàm: Răng quá lớn so với hàm dẫn đến chen chúc hoặc hàm phát triển quá mức/kém phát triển cũng có thể gây ra các tình trạng như hô, móm, cắn lệch, từ đó dẫn đến sai lệch khớp cắn.

5. Ảnh hưởng và hậu quả của sai khớp cắn

Tình trạng sai lệch khớp cắn nếu kéo dài và không được điều chỉnh có thể ảnh hưởng và gây ra nhiều hậu quả sau đây:

• Ảnh hưởng đến thẩm mỹ: Sai lệch khớp cắn có thể làm gương mặt mất cân đối, lệch mặt, khiến nhiều người cảm thấy tự ti trong giao tiếp.
• Suy giảm chức năng ăn nhai: Khớp cắn bị sai lệch sẽ làm suy giảm khả năng nghiền nát thức ăn, lâu dài sẽ gây áp lực lên hệ tiêu hóa và dạ dày, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và đau dạ dày.
• Tăng nguy cơ mắc bệnh lý răng miệng: Khi bị sai lệch khớp cắn, việc vệ sinh răng miệng sẽ trở nên khó khăn hơn. Nếu không được làm sạch, mảng bám sẽ tích tụ và gây ra các bệnh lý răng miệng như sâu răng, viêm nha chu, viêm nướu, hôi miệng.
• Ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân: Sai lệch khớp cắn có thể gây đau khớp thái dương hàm, đau đầu, mỏi cổ vai gáy và rối loạn phát âm khiến một số người gặp tình trạng nói không rõ hoặc nói ngọng.
• Tăng nguy cơ chấn thương răng: Những người bị răng hô/vẩu sẽ dễ bị gãy hoặc chết tủy khi gặp va chạm. Nguy cơ chấn thương răng trong mọi trường hợp sẽ cao hơn người bình thường.

6. 5 phương pháp điều trị sai khớp cắn hiện nay

Dựa vào nguyên nhân gây sai lệch khớp cắn, mức độ lệch lạc và độ tuổi của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhằm đạt hiệu quả tối ưu. Dưới đây là 5 phương pháp điều trị sai khớp cắn phổ biến hiện nay.

6.1. Niềng răng (Chỉnh nha)

Phương pháp này được áp dụng cho các trường hợp sai lệch khớp cắn do răng. Bác sĩ sẽ sử dụng mắc cài hoặc khay trong suốt (Invisalign) để đưa răng về vị trí đúng trên cung hàm.

Hiện nay phương pháp niềng răng phổ biến có niềng răng mắc cài kim loại, niềng răng mắc cài sứ và niềng răng invisalign. 

Ưu điểm của niềng răng là điều chỉnh được nhiều dạng sai lệch khớp cắn khác nhau, bảo tồn và không mài răng thật, hiệu quả lâu dài và bền vững.

Hạn chế của phương pháp này là thời gian điều trị kéo dài, khoảng 18 – 36 tháng tùy tình trạng. Giai đoạn đầu có thể gây khó chịu và vướng víu cho người niềng răng.

>>> Xem ngay: Răng chen chúc có cần niềng không?

6.2. Bọc răng sứ

Thường được chỉ định áp dụng cho những trường hợp sai lệch khớp cắn nhẹ kèm theo các dấu hiệu như răng không đều màu và hình dáng.

Bác sĩ sẽ mài răng thật, sau đó chụp mão sứ bên trên để cải thiện thẩm mỹ, hình dáng và chức năng ăn nhai nhanh chóng.

Ưu điểm của bọc răng sứ:

• Thời gian thực hiện nhanh, thường chỉ mất khoảng 2 – 4 ngày
• Cải thiện đồng thời màu sắc và hình dáng răng
• Mang lại hiệu quả thẩm mỹ rõ rệt

Nhược điểm:

• Cần mài răng thật, nên chỉ áp dụng cho trường hợp phù hợp
• Không giải quyết triệt để các sai lệch khớp cắn nghiêm trọng

6.3. Phẫu thuật chỉnh hàm

Phương pháp này được chỉ định khi nguyên nhân sai lệch khớp cắn là do cấu trúc xương hàm mà các biện pháp khác không thể khắc phục. Bác sĩ sẽ cắt và điều chỉnh xương hàm về vị trí cân đối, giúp khớp cắn chuẩn hơn.

Ưu điểm của phương pháp này là điều trị hiệu quả các trường hợp sai lệch khớp cắn nghiêm trọng, cải thiện rõ rệt cấu trúc khuôn mặt. Tuy nhiên, hạn chế của phẫu thuật chỉnh hàm là cần thời gian hồi phục lâu, chi phí điều trị cao hơn các phương pháp khác.

6.4. Kết hợp niềng răng và phẫu thuật

Với những trường hợp sai lệch khớp cắn nghiêm trọng, do cả răng và xương hàm, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp niềng răng và phẫu thuật chỉnh hàm. Lúc này, khách hàng sẽ được niềng răng trước sắp xếp lại vị trí các răng, sau đó tiến hành phẫu thuật chỉnh hàm để điều chỉnh cân đối xương hàm.

Ưu điểm của phương pháp này là:

• Giải quyết triệt để các trường hợp sai lệch khớp cắn phức tạp 
• Mang lại hiệu quả cả về thẩm mỹ và chức năng ăn nhai 

Nhược điểm:

• Thời gian điều trị dài
• Quá trình điều trị phức tạp, cần được theo dõi sát 

6.5. Hàm Trainer cho trẻ em

Đây là phương pháp thường được bác sĩ chỉ định điều trị tiền chỉnh nha cho trẻ trong giai đoạn từ 6 – 12 tuổi. Khí cụ hàm trainer sẽ giúp hướng dẫn răng mọc đúng vị trí và hạn chế xương hàm phát triển quá mức, đồng thời điều chỉnh các thói quen xấu như mút tay, thở miệng, đẩy lưỡi.

Ưu điểm của hàm trainer:

• Can thiệp sớm giúp hạn chế sai lệch khớp cắn khi trưởng thành
• Không xâm lấn, dễ sử dụng
• Có thể giảm nhu cầu niềng răng phức tạp sau này

Nhược điểm

• Chỉ hiệu quả khi trẻ tuân thủ đeo khí cụ đúng hướng dẫn
• Không áp dụng cho người trưởng thành

7. Cách phòng ngừa và lưu ý sai khớp cắn

Dưới đây là các cách phòng ngừa và lưu ý quan trọng đối với tình trạng sai lệch khớp cắn:

• Loại bỏ các thói quen xấu ở trẻ như mút tay, đẩy lưỡi, ngậm ti giả quá lâu… vì những thói quen này thể tạo ra áp lực bất thường lên răng và xương hàm khiến răng mọc sai vị trí hoặc làm thay đổi khớp cắn. Cha mẹ nên theo dõi và giúp trẻ từ bỏ các thói quen này, đặc biệt trong giai đoạn răng và xương hàm đang phát triển.
• Thăm khám nha khoa định kỳ (từ 2 tuổi) để phát hiện và can thiệp sớm giúp việc điều chỉnh trở nên đơn giản, nhẹ nhàng và hiệu quả cao so với khi sai lệch khớp cắn đã phát triển nghiêm trọng.
• Không tự ý tập Mewing khi bị lệch khớp cắn nặng vì có thể làm lệch mặt nghiêm trọng hơn, thậm chí gây mất cân đối khuôn mặt. Cho nên trước khi tập, khách hàng nên tham khảo ý kiến bác sĩ nha khoa để được tư vấn và đánh giá chính xác tình trạng của mình.

Sai lệch khớp cắn là tình trạng hàm trên và hàm dưới không khít nhau khi miệng ở trạng thái nghỉ. Sai khớp cắn nếu không được điều chỉnh sớm có thể gây mất thẩm mỹ và ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng về lâu dài, làm suy giảm chức năng ăn nhai. 

Khi gặp tình trạng sai lệch khớp cắn, khách hàng nên đến nha khoa uy tín thăm khám để được bác sĩ chuyên môn đánh giá chính xác tình trạng và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp. Liên hệ ngay Nha khoa Việt Pháp qua số hotline: 0363.85.85.87 để được hỗ trợ tư vấn miễn phí về dịch vụ chăm sóc răng miệng và đặt lịch thăm khám bác sĩ nhanh nhất.

Để phản ánh về chất lượng dịch vụ tại phòng khám Nha khoa Việt Pháp, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua số tổng đài: 19006478.